Nhằm sửa đổi, bổ sung một số điều của Nghị định 69/2024/NĐ-CP liên quan đến định danh và xác thực điện tử, Chính phủ đã chính thức ban hành Nghị định 320/2026/NĐ-CP. Điểm đáng chú ý nhất của văn bản pháp lý mới này là việc lần đầu tiên quy định khái niệm "tài khoản hưởng an sinh xã hội" tích hợp ngay trên ứng dụng VNeID. Điều này tạo nên một khung pháp lý hoàn chỉnh để thực hiện chi trả lương hưu, trợ cấp và nguồn kinh phí hỗ trợ từ ngân sách nhà nước thẳng tới người thụ hưởng bằng hình thức trực tuyến.
Căn cứ Điều 1 Nghị định 320/2026/NĐ-CP (bổ sung khoản 12 vào Điều 3 Nghị định 69/2024/NĐ-CP), tài khoản hưởng an sinh xã hội được định nghĩa là thông tin định danh trên ứng dụng VNeID, cho phép chủ tài khoản liên kết với các phương thức thanh toán cá nhân để nhận tiền trợ cấp.
Quy định trước đây tại Nghị định 69/2024/NĐ-CP vốn chưa đề cập tới khái niệm này, đồng thời thiếu cơ chế kết nối tài khoản thanh toán cá nhân lên hệ thống VNeID để tiếp nhận nguồn vốn từ ngân sách. Sự bổ sung kịp thời tại nghị định mới đánh dấu cột mốc quan trọng, góp phần thúc đẩy chuyển đổi số sâu rộng trong các chính sách an sinh xã hội cũng như tinh gọn tối đa các thủ tục hành chính thủ công.
Hình thức chi trả bắt buộc từ ngân sách: Các cơ quan nhà nước, tổ chức chính trị và tổ chức chính trị - xã hội sẽ thực hiện chi trả lương hưu, tiền trợ cấp và các khoản hỗ trợ trực tiếp bằng phương thức chuyển khoản vào tài khoản hưởng an sinh xã hội đã đăng ký trên VNeID của người dân.
Trường hợp chưa lập tài khoản: Khi người thụ hưởng chưa cài đặt hay liên kết tài khoản an sinh xã hội trên ứng dụng VNeID, đồng thời không có giấy ủy quyền hợp lệ cho người khác nhận thay, phía cơ quan thẩm quyền sẽ tiếp tục duy trì việc chi trả thông qua các hình thức truyền thống theo đúng quy định hiện hành.
Khuyến khích dòng tiền thiện nguyện tư nhân: Nghị định cũng khuyến khích các tổ chức, cá nhân, doanh nghiệp thực hiện chi trả tiền từ thiện, hỗ trợ cứu trợ không sử dụng nguồn vốn ngân sách thông qua tài khoản an sinh xã hội VNeID nhằm bảo đảm tính minh bạch, đúng người, đúng đối tượng.
Về khía cạnh kỹ thuật và bảo mật thông tin, công dân chỉ được phép lựa chọn liên kết 1 trong 3 hình thức: tài khoản ngân hàng, ví điện tử hoặc tài khoản Mobile Money. Phương thức chi trả được lựa chọn này bắt buộc phải thuộc sở hữu chính chủ và có dữ liệu định danh trùng khớp 100% với thông tin tài khoản VNeID của người thụ hưởng.
Việc lần đầu tiên hợp thức hóa kênh chi trả lương hưu và an sinh xã hội qua ứng dụng VNeID được đánh giá là bước chuyển mang tính lịch sử trong công tác quản lý an sinh xã hội tại Việt Nam.
Trong suốt nhiều năm qua, hoạt động chi trả lương hưu chủ yếu được tiến hành bằng tiền mặt tại nhà văn hóa, bưu điện hoặc chuyển khoản qua các hệ thống ngân hàng riêng lẻ. Mô hình quản lý mới giúp hàng triệu người hưởng chế độ - nhất là nhóm người cao tuổi hay người khó khăn trong di chuyển - dễ dàng nhận các khoản trợ cấp định kỳ chuẩn xác, đúng hạn ngay trên điện thoại thông minh mà không cần chờ đợi hay trải qua các khâu gian trung gian phức tạp.
Nhờ cơ chế định danh số và xác thực sinh trắc học của Cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư, dòng tiền ngân sách được chuyển thẳng tới đúng đối tượng thụ hưởng với yêu cầu bắt buộc là tài khoản chính chủ. Điều này loại bỏ hoàn toàn các rủi ro liên quan đến trùng lặp danh sách, chi sai đối tượng, chậm trễ giải ngân hay tình trạng tiêu cực trong quản lý quỹ bảo hiểm xã hội.
