Ngày Tết, trên mâm ngũ quả của nhiều gia đình Việt, bên cạnh những loại trái cây quen thuộc như táo, bưởi, chuối, cam, quất, quýt… phật thủ luôn là cái tên được ưu ái lựa chọn. Không chỉ gây ấn tượng bởi mùi hương dịu nhẹ, dễ chịu, phật thủ còn được xem là loại quả mang nhiều ý nghĩa tốt lành, tượng trưng cho may mắn và bình an nên thường được dùng để thờ cúng trong dịp đầu năm.
Phật thủ không có ruột, bên trong chủ yếu là phần xốp trắng nên không ăn trực tiếp. Tuy vậy, loại quả này vẫn có thể chế biến thành mứt, si rô, dùng làm thuốc dân gian hoặc tận dụng để làm nến, tạo hương thơm tự nhiên cho không gian sống.
Thuộc họ cam chanh, phật thủ có màu vàng nhạt pha ánh mờ, nhìn rất trang nhã. Điểm đặc trưng của loại quả này là nhiều nhánh nhỏ xòe ra như bàn tay Phật, mang ý nghĩa che chở, bao bọc, giúp xua đuổi điều xấu và mang lại vận khí hanh thông. Chính vì vậy, phật thủ được xem là loại quả linh thiêng, thường được đặt lên bàn thờ Phật, gia tiên với mong muốn giữ phúc lành ở lại trong nhà, cầu cho gia đình một năm mới an khang, đủ đầy, tài lộc dồi dào.
Khi bày phật thủ trên mâm ngũ quả, nên đặt quả ở vị trí trung tâm và cao nhất, phần “tay” hướng lên trên để thể hiện sự tôn kính và ý nghĩa nâng đỡ, chở che.
Do mang giá trị tinh thần lớn, việc chọn được một quả phật thủ đẹp trong ngày Tết cũng được nhiều người đặc biệt quan tâm. Dưới đây là một số kinh nghiệm giúp bạn chọn phật thủ chuẩn đẹp, mang ý nghĩa tốt lành:
Chọn phật thủ theo hình dáng và màu sắc
Theo kinh nghiệm của người trồng cây lâu năm, nên ưu tiên những quả phật thủ có kích thước lớn, các “ngón tay” nhiều, phân bố đều và trông đầy đặn. Quả có các ngón chụm vào trung tâm thường được đánh giá cao vì tượng trưng cho sự gắn kết, bền vững và khả năng giữ gìn tài lộc cho gia đình.
Bên cạnh đó, cũng có người yêu thích những quả có ngón dài, thon, xòe rộng, mang hàm ý vươn xa, phát triển mạnh mẽ trong công việc và cuộc sống. Việc lựa chọn kiểu dáng phần nào phụ thuộc vào quan niệm và mong muốn của mỗi gia đình.
Về màu sắc, nên chọn những quả có vỏ trơn, cứng cáp, màu vàng mờ tự nhiên - dấu hiệu của quả già. Phật thủ già thường để được lâu hơn và tỏa mùi thơm đậm, dễ chịu.
Khi mua, cần tránh các quả bị trầy xước, dập nát vì rất dễ hỏng. Các ngón tay của quả phải nguyên vẹn, không gãy rụng, bởi theo quan niệm dân gian, phật thủ bị gãy “tay” sẽ làm giảm ý nghĩa may mắn.
Ngoài ra, không nên chọn phật thủ non dù màu sắc có thể khá vàng. Phật thủ non thường nhanh hỏng. Một quả phật thủ già đạt chuẩn sẽ có các túi tinh dầu căng tròn, phân bố đều, bề mặt cứng chắc và mùi thơm đặc trưng.
Chọn phật thủ theo quy luật “Thịnh - Suy - Bĩ - Thái”
Với những người thường xuyên mua phật thủ để thờ cúng, quy luật “Thịnh - Suy - Bĩ - Thái” không còn xa lạ. Khi chọn quả, người ta sẽ đếm số lượng ngón tay của phật thủ theo vòng lặp bốn từ này.
Cách đếm được thực hiện lần lượt: Thịnh - Suy - Bĩ - Thái, sau đó lặp lại cho đến ngón cuối cùng. Nếu ngón cuối rơi vào chữ “Thịnh” hoặc “Thái” thì được xem là rất tốt, tượng trưng cho vận khí hanh thông, thịnh vượng. Những quả đạt tiêu chí này thường có giá khá cao, thậm chí lên đến vài triệu đồng.
Lưu ý khi bảo quản phật thủ
Sau khi mua phật thủ về, để quả có thể trưng bày suốt dịp Tết mà không bị hỏng, bạn nên dùng rượu trắng lau nhẹ toàn bộ bề mặt quả. Cách này giúp loại bỏ bụi bẩn, nhện đỏ và vi khuẩn bám trên vỏ. Khi lau cần thao tác nhẹ nhàng, tránh làm trầy xước vỏ vì sẽ khiến quả nhanh thối.
Không nên rửa hay ngâm phật thủ trong nước, bởi nước dễ đọng lại trong các khe ngón tay, làm quả nhanh hỏng. Tốt nhất chỉ dùng khăn hơi ẩm để lau sạch và đặt quả ở nơi khô ráo, thoáng mát.
