Nhiều người cho rằng ngủ ngáy, hay tỉnh giấc giữa đêm hoặc thức dậy vẫn thấy uể oải chỉ là biểu hiện bình thường khi tuổi tác tăng lên. Tuy nhiên, theo các chuyên gia, nếu những tình trạng này diễn ra thường xuyên, đó có thể là dấu hiệu cảnh báo rối loạn giấc ngủ hoặc một số vấn đề sức khỏe cần được theo dõi.
Bà Tâm (57 tuổi) không mắc các bệnh mạn tính như tăng huyết áp hay đái tháo đường nên luôn tin rằng sức khỏe của mình khá ổn định. Thế nhưng khoảng một năm trở lại đây, bà thường xuyên ngủ ngáy, nhiều lần thức giấc vào ban đêm và dù ngủ đủ thời gian vẫn cảm thấy mệt mỏi, buồn ngủ vào ban ngày.
Cho rằng đây chỉ là thay đổi tự nhiên của tuổi trung niên, bà không đi khám. Trong một lần kiểm tra sức khỏe định kỳ, bác sĩ phát hiện bà có dấu hiệu giảm độ đàn hồi của mạch máu và rối loạn chuyển hóa. Theo đánh giá của bác sĩ, tình trạng ngủ không chất lượng kéo dài có thể là một trong những yếu tố góp phần ảnh hưởng đến sức khỏe.
Giấc ngủ phản ánh nhiều vấn đề của cơ thể
Chất lượng giấc ngủ có mối liên hệ chặt chẽ với sức khỏe tổng thể. Ban đêm là khoảng thời gian cơ thể phục hồi tế bào, điều hòa nội tiết, củng cố hệ miễn dịch và duy trì hoạt động chuyển hóa.
Một người trưởng thành khỏe mạnh thường cần khoảng 7-8 giờ ngủ mỗi đêm, dễ đi vào giấc ngủ, ít bị đánh thức và thức dậy với cảm giác tỉnh táo.
Ngược lại, khi giấc ngủ bị gián đoạn trong thời gian dài, các quá trình phục hồi tự nhiên có thể bị ảnh hưởng. Người ngủ kém kéo dài có nguy cơ mắc các bệnh tim mạch, rối loạn chuyển hóa và suy giảm miễn dịch cao hơn so với những người có giấc ngủ chất lượng. Ở người trung niên và cao tuổi, những tác động này càng đáng lưu ý do khả năng phục hồi của cơ thể giảm dần theo tuổi.
Những biểu hiện khi ngủ không nên bỏ qua
Thức giấc nhiều lần hoặc tiểu đêm liên tục
Việc phải tỉnh giấc từ hai lần trở lên trong một đêm hoặc thường xuyên thức dậy để đi vệ sinh có thể làm gián đoạn chu kỳ ngủ sâu. Nếu kéo dài, tình trạng này không chỉ khiến cơ thể mệt mỏi mà còn có thể liên quan đến một số bệnh lý cần được kiểm tra.
Khó ngủ hoặc mất ngủ kéo dài
Nếu mất hơn 30 phút mới có thể ngủ hoặc tình trạng mất ngủ kéo dài nhiều tuần, cơ thể có nguy cơ bị rối loạn nội tiết, huyết áp dao động và tăng gánh nặng lên hệ tim mạch. Người gặp tình trạng này nên tìm nguyên nhân thay vì tự điều trị hoặc chịu đựng.
Ngủ ngáy lớn kèm ngừng thở
Không phải mọi trường hợp ngủ ngáy đều vô hại. Khi ngủ ngáy đi kèm các cơn ngừng thở, cảm giác nghẹt thở hoặc thở hổn hển trong lúc ngủ, đây có thể là dấu hiệu của hội chứng ngưng thở khi ngủ. Tình trạng này làm giảm lượng oxy trong máu và có liên quan đến nguy cơ tăng huyết áp, bệnh tim mạch cũng như các rối loạn chuyển hóa.
Ngủ chập chờn, nhiều mộng mị
Thường xuyên mơ nhiều hoặc dễ tỉnh giấc bởi những tiếng động nhỏ có thể khiến cơ thể không đạt được giai đoạn ngủ sâu. Về lâu dài, điều này có thể ảnh hưởng đến trí nhớ, khả năng tập trung và hiệu quả làm việc.
Ngủ đủ nhưng vẫn mệt mỏi
Nếu sau một đêm ngủ đủ thời gian nhưng khi thức dậy vẫn cảm thấy uể oải, đau đầu, chóng mặt hoặc buồn ngủ kéo dài, chất lượng giấc ngủ có thể không bảo đảm. Đây là dấu hiệu nên được theo dõi và trao đổi với bác sĩ nếu xảy ra thường xuyên.
Làm gì để cải thiện giấc ngủ?
Nhiều trường hợp có thể cải thiện chất lượng giấc ngủ thông qua việc điều chỉnh lối sống. Người trưởng thành nên duy trì giờ đi ngủ và thức dậy cố định mỗi ngày để ổn định đồng hồ sinh học. Buổi tối nên hạn chế sử dụng cà phê, trà đặc, đồ uống chứa nhiều đường và tránh uống quá nhiều nước trước khi ngủ.
Không gian nghỉ ngơi cần yên tĩnh, thoáng mát, giảm ánh sáng từ điện thoại, máy tính hoặc tivi. Trước giờ ngủ, có thể thư giãn bằng cách đọc sách, ngâm chân nước ấm hoặc thực hiện các bài hít thở nhẹ nhàng.
Bên cạnh đó, duy trì hoạt động thể chất khoảng 30 phút mỗi ngày như đi bộ, đạp xe hoặc tập dưỡng sinh cũng góp phần cải thiện chất lượng giấc ngủ và nâng cao sức khỏe.
Không nên xem nhẹ các rối loạn giấc ngủ
Những bất thường khi ngủ không đồng nghĩa với việc mắc bệnh nghiêm trọng. Tuy nhiên, nếu các triệu chứng xuất hiện thường xuyên, kéo dài hoặc ảnh hưởng đến sinh hoạt hằng ngày, người dân nên đến cơ sở y tế để được thăm khám và xác định nguyên nhân.
Duy trì giấc ngủ chất lượng, kết hợp chế độ dinh dưỡng hợp lý, vận động thường xuyên và kiểm soát căng thẳng vẫn là những yếu tố quan trọng giúp bảo vệ sức khỏe, đặc biệt ở người trung niên và cao tuổi.
