Đây chính là thắc mắc của rất nhiều người: Liệu có phải khi hoạt động ăn uống vẫn diễn ra, vi khuẩn sẽ không có cơ hội để tấn công và làm hỏng thực phẩm? Theo bác sĩ Lê Văn Thiệu (Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới Trung ương), thực chất vi khuẩn không hề đợi mọi người đi ngủ mới nhân lên và làm hỏng món ăn, mà quá trình nhiễm khuẩn đã diễn ra ngay cả khi mọi người đang ngồi ăn uống - tức là ngay khi thức ăn nguội dần và được bày ra bàn.
Tốc độ hư hỏng của thực phẩm phụ thuộc vào nhiều yếu tố như đặc tính món ăn (món khô hay món canh), điều kiện bảo quản (có được đậy kín hay không), và đặc biệt là nhiệt độ, độ ẩm của môi trường. Vì thế, không thể chỉ dựa vào thời gian thức ăn bày trên bàn hay việc chưa xuất hiện mùi lạ để kết luận món ăn còn an toàn.
Chẳng hạn, khi ăn uống vào mùa đông, thời tiết lạnh giúp thức ăn lâu ôi thiu hơn nên nhiều người nhậu vài giờ, thậm chí xuyên đêm nhưng đồ ăn vẫn chưa có mùi. Ngược lại, trong điều kiện thời tiết nóng bức hoặc nồm ẩm, dù thức ăn chưa đụng đũa nhưng chỉ sau vài giờ là đã có dấu hiệu biến chất, bốc mùi.

Vi khuẩn vẫn tấn công đồ ăn khi nhậu xuyên đêm, nhưng nhiều người không nhận ra vì chưa có mùi ôi thiu.
Ngoài ra, một yếu tố dễ bị bỏ qua khi so sánh hai tình huống là lượng thức ăn thực sự còn lại trên bàn. Trong một cuộc vui kéo dài, các món thường được dọn lên lần lượt: món trước đã ăn hết, món sau mới tiếp tục được phục vụ. Do đó, mâm cơm lúc 2 giờ sáng không nhất thiết bao gồm toàn bộ những món đã bày ra từ 19 giờ tối hôm trước.
Từ những phân tích trên, bác sĩ Thiệu lưu ý rằng quá trình nhiễm vi sinh vật thông thường không thể nhìn thấy bằng mắt thường mà chỉ cảm nhận qua mùi vị. Tuy nhiên, thức ăn bị vi khuẩn gây bệnh xâm nhập không phải lúc nào cũng có biểu hiện ôi thiu rõ ràng. Nói cách khác, món ăn trông vẫn bình thường chưa đồng nghĩa với việc có thể yên tâm sử dụng. Vì thế, thời gian kéo dài một bữa ăn tốt nhất không nên quá 2 giờ.
Không chỉ có vậy, nguy cơ lây nhiễm chéo vi sinh vật gây bệnh cũng rất dễ xảy ra. Dù bàn tiệc liên tục lên món mới, nhưng nếu món ăn cũ đang có vi khuẩn trú ngụ thì việc lây nhiễm sang món mới thông qua đũa, thìa và dụng cụ ăn uống chung là điều đương nhiên. Dù vậy, không phải cứ đặt cạnh một món bị hỏng thì món còn lại chắc chắn sẽ hỏng theo, bởi nguy cơ này còn phụ thuộc vào cơ chế lây nhiễm, điều kiện bảo quản và khả năng phát triển của vi sinh vật trên từng loại thực phẩm.

Thức ăn thừa cần bảo quản, sử dụng đúng cách để tránh bị vi khuẩn tấn công. Ảnh minh họa.
Để phòng ngừa ngộ độc thực phẩm, bác sĩ Thiệu khuyến cáo người dân nên ăn uống khoa học, không kéo dài bữa ăn quá lâu và sớm bảo quản thức ăn chín trong tủ lạnh sau khi dùng bữa thay vì để ở nhiệt độ phòng suốt nhiều giờ. Thức ăn cần được đựng trong hộp sạch, có nắp đậy kín và để tách biệt hoàn toàn với thực phẩm sống nhằm tránh nhiễm chéo.
Quan trọng hơn, người dân tuyệt đối không nên nếm thử thức ăn để kiểm tra độ an toàn, cũng không nên chỉ dựa vào mùi vị hay màu sắc để quyết định có tiếp tục ăn hay không. Với những món đã để ngoài môi trường quá lâu - đặc biệt trong điều kiện thời tiết nóng ẩm - lựa chọn an toàn nhất là mạnh dạn loại bỏ.