Chính phủ đã giao Bộ Tài chính nghiên cứu mở rộng hạn mức doanh thu áp dụng hình thức tính thuế đơn giản cho hộ và cá nhân kinh doanh từ 3 tỉ lên mức 10 tỉ đồng/năm. Chia sẻ với báo Tuổi Trẻ, ông N.V.K. – chủ một cơ sở kinh doanh thiết bị điện, trang trí tại Mỹ Đức (Hà Nội) – cho biết việc nâng ngưỡng này sẽ mang lại sự yên tâm lớn cho bà con thương lái.
Ước tính doanh thu năm 7 tỉ đồng, hộ của ông phải thực hiện 4 loại sổ sách, ghi chép đầu ra, đầu vào, xuất nhập tồn. Dù đã thực hiện được 3 tháng nhưng ông vẫn lo làm sai với các nghiệp vụ kế toán và sợ bị phạt.
Việc thuê nhân sự kế toán tiêu tốn khoảng 8 đến 10 triệu đồng mỗi tháng, tạo áp lực không nhỏ lên lợi nhuận. Bên cạnh đó, các khoản chi cho phần mềm và xuất hóa đơn cũng làm chi phí vận hành tăng cao.
Trước mắt để duy trì kinh doanh, hộ kinh doanh buộc phải giảm lợi nhuận. Bởi nếu cộng các chi phí này vào giá bán thì người mua khó chốt đơn.
Theo chia sẻ từ ông K., mối bận tâm lớn nhất của các hộ có doanh thu vượt 3 tỉ đồng nằm ở việc phải tính thuế dựa trên thu nhập thực tế (doanh thu trừ chi phí). Thực tế phát sinh nhiều khoản chi phục vụ bán hàng nhưng lại không đủ giấy tờ hợp lệ để được khấu trừ.
"Như thuê nhân công bốc vác xe hàng, đây chỉ là nhân công phát sinh đơn lẻ nên không thể đóng bảo hiểm. Do đó, chi phí này không thể được trừ. Hay thuê nhà của người dân làm kho, chủ nhà không xuất hóa đơn thì cũng không thể tính vào chi phí được trừ", ông dẫn chứng.
Những chi phí thực tế phát sinh trong kinh doanh nhưng bị loại khỏi danh mục chi phí hợp lý đã vô tình đẩy thu nhập tính thuế của hộ lên cao hơn so với thực tế.
Tương tự, ông N.V.H., chủ hộ kinh doanh bán lẻ hàng tiêu dùng tại Hà Đông (Hà Nội), cho biết kinh doanh tại nhà nên không có chi phí thuê mặt bằng. Điện, nước cũng dùng chung với điện sinh hoạt nên không tách riêng điện cho kinh doanh. Do vậy, tiền thuế phải nộp nhiều hơn khi nhiều khoản chi phí không được trừ trước khi tính thuế.
Bà H., một chủ cửa hàng kinh doanh gạo ở quận Cầu Giấy (Hà Nội), nhận định rằng do đặc thụ ngành thương mại có chi phí đầu vào rất lớn nên doanh thu thường cao, khiến hạn mức 3 tỉ đồng/năm trở nên quá nhỏ bé đối với các cơ sở bán lẻ tiêu dùng.
Theo bà, khi hộ có doanh thu vượt 3 tỉ đồng và phải áp dụng phương pháp tính thuế phức tạp hơn, có thể xuất hiện tâm lý tìm cách "xé nhỏ" doanh thu, thậm chí đăng ký thành 2 hộ kinh doanh.
Mục đích cốt lõi là cắt giảm các áp lực về thủ tục, sổ sách kế toán và chứng từ. Thậm chí, một số nơi còn chủ động kiềm chế doanh thu để tránh chạm mốc phải kê khai thuế theo thu nhập.
Nếu nâng ngưỡng áp dụng phương pháp tính thuế đơn giản từ 3 lên 10 tỉ đồng/năm, theo bà H., hộ kinh doanh sẽ có động lực tăng doanh thu, phát triển quy mô kinh doanh mà không phải ngay lập tức chịu áp lực lớn về kế toán, sổ sách.
Bà kiến nghị nên sớm ban hành quy định nâng hạn mức này lên 10 tỉ đồng/năm, đồng thời trao quyền cho hộ kinh doanh tự chọn phương pháp tính thuế phù hợp và tối ưu nhất cho mình.
