Khán giả thường quen nhìn thấy những nghệ sĩ biểu diễn trên sân khấu, nhưng không phải ai cũng có cơ hội bước lên đó. Với người khuyết tật, rào cản không chỉ nằm ở việc tiếp cận địa điểm biểu diễn mà còn ở cơ hội tham gia vào quá trình sáng tạo.
Đó là một trong những vấn đề mà đạo diễn, nhà sản xuất Nguyễn Hoàng Điệp quan tâm khi tham gia xây dựng "Đồng cam cộng hưởng" - Tuần lễ sân khấu và nghệ thuật trình diễn diễn ra tại Hà Nội. Theo chị, người khuyết tật có thể là nghệ sĩ, người làm nên tác phẩm, chứ không chỉ là người được hỗ trợ hay tiếp nhận những hoạt động dành riêng cho mình.
"Đích đến của nghệ thuật bao hàm là không có cộng đồng nào bị bỏ quên, không có cộng đồng nào nằm ngoài ngưỡng cửa của nghệ thuật và không có cộng đồng nào yếu thế hơn cộng đồng nào", nữ đạo diễn nói.
Đạo diễn, nhà sản xuất Nguyễn Hoàng Điệp.
Khi người khuyết tật không chỉ là khán giả
"Đồng cam cộng hưởng" mở ra không gian để các nghệ sĩ khuyết tật và không khuyết tật cùng tham gia biểu diễn, sáng tạo và trao đổi kinh nghiệm. Chương trình do Liên minh các Viện Văn hóa Quốc gia châu Âu tại Việt Nam (EUNIC Vietnam) khởi xướng, với sự chỉ đạo nghệ thuật của Ơ Kìa Hà Nội và sự điều phối của Viện Goethe Hà Nội, Hội đồng Anh tại Việt Nam cùng các tổ chức thành viên EUNIC.
"Đồng cam cộng hưởng" mở ra không gian để các nghệ sĩ khuyết tật và không khuyết tật cùng tham gia biểu diễn, sáng tạo và trao đổi kinh nghiệm.
Trong 6 ngày, khán giả có thể tiếp cận nhiều loại hình nghệ thuật, từ kịch nói, múa, âm nhạc đến opera và hợp xướng. Chương trình có 8 tác phẩm biểu diễn, 2 workshop, 3 buổi tọa đàm và hoạt động chiếu phim tài liệu. Các nghệ sĩ đến từ Việt Nam và nhiều quốc gia cùng góp mặt, mang đến những cách kể chuyện và biểu đạt khác nhau.
Một trong những tác phẩm đáng chú ý là Những người mù, chuyển thể từ vở kịch của nhà văn Maurice Maeterlinck. Vở diễn có sự tham gia của cả diễn viên khiếm thị và không khiếm thị, lấy câu chuyện về những người mất phương hướng khi không còn người dẫn đường làm điểm khởi đầu. Cách xây dựng tác phẩm từ tiếng nói và trải nghiệm của các diễn viên mở ra một góc nhìn khác về câu chuyện kinh điển này. Với Những người mù, Nguyễn Hoàng Điệp tham gia với vai trò cố vấn hướng dẫn.
Lắng nghe điểm chạm được phát triển từ quá trình đồng sáng tạo giữa cộng đồng điếc/khiếm thính và nghệ sĩ người nghe; Kỳ quan có sự tham gia của nghệ sĩ có và không có khuyết tật… Chương trình còn có vở kịch Giấc mộng đêm hè do đạo diễn Beverly Blankenship dàn dựng cùng Trường Đại học Sân khấu - Điện ảnh Hà Nội; đêm diễn của Hợp ca hy vọng; Bên tâm - tác phẩm tốt nghiệp của lớp diễn xuất dành cho người khiếm thị; cùng các chương trình của nghệ sĩ Hàn Quốc và Italy.
Vở kịch "Giấc mộng đêm hè" do đạo diễn Beverly Blankenship dàn dựng cùng Trường Đại học Sân khấu - Điện ảnh Hà Nội là một điểm nhấn trong Tuần lễ "Đồng cam cộng hưởng".
Điều "Đồng cam cộng hưởng" hướng tới không đơn thuần là đưa thêm những gương mặt mới lên sân khấu. Chương trình còn đặt ra câu hỏi về cách nghệ thuật được tạo ra và ai có cơ hội tham gia vào quá trình ấy.
Với Nguyễn Hoàng Điệp và những người thực hiện chương trình, mở rộng cơ hội sáng tạo cũng là cách để nghệ thuật đến gần hơn với đời sống. Một sân khấu thực sự dành cho nhiều người không chỉ là nơi tất cả có thể ngồi xem, mà còn là nơi mỗi người đều có cơ hội được cất tiếng nói, thể hiện khả năng và đóng góp theo cách của riêng mình.
