Có một con hay nhiều con đều có những thuận lợi và khó khăn riêng. Điều quan trọng hơn là cha mẹ có chuẩn bị đủ cho tuổi già hay không, con cái có thực sự sẵn lòng đồng hành hay không.
Tôi từng đến thăm ông Trương, một người hàng xóm, khi ông nằm viện. Con trai ông ngồi một mình trên chiếc ghế ngoài hành lang, tay nắm chặt điện thoại, dưới cánh tay còn kẹp tờ hóa đơn viện phí. Anh liên tục nhìn về phía cửa phòng bệnh. Khi y tá gọi ký giấy tờ, anh đứng dậy mà đôi chân có phần loạng choạng vì căng thẳng.
Ở giường bệnh bên cạnh có một người già với ba người con. Ban ngày có hai người thay nhau đến, ban đêm một người ở lại chăm sóc nên căn phòng lúc nào cũng khá đông. Nhìn qua, ai cũng nghĩ ông cụ có nhiều con như vậy thì tuổi già hẳn sẽ được chăm lo chu đáo.
Nhưng đến lúc thanh toán viện phí, ba người con lại bắt đầu tranh cãi ở cầu thang. Tiếng nói không quá lớn nhưng người đi ngang qua vẫn có thể nghe thấy. Nhìn hai gia đình ấy, thật khó nói bên nào may mắn hơn.
Ảnh minh họa
1. Tuổi già trước hết phải tính đến tiền bạc
Với những gia đình có thu nhập không cao, tiền bạc thường là áp lực rõ ràng nhất khi cha mẹ về già. Nếu chỉ có một người con, gần như toàn bộ trách nhiệm có thể dồn lên vai người đó. Cha mẹ không có lương hưu, sau khi bảo hiểm y tế chi trả một phần viện phí, những khoản còn lại vẫn phải do gia đình tự lo. Trong khi đó, con cái có thể đang phải trả tiền nhà, nuôi con ăn học và trang trải đủ loại chi phí sinh hoạt.
Về lý thuyết, có nhiều con thì các khoản chi có thể được chia sẻ. Nhưng thực tế không phải gia đình nào cũng làm được như vậy.
Có người điều kiện kinh tế khá hơn nên sẵn sàng đóng góp nhiều hơn. Có người thu nhập hạn chế. Có người chủ động chia sẻ, nhưng cũng có người tìm cách né tránh. Cuối cùng, người mềm lòng hoặc có trách nhiệm nhất lại thường trở thành người gánh phần lớn.
Đáng buồn hơn, không ít anh chị em từng rất thân thiết lại có thể quay sang trách móc nhau chỉ vì tiền bạc. Khi ấy, cha mẹ vô tình trở thành người mắc kẹt ở giữa. Có tiền nhưng con cái bất hòa đã là một nỗi đau, còn không có tiền lại càng khó khăn.
Vì vậy, có nhiều con không đồng nghĩa với việc gánh nặng tài chính chắc chắn sẽ được chia đều.
2. Tuổi già cần người, nhưng quan trọng là người đó có sẵn lòng
Chăm sóc một người già khi còn khỏe đã cần sự kiên nhẫn. Khi họ bệnh nặng, mất khả năng tự chăm sóc bản thân, mọi việc càng trở nên vất vả hơn: xoay trở, tắm rửa, ăn uống, uống thuốc, thức đêm và liên tục ở bên cạnh.
Đối với con cái, lúc này thường chỉ có hai lựa chọn: nghỉ việc để chăm cha mẹ hoặc thuê người chăm sóc. Nghỉ việc đồng nghĩa với mất thu nhập, còn thuê người lại cần một khoản tiền không nhỏ. Vì vậy, nhiều người dù thương cha mẹ vẫn rơi vào tình thế khó xử.
Có nhiều con, về lý thuyết, mọi người có thể thay phiên nhau. Người này chăm ban ngày, người kia ở lại ban đêm. Như vậy, ít nhất cha mẹ cũng không phải nằm một mình.
Ảnh minh họa
Nhưng rồi lại nảy sinh câu hỏi: Ai chăm nhiều hơn? Ai chăm ít hơn? Người ở gần hay người ở xa? Ai có điều kiện kinh tế tốt hơn? Ai phải nghỉ việc? Nếu không thống nhất được, những người con có thể bắt đầu trách móc lẫn nhau ngay khi cha mẹ đang cần họ nhất.
Tôi từng biết một người dì có hai con trai. Khi dì bị bệnh, con trai cả nói công việc quá bận, còn con trai út nói con mình còn nhỏ, không thể thu xếp được. Cuối cùng, chính con gái của dì phải vội vã từ nơi khác trở về.
Nhưng cô con gái cũng có gia đình và công việc riêng. Cô không thể lúc nào cũng ở bên mẹ.
Câu chuyện ấy khiến tôi hiểu rằng, có nhiều con chưa chắc đã có nhiều người chăm sóc. Điều quan trọng hơn là trong lúc cha mẹ cần nhất, có ai thực sự sẵn lòng đứng ra gánh trách nhiệm hay không.
