Trong danh sách "20 loại trái cây tốt nhất" được chuyên trang ẩm thực nổi tiếng của Anh công bố, quả dứa xếp ở vị trí thứ 11. Nổi bật phải kể tới giống dứa mật, được trồng nhiều ở Điện Biên.
Dứa mật là giống dứa có kích thước vừa phải nhưng nổi bật bởi mùi thơm đậm và vị ngọt sắc như mật ong. Khi còn non, quả có màu xanh đậm, mắt nhỏ và khá cứng. Đến lúc chín, lớp vỏ chuyển vàng tươi, mắt dứa nở đều, phần thịt bên trong vàng óng đẹp mắt. So với nhiều giống dứa thông thường, dứa mật ít xơ hơn, ăn mềm nhưng vẫn giữ độ giòn nhẹ đặc trưng.
Dứa mật thuộc nhóm cây dễ thích nghi, chịu hạn khá tốt nên phù hợp với điều kiện thời tiết khô nóng. Cây có thân thấp, lá dài với mép lá hơi có gai. Bộ rễ phát triển khỏe giúp cây sinh trưởng ổn định trên nhiều loại đất khác nhau, đặc biệt là đất tơi xốp, thoát nước tốt.
Thông thường, sau khi trồng khoảng 10–14 tháng, cây sẽ bắt đầu cho thu hoạch lứa đầu tiên. Nếu chăm sóc tốt, mỗi cây có thể cho quả đều và tiếp tục sinh trưởng ở các vụ tiếp theo. Nhiều nhà vườn hiện nay còn áp dụng kỹ thuật xử lý ra hoa để điều chỉnh thời điểm thu hoạch, giúp bán được giá cao hơn.
Mùa dứa mật thường bắt đầu từ khoảng tháng 4 đến tháng 8 hằng năm. Đây cũng là thời điểm những ruộng dứa bước vào giai đoạn đẹp nhất với hàng nghìn quả chín vàng phủ kín cánh đồng. Từ xa đã có thể ngửi thấy hương thơm đặc trưng lan trong gió.
Điểm hấp dẫn nhất của dứa mật nằm ở hương vị. Khi cắt quả ra, phần nước ngọt nhẹ tiết ra cùng mùi thơm dịu khiến nhiều người khó cưỡng. Cắn một miếng có thể cảm nhận rõ độ mọng nước, vị ngọt thanh xen chút chua nhẹ nơi đầu lưỡi. Dứa mật không quá gắt như một số giống dứa công nghiệp nên rất dễ ăn.
Nhiều người thích ăn dứa mật tươi ngay sau khi gọt. Ngoài ra, loại quả này còn được dùng để ép nước, làm sinh tố, sấy dẻo, rim đường hoặc chế biến thành nhiều món ăn như canh chua, dứa xào chua ngọt hay các món nướng. Nhờ độ thơm cao, dứa mật khi chế biến vẫn giữ được mùi vị đặc trưng.
Không chỉ bán quả tươi, nhiều địa chỉ trên chợ mạng hiện còn rao bán cây giống dứa mật để phục vụ nhu cầu trồng tại nhà hoặc phát triển mô hình kinh tế vườn. Theo người bán, giống cây này tương đối dễ chăm sóc, ít sâu bệnh và phù hợp với nhiều vùng khí hậu.
Dứa mật thường được nhân giống bằng chồi. Sau khi thu hoạch quả, người trồng sẽ tách các chồi khỏe từ gốc hoặc phần ngọn để làm giống cho vụ mới. Cây con sau khi trồng cần được tưới giữ ẩm trong thời gian đầu để bén rễ nhanh hơn.
Hiện nay, dứa mật được bán khá phổ biến tại các chợ truyền thống, siêu thị với giá khoảng 20.000 đồng/kg. Những quả chín cây, màu vàng đẹp, mắt đều và có hương thơm đậm thường được người tiêu dùng săn mua nhiều hơn.
