Trẻ từ 3 - 4 tuổi thường bước vào giai đoạn bướng bỉnh rõ rệt, khi các bé bắt đầu hình thành cái tôi và mong muốn được tự quyết nhiều hơn. Ở độ tuổi này, trẻ không còn dễ dàng nghe theo lời người lớn như trước, mà thường phản ứng bằng việc cãi lại, ăn vạ hoặc cố làm theo ý mình.
Đây là một phần tự nhiên của quá trình phát triển tâm lý, nhưng cũng là điều khiến không ít cha mẹ cảm thấy mệt mỏi và bối rối trong cách ứng xử với con.
Mới đây, hot mom Hà Thành Salim (tên thật là Hoàng Kim Ngân) đã chia sẻ trải nghiệm của bản thân khi có một cô con gái ở độ tuổi bướng bỉnh, thu hút sự chú ý của mọi người.
Theo đó, Salim kể cô con gái duy nhất - bé Pam Hải Đường đang trong độ tuổi bướng bỉnh. Trong một lần cô bé bị mẹ phạt vì ăn chậm, bé đã có hành động khiến mẹ khá lo lắng.
Tuy nhiên, điều bất ngờ hơn chính là phản ứng và cách trả lời của bé khi được mẹ tâm sự, trò chuyện nhẹ nhàng. Điều này khiến Salim vừa tức giận nhưng cũng vừa thấy buồn cười, thấy thương con gái.
Hot mom Salim viết: "Tuổi này biết bướng rồi nhưng cũng buồn cười, hôm qua Pam bị mẹ nghiêm vì lí do ăn chậm. Nhấn mạnh là tôi chỉ nghiêm nhé chứ chưa có la, nên tôi kêu thôi bỏ khay cơm không được ăn nữa. Thế xong từ đó là những bước đi chậm rãi tiến đến bức hình gia đình, đứng ngắm rất lâu, tay chạm vào hình như đang muốn nói một điều gì đó.
10 phút sau tôi gọi ra tâm sự:
- Pam ơi sao nãy Pam đứng trước hình gia đình mẹ thấy Pam trầm tư lắm Pam nghĩ gì thế?
- Con thấy buồn.
- Con thấy buồn như nào con nói mẹ nghe đi rồi mẹ sẽ nói ra suy nghĩ của mẹ, con có muốn nghe suy nghĩ của mẹ không?
- Con không ạ!
Câu trả lời đầy sức quyết đoán con gái à, như một vết cứa vào lòng, mẹ thì nghiện chia sẻ, con thì nghiện nội tâm không".
Chia sẻ của dâu hào môm Salim cũng khiến nhiều người bất ngờ bởi độ bướng và lì của bé Pam nhưng lại vô cùng dễ thương.
Bé Pam tên thật là Hải Đường, nickname là Pamela, nổi tiếng trên MXH khi là cháu gái tập đoàn may mặc, vừa đáng yêu lại hay "diễn" tiểu phẩm. Vì có mẹ là Salim, cựu "hot girl" Hà Thành, bố là thiếu gia tập đoàn may mặc nên cô công chúa nhỏ này đi đâu cũng thu hút sự chú ý.
Pam được bố mẹ nuôi dạy bằng tình yêu thương, dịu dàng và nhẹ nhàng. Nhất là thiếu gia Hải Long - cưng con gái rượu vô cùng, luôn nhẹ nhàng, tinh tế và nhẹ nhàng với con. Trong khi đó, Salim, bình tĩnh, kiên nhẫn nhưng nghiêm khắc và cực kỳ cương quyết. Salim không quá chiều chuộng mà luôn chỉ ra, yêu cầu con sửa lỗi của mình.
Ở giai đoạn từ 3-4 tuổi, hành vi bướng bỉnh, chống đối hoặc “không nghe lời” ở trẻ không phải là biểu hiện của hư hỏng hay thiếu dạy dỗ, mà là một dấu mốc quan trọng trong sự phát triển tâm lý.
Đây là thời kỳ trẻ bắt đầu nhận thức rõ hơn về bản thân, hình thành ý thức “con là một cá thể độc lập” và mong muốn được tự quyết trong nhiều tình huống. Việc trẻ nói “không”, phản đối hay làm ngược lại lời người lớn thực chất là cách trẻ thử nghiệm quyền kiểm soát và khẳng định cái tôi non nớt của mình.
Theo các nghiên cứu về tâm lý học phát triển, não bộ của trẻ 3–4 tuổi vẫn đang trong quá trình hoàn thiện, đặc biệt là vùng kiểm soát cảm xúc và hành vi. Điều này khiến trẻ khó kiềm chế cảm xúc, dễ phản ứng mạnh khi nhu cầu không được đáp ứng hoặc khi bị ép buộc.
Vì vậy, hành vi bướng bỉnh ở độ tuổi này không xuất phát từ ý định chống đối cha mẹ, mà chủ yếu là do trẻ chưa có đủ khả năng điều tiết cảm xúc và diễn đạt mong muốn của mình một cách phù hợp.
Tuy nhiên, cách người lớn phản ứng trước sự bướng bỉnh của trẻ lại có ảnh hưởng rất lớn đến sự phát triển tâm lý lâu dài. Việc quát mắng, trừng phạt nặng nề hoặc gán nhãn “hư”, “cứng đầu” có thể khiến trẻ cảm thấy bị phủ nhận, tổn thương lòng tự trọng và hình thành nỗi sợ hãi khi bày tỏ cảm xúc.
Về lâu dài, những phản ứng này không giúp trẻ ngoan ngoãn hơn mà còn làm gia tăng sự chống đối, thu mình hoặc lệ thuộc quá mức vào người lớn.
Ngược lại, nhiều nghiên cứu chỉ ra rằng trẻ được dạy dỗ bằng sự kiên nhẫn, tôn trọng và hướng dẫn rõ ràng sẽ phát triển khả năng tự kiểm soát và hợp tác tốt hơn.
Khi người lớn hiểu rằng bướng bỉnh là một phần tự nhiên của quá trình trưởng thành, cha mẹ có thể chuyển từ tư duy “bắt con nghe lời ngay lập tức” sang “dạy con cách hiểu và điều chỉnh hành vi của mình”. Đây là sự khác biệt cốt lõi giữa kỷ luật mang tính áp đặt và kỷ luật tích cực, không gây tổn thương.
Chính vì vậy, câu hỏi quan trọng không phải là làm thế nào để trẻ 3–4 tuổi hết bướng bỉnh, mà là bố mẹ nên ứng xử ra sao để vừa thiết lập được giới hạn cần thiết, vừa bảo vệ cảm xúc và lòng tự tin của con. Việc dạy con nghe lời đúng cách ở giai đoạn này không chỉ giúp giảm xung đột trước mắt, mà còn đặt nền tảng cho sự phát triển nhân cách, khả năng giao tiếp và sức khỏe tinh thần của trẻ trong những năm sau này.