3. Tuổi già còn cần một chỗ dựa về tinh thần
Nỗi lo của những gia đình chỉ có một người con là khi cha mẹ gặp chuyện, người con ấy thường phải tự mình đưa ra quyết định.
Khi bác sĩ hỏi có đồng ý phẫu thuật hay không, người con phải là người ký giấy. Nếu quyết định đúng, có thể chẳng ai nói gì. Nhưng nếu xảy ra chuyện không như mong muốn, người đó rất dễ tự trách mình hoặc phải chịu những lời trách móc từ người thân.
Có anh chị em để bàn bạc chắc chắn sẽ giúp một người bớt cảm giác phải chịu trách nhiệm một mình. Nhưng nhiều người cũng đồng nghĩa với nhiều ý kiến khác nhau.
Người này cho rằng nên tiếp tục điều trị, người kia lại muốn điều trị bảo tồn. Người muốn đưa cha mẹ vào viện dưỡng lão, người khác lại muốn đón về nhà. Người cho rằng cần thuê người chăm sóc, người khác lại cho rằng như vậy quá tốn kém.
Ảnh minh họa
Nếu không biết cách trao đổi và nhường nhịn, việc có nhiều con không những không giúp cha mẹ bớt lo mà còn có thể khiến gia đình thêm căng thẳng.
Đối với người già, điều đau lòng nhất đôi khi không phải con cái tranh luận vì mình, mà là chứng kiến những người con vì mình mà trở nên bất hòa.
Đông con có thể bớt cô đơn, nhưng không đảm bảo sự gần gũi
Khi về già, cha mẹ chỉ có một con đôi khi dễ đặt nhiều kỳ vọng vào người con ấy. Nhưng con cái cũng có gia đình, công việc và những áp lực riêng. Nếu cha mẹ càng phụ thuộc, cả hai bên càng dễ mệt mỏi.
Gia đình có nhiều con có thể tạo cảm giác đông vui hơn. Hôm nay người này đến, ngày mai người kia ghé thăm, những dịp sum họp cũng có nhiều tiếng nói cười.
Nhưng đông người không có nghĩa là gần gũi.
Có những gia đình nhiều con nhưng mỗi người một cuộc sống, lâu lâu mới gặp nhau. Cũng có những gia đình chỉ có một người con nhưng cha mẹ và con cái luôn quan tâm, trò chuyện và đồng hành cùng nhau.
Vì thế, khi nghĩ về tuổi già, đừng chỉ đếm xem mình có bao nhiêu người con. Hãy nhìn vào chất lượng của mối quan hệ giữa cha mẹ và con cái.
Ảnh minh họa
Tuổi già an yên phụ thuộc vào sự chuẩn bị của chính mình
Tôi không cho rằng sinh một con là tốt hơn, cũng không nói gia đình đông con là điều không tốt. Mỗi gia đình có một hoàn cảnh khác nhau.
Điều quyết định cuộc sống tuổi già không chỉ là số lượng con cái mà còn là mối quan hệ giữa cha mẹ và con, tình hình tài chính, bảo hiểm xã hội, bảo hiểm y tế, khoản tiền dự phòng, nơi sinh sống và khoảng cách giữa cha mẹ với con cái.
Vì vậy, ngay khi còn khỏe mạnh và minh mẫn, mỗi người nên chuẩn bị cho tuổi già của mình.
Nếu có thể, hãy duy trì bảo hiểm xã hội và bảo hiểm y tế đầy đủ. Hãy cố gắng giữ một khoản tiền dự phòng cho những lúc cần thiết, thay vì trao hết tài sản cho con khi bản thân vẫn còn nhiều năm phía trước.
Những chuyện quan trọng trong gia đình cũng nên được bàn bạc sớm: Sau này ai quản lý tiền bạc? Khi cha mẹ bệnh nặng, ai là người đưa đi khám? Nếu cần người chăm sóc thì giải quyết thế nào? Nếu phải điều trị dài ngày thì chi phí sẽ do ai đảm nhận?
Đừng đợi đến khi cha mẹ nằm trên giường bệnh mới bắt đầu tranh luận.
Ngày nay, người cao tuổi cũng có thể chủ động sử dụng những dịch vụ phù hợp như nhà ăn dành cho người cao tuổi, dịch vụ chăm sóc tại nhà hoặc các hình thức hỗ trợ cộng đồng. Khi cần, hãy coi đó là một phần trong kế hoạch tuổi già, thay vì mặc định mọi trách nhiệm đều phải đặt lên vai con cái.
Có một con cũng có những khó khăn riêng, hai con hay nhiều con cũng có những vấn đề riêng. Không có một đáp án duy nhất phù hợp với tất cả các gia đình.
Nhưng có một điều gần như ai cũng nên hiểu: tuổi già muốn sống nhẹ nhàng, đừng chỉ chuẩn bị bằng cách trông chờ vào số lượng con cái. Hãy chuẩn bị tiền bạc, sức khỏe, các mối quan hệ và khả năng tự quyết của chính mình.
Khi những điều ấy được chuẩn bị từ sớm, dù về già có một con hay nhiều con, chúng ta vẫn có thể sống chủ động và bớt lo lắng hơn.
