Mới đây, khi có thông tin khuyến cáo, mỗi cá nhân cần chăm sóc tuổi già ngay từ tuổi 40, nhiều người cho rằng đây là độ tuổi còn trẻ, sung sức cả về sức khỏe và thăng tiến trong sự nghiệp nên chưa cần thiết. Còn dưới góc độ y học, các chuyên gia lại có những phân tích đáng lưu ý.
Ths.BS Đoàn Dư Mạnh (thành viên Hội Bệnh Mạch máu Việt Nam) cho rằng, đây là chủ trương và hướng đi rất đúng đắn. Theo bác sĩ Mạnh, lâu nay chúng ta quen với suy nghĩ rằng chăm sóc sức khỏe người cao tuổi là việc bắt đầu khi đã cao tuổi. Có nghĩa là khi bệnh đã có, biến chứng đã xuất hiện thì mới đi khám và chăm sóc. Thế nhưng, cơ thể con người không vận hành theo cách đó, những căn bệnh khiến tuổi già trở nên nặng nề như tăng huyết áp, xơ vữa động mạch, đái tháo đường, tai biến mạch máu não… đều là những quá trình âm thầm, tích lũy trong hàng chục năm. Đến tuổi 60, 70 thì phần lớn chỉ còn là lúc “trả nợ” cho những gì đã diễn ra từ tuổi 40, 50.
Bác sĩ Mạnh cho rằng, việc chăm sóc sức khỏe ở mốc tuổi 40 là điểm bắt đầu chuẩn bị là hợp lý cả về mặt sinh học lẫn thực tiễn.
“Theo tôi, về mặt sinh học và thực tiễn, việc lấy mốc 40 tuổi là điểm bắt đầu chuẩn bị là hợp lý cả về mặt sinh học lẫn thực tiễn. Bởi tuổi 40 là một ngưỡng khá đặc biệt. Đây là giai đoạn mà các yếu tố nguy cơ bắt đầu “lộ diện” nhưng cơ thể vẫn còn khả năng đảo ngược.
Ví dụ thành mạch máu bắt đầu kém đàn hồi hơn, huyết áp có xu hướng nhích lên, chuyển hóa mỡ và đường chậm lại, cân nặng dễ tăng trong khi vận động lại ít đi vì công việc, gia đình. Điều đáng nói là ở tuổi này, rất nhiều người vẫn thấy mình khỏe. Họ chưa có triệu chứng gì rõ rệt nên chủ quan. Nhưng trong lòng mạch, quá trình xơ vữa có thể đã âm thầm khởi phát.
Riêng với chuyên ngành tim mạch, chúng tôi vẫn nói với nhau rằng bệnh mạch máu là “kẻ giết người thầm lặng” - đến khi có biểu hiện thì thường đã là nhồi máu cơ tim hoặc đột quỵ. Can thiệp ở tuổi 40 là can thiệp khi còn kịp, còn ở tuổi 60 nhiều khi đã là xử lý hậu quả”, bác sĩ Mạnh chia sẻ.
Bác sĩ Mạnh cho rằng, không chỉ chị em phụ nữ mà một người ở tuổi 40 cần bắt đầu từ những điều giản dị nhất, nhưng phải làm đều đặn. Cụ thể:
- Thứ nhất là biết rõ các chỉ số của chính mình: huyết áp, đường huyết, mỡ máu, cân nặng, vòng eo. Nhiều người không hề biết huyết áp của mình là bao nhiêu cho đến khi nhập viện. Chỉ cần kiểm tra định kỳ, chúng ta đã có thể phát hiện vấn đề từ khi nó còn là con số trên giấy, chưa thành cơn bệnh trên giường.
- Thứ hai là vận động: Không cần tập luyện cường độ cao, chỉ cần đi bộ nhanh, đạp xe, vận động vừa sức đều đặn mỗi ngày cũng đủ giúp mạch máu dẻo dai hơn, huyết áp ổn định hơn.
- Thứ ba là chế độ ăn: Giảm muối, giảm mỡ động vật, giảm đồ ngọt và rượu bia, tăng rau xanh. Và không thể thiếu việc bỏ thuốc lá - đây là một trong những yếu tố nguy cơ tim mạch mà chúng ta có thể chủ động loại bỏ hoàn toàn.
Nghe qua thì đây đều là những lời khuyên quen thuộc. Nhưng chính sự bền bỉ với những điều quen thuộc ấy, duy trì trong mười, hai mươi năm, mới là thứ tạo ra khác biệt cho tuổi già.
Chế độ ăn lành mạnh là điều rất quan trọng để bảo vệ sức khỏe ở bất kể độ tuổi nào, nhất là ngoài 40 tuổi. Ảnh minh họa.
- Thứ tư là khám sức khỏe định kỳ: Sau tuổi 40 tất cả mọi người nên khám sức khỏe định kỳ 1 đến 2 lần/năm. Theo đó, việc khám sức khỏe cũng rất đơn giản như đo huyết áp, xét nghiệm đường huyết và mỡ máu, điện tâm đồ. Với những người có yếu tố nguy cơ như tiền sử gia đình có người mắc bệnh tim mạch, đột quỵ sớm, người hút thuốc lâu năm, thừa cân, hoặc đã có tăng huyết áp, đái tháo đường - thì cần được thăm khám và tư vấn chuyên sâu hơn, tùy theo chỉ định của bác sĩ.
“Mục tiêu không phải là làm cho người ta lo lắng, mà là để mỗi người biết mình đang đứng ở đâu trên bản đồ nguy cơ, từ đó chủ động điều chỉnh. Phát hiện dấu hiệu kịp thời từ khi còn sớm để có phương án dự phòng”, bác sĩ Mạnh khuyên.
Thực tế hiện nay, ngành y tế cũng đã đưa việc phát hiện sớm về tận xã, phường là cách thu hẹp khoảng cách giữa người dân và dịch vụ y tế. Nhiều người, nhất là ở vùng xa, có tâm lý ngại đi khám khi chưa thấy đau ốm, hoặc e ngại chi phí, đường sá. Chiến dịch cộng đồng giúp gỡ bỏ rào cản đó, đồng thời lập được danh sách theo dõi để không ai bị “lọt” khỏi hệ thống chăm sóc.
Tóm lại, bác sĩ Mạnh cho rằng, sức khỏe tuổi già không phải là điều tự nhiên mà có, cũng không phải thứ đến tuổi mới lo. Nó là một phần kết quả của những lựa chọn nhỏ mà chúng ta thực hiện mỗi ngày, từ hôm nay.
“Đầu tư cho sức khỏe ở tuổi 40 là khoản đầu tư sinh lời chắc chắn nhất, không phải để sống thật lâu, mà để những năm tháng sau này được sống một cách khỏe mạnh, tự chủ và bình an bên những người mình thương yêu. Chuẩn bị cho tuổi già, suy cho cùng, chính là món quà chúng ta dành cho chính mình của hai, ba mươi năm sau”, bác sĩ Mạnh đưa ra nhận định.
