Các loại rau củ quả có vai trò rất lớn với sức khỏe, chúng là nguồn cung cấp vitamin và các loại khoáng chất dồi dào, đồng thời chứa hàm lượng chất xơ lớn rất tốt với hệ tiêu hóa. Hiện nay, khi ăn rau củ quả, nhất là với loại rau quả ăn trực tiếp, vấn đề nhiều người lo ngại nhất đó là tồn dư hóa chất hoặc nhiễm ký sinh trùng, do vậy nhiều người thường ngâm với nước muối trước khi sử dụng. Thói quen này liệu có tốt và giảm được các nguy cơ với sức khỏe?
Dưới góc độ khoa học, các chuyên gia cho biết, thực chất đây chỉ là cách để tự trấn an tâm lý nhiều hơn, chứ không có tác dụng khử hóa chất, cũng như diệt giun sán như mọi người vẫn nghĩ.
PGS.TS Nguyễn Duy Thịnh, Chuyên gia về Công nghệ sinh học và thực phẩm cho biết, việc ngâm rau với nước muối là thói quen nhiều gia đình thường làm, nhưng nó không có tác dụng diệt ký sinh trùng và hết hóa chất như mọi người nghĩ. Ngược lại, nhiều người đang lạm dụng, thực hiện một cách thoái quá còn làm tăng nguy cơ bệnh tật.
“Ký sinh trùng như ấu trùng giun, sán chỉ bị tiêu diệt khi nấu chín ở nhiệt độ 100 độ C trở lên. Việc ngâm với nước muối không có tác dụng tiêu diệt ký sinh trùng”, ông Thịnh cho biết. Ngoài ra, rau tồn dư hóa chất và chất bảo quản nếu đã ngấm vào trong thì ngâm cũng không thể hết được. Tuy nhiên, nhiều người nghĩ ngâm rau quả với nước muối là an toàn, vì thế thường pha thật mặn để ngâm và ngâm thật lâu, đây mới là sai lầm tai hại.
Việc dùng muối ngâm rau theo cảm tính không những không diệt được ký sinh trùng mà dễ rước bệnh vào thân. Ảnh minh họa.
Theo đó, việc ngâm rau củ trong nước muối rất cảm tính, làm theo thói quen sẽ gây nguy hiểm tới sức khỏe, vì hành động đó vô tình khiến lượng muối đưa vào cơ thể nhiều hơn, mà việc ăn mặn là nguyên nhân dẫn đến nhiều bệnh lý không lây nhiễm như huyết áp, tim mạch.
Do vậy, chuyên gia khuyến cáo rằng, không cần thiết phải ngâm rau quả vào nước muối, trường hợp không thể từ bỏ thói quen đó thì chỉ nên ngâm muối với nồng độ thấp, ví dụ 10 lít nước chỉ ngâm với nửa thìa cà phê muối, tuyệt đối không ngâm đậm đặc. Ngoài ra, không ngâm rau trong nước muối lâu, sau ngâm khoảng 5-10 phút thì cần vớt rau ra ngay để hạn chế việc muối ngấm vào rau quá nhiều.
Dù là ngâm với nước muối loãng, sau khi ngâm xong cần rửa lại, nếu không lượng muối vẫn sẽ nạp vào cơ thể, đó là chưa kể với các loại rau dùng nấu canh, khi nấu còn cho thêm muối để đậm vị. Việc rửa lại rau sau khi ngâm nước muối sẽ giảm đi nồng độ muối thẩm thấu vào trong rau củ quả. Điều này sẽ đảm bảo được rau củ quả không bị thẩm thấu một lượng muối quá cao. Đặc biệt với các loại cây có mô lỏng lẻo như dọc mùng, quả roi, nấm rất dễ thẩm thấu muối, không cần thiết phải ngâm muối.
Không chỉ có muối, nhiều người còn ngâm rau với chanh, giấm cũng với hy vọng giúp làm sạch rau quả hơn. BS.CK2 Đoàn Thị Anh Đào, trưởng khoa Dinh dưỡng (Bệnh viện Thanh Nhàn) cho biết, chanh hoặc giấm có tính axit có tác dụng khử mùi tanh với các thực phẩm tươi sống có nguồn gốc từ động vật, đặc biệt là các loại cá.
Tuy nhiên, với rau củ quả thường rất ít khi dùng chanh và giấm để ngâm rửa. Thường theo thói quen mọi người sẽ dùng muối để ngâm rau, vì muối có tính sát khuẩn cao, lại không tốn kém bằng việc dùng nước chanh. Còn với giấm, nếu dùng với lượng vừa đủ thì không gây hại, tuy nhiên để pha được lượng giấm theo tỷ lệ chuẩn để ngâm rau củ thì không phải dễ làm. Quan niệm, dùng chanh, giấm để loại bỏ tồn dư hóa chất không mang lại nhiều lợi ích, vì axit trong chanh và giấm khó có thể hòa tan được nhóm chất hữu cơ (thuốc bảo vệ thực vật) có trong rau củ quả.
Rửa rau dưới vòi nước sạch là cách sơ chế đơn giản, an toàn cho sức khỏe. Ảnh minh họa.
“Bản chất của việc ngâm, rửa rau là nhằm làm sạch, còn rất khó để loại bỏ được tồn dư thuốc bảo vệ thực vật. Khi nuôi trồng, nếu sử dụng các loại hóa chất thì nó sẽ ngấm từ từ trong quá trình phát triển nên việc loại bỏ là không đơn giản. Đối với chất bảo vệ thực vật, cần phải có thời gian nhất định để phân giải hết đi các độc tố. Trung bình thời gian thu hoạch an toàn sau phun thuốc là từ 15-20 ngày”, BS Anh Đào chia sẻ.
Để đảm bảo rau được an toàn trước khi nấu hoặc ăn sống, trước hết với rau lá to cần rửa dưới vòi nước chảy, nếu không phải rửa nhiều lần với nước sạch và khi rửa nên cho đầy chậu nước. Tuyệt đối không tận dụng nước đã qua sử dụng để rửa rau củ.
Dụng cụ rửa rau, rổ đựng và bàn tay phải sạch, trường hợp tay bẩn, chậu rửa rau và rổ bẩn, mốc thì rau cũng dễ bị nhiễm khuẩn. Không chỉ có vậy, để loại bỏ ký sinh trùng, khi rửa rau cho đầy chậu nước, sau đó cho rau chìm xuống và đổ bỏ phần nước phía trên trước rồi tiếp tục rửa. Việc làm này giúp trứng giun sán (nếu có) sẽ nổi trên mặt nước và được loại bỏ. Nếu trực tiếp vớt rau ra ngay thì trứng giun sán vẫn bám ở trong rau.