Những lợi ích của quả dứa với sức khỏe
Dứa giàu vitamin và khoáng chất
Dứa là loại trái cây chứa nhiều vitamin và khoáng chất có lợi cho cơ thể như vitamin C, vitamin B6 và mangan.
- Vitamin C giúp tăng cường hệ miễn dịch, hỗ trợ làn da khỏe mạnh và bảo vệ cơ thể trước tác động của các gốc tự do.
- Vitamin B6 góp phần duy trì hoạt động của não bộ, hỗ trợ sản sinh năng lượng và giúp cân bằng hormone trong cơ thể.
- Mangan có vai trò hỗ trợ quá trình trao đổi chất, thúc đẩy sự phát triển khỏe mạnh và mang đặc tính chống oxy hóa.
Tác dụng chống viêm
Trong dứa có chứa bromelain – một loại enzyme được biết đến với đặc tính chống viêm tự nhiên. Hoạt chất này được cho là có khả năng hỗ trợ giảm viêm, từ đó giúp cải thiện một số vấn đề như viêm khớp, dị ứng hay rối loạn tiêu hóa. Bromelain còn được nhiều người quan tâm nhờ khả năng hỗ trợ giảm đau nhức cơ và rút ngắn thời gian phục hồi sau vận động hoặc chấn thương.
Hỗ trợ tiêu hóa
Dứa là nguồn cung cấp chất xơ khá dồi dào, rất cần thiết cho hệ tiêu hóa. Chất xơ giúp hỗ trợ nhu động ruột, duy trì hệ vi khuẩn đường ruột có lợi và góp phần hạn chế nguy cơ táo bón hay tiêu chảy. Ngoài ra, dứa còn chứa các enzyme tiêu hóa tự nhiên giúp phân giải thức ăn và hỗ trợ quá trình tiêu hóa diễn ra hiệu quả hơn.
Tăng cường sức khỏe mắt
Dứa chứa nhiều vitamin A và beta-carotene – những dưỡng chất quan trọng đối với đôi mắt. Vitamin A giúp duy trì thị lực và hỗ trợ hạn chế nguy cơ thoái hóa điểm vàng do tuổi tác. Trong khi đó, beta-carotene sau khi vào cơ thể sẽ được chuyển hóa thành vitamin A, góp phần bảo vệ mắt trước các vấn đề liên quan đến tuổi già như đục thủy tinh thể.
Hỗ trợ sức khỏe tim mạch
Trong dứa có kali và chất xơ, đây đều là những thành phần có lợi cho tim mạch. Kali giúp điều hòa huyết áp, góp phần giảm nguy cơ mắc bệnh tim và đột quỵ. Chất xơ hỗ trợ kiểm soát cholesterol trong máu, từ đó giúp bảo vệ sức khỏe tim mạch tốt hơn.
Hỗ trợ tăng cường khả năng miễn dịch
Một số nghiên cứu cho thấy trẻ em ăn dứa thường xuyên có tỷ lệ nhiễm virus và vi khuẩn thấp hơn so với nhóm không sử dụng trong thời gian nghiên cứu kéo dài 9 tuần. Các nhà nghiên cứu nhận định rằng việc bổ sung khoảng 140–280g dứa mỗi ngày có thể góp phần giảm nguy cơ nhiễm trùng hoặc rút ngắn thời gian mắc bệnh.
Dứa có thể hỗ trợ ngăn ngừa ung thư
Ung thư xảy ra khi các tế bào bất thường phát triển và lấn át những mô khỏe mạnh trong cơ thể. Dù không có thực phẩm nào có thể ngăn ngừa hoàn toàn ung thư, nhưng chế độ ăn uống lành mạnh vẫn đóng vai trò quan trọng trong việc bảo vệ sức khỏe.
Dứa được xem là nguồn cung cấp chất chống oxy hóa tự nhiên khá dồi dào. Nhiều nghiên cứu cho thấy chế độ ăn giàu chất chống oxy hóa và nồng độ chất này trong máu cao có liên quan đến việc giảm nguy cơ mắc một số bệnh ung thư.