Trao đổi với Tuổi Trẻ, ông Lê Văn Tuấn, Giám đốc Công ty TNHH kế toán thuế Keytas, cho rằng cần nâng mức doanh thu để hộ, cá nhân kinh doanh được lựa chọn phương pháp thuế đơn giản từ 3 tỉ lên 10 tỉ đồng/năm.
Chuyên gia này nhận định giải pháp trên sẽ tiết kiệm thời gian, công sức cũng như áp lực tuân thủ pháp luật thuế cho người dân, đồng thời tạo tiền đề thuận lợi để các hộ tự nguyện phát triển lên mô hình doanh nghiệp.
Ông phân tích hiện nhóm 2 có doanh thu từ trên 1 - 3 tỉ đồng, trong khi nhóm 3 từ trên 3 - 50 tỉ đồng. Việc chuyển từ ngưỡng 3 tỉ đồng sang nhóm phải tính thuế theo thu nhập khiến hộ mới vượt ngưỡng có thể phải đối mặt với chi phí tuân thủ lớn.
Những hộ kinh doanh có doanh thu dao động từ 3 đến 7 tỉ đồng thường gánh chi phí tuân thủ cao làm ăn bào mòn lợi nhuận. Trong khi đó, các đơn vị đạt mốc 40 đến 50 tỉ đồng có quy mô đủ lớn để dễ dàng bù đắp khoản chi này.
Theo phương án ông Tuấn gợi mở, nếu nâng ngưỡng, nhóm 2 sẽ có doanh thu từ trên 1 - 10 tỉ đồng và được lựa chọn áp dụng phương pháp thuế đơn giản hoặc tính theo tỉ lệ lợi nhuận. Nhóm 3 sẽ từ trên 10 - 50 tỉ đồng và áp dụng phương pháp tính thuế theo thu nhập.
Với cơ chế này, các hộ kinh doanh đạt doanh thu dưới 10 tỉ đồng chỉ cần cập nhật một sổ doanh thu S2a-HKD và khai báo đầy đủ các khoản bán ra là hoàn tất nghĩa vụ thuế.
"Cách làm này sẽ giảm đáng kể chi phí tuân thủ và vận hành cho phần lớn hộ kinh doanh", ông Tuấn nhận định.
Ông K. bày tỏ nguyện vọng các quy định quản lý hàng hóa, hóa đơn và nghiệp vụ kế toán được đơn giản hóa tối đa để người dân an tâm làm ăn và hoàn thành đầy đủ nghĩa vụ với nhà nước.
"Chính sách tốt là người dân thực hiện thuận lợi và muốn làm đúng" - ông K. nói.
Ở góc độ khác, ông Nguyễn Văn Được, Tổng giám đốc Công ty TNHH Kế toán và Tư vấn thuế Trọng Tín, khẳng định mốc 10 tỉ đồng sẽ giải tỏa điểm nghẽn về chi phí tuân thủ, tiếp thêm động lực cho các hộ kinh doanh mở rộng sản xuất kinh doanh.
"Thực tế nỗi lo của phần lớn hộ kinh doanh đó là không có chứng từ đầu vào, dẫn đến gặp khó khi tính thuế theo doanh thu - chi phí. Từ đó dẫn đến nhiều hộ kinh doanh sẽ lách bằng nhiều cách như chia nhỏ doanh thu, hoặc tại một địa chỉ thành lập nhiều hộ kinh doanh…
Việc cho phép các hộ dưới 10 tỉ đồng nộp thuế dựa trên doanh thu sẽ tháo gỡ triệt để nỗi lo này. Hơn nữa, việc áp dụng thu thuế trên doanh thu cho nhóm này chưa chắc đã làm thất thu ngân sách so với phương pháp trừ chi phí.
Cũng theo ông Được, trước đây ông đã từng kiến nghị về vấn đề này vì khi bỏ thuế khoán, hộ kinh doanh phải thực hiện theo phương pháp kê khai với ngưỡng doanh thu khá thấp.
Dù áp dụng chế độ đơn giản, pháp luật vẫn đòi hỏi tính tuân thủ nghiêm ngặt về hóa đơn và kế toán. Đây trở thành rào cản rất lớn, đặc biệt với các hộ kinh doanh nhỏ lẻ hay người lớn tuổi.
Đây cũng là gánh nặng chi phí tuân thủ cũng như tiềm ẩn nhiều rủi ro pháp lý trong bối cảnh chế tài xử lý vi phạm về hóa đơn, vi phạm thuế và các chế tài khác được quy định tại Bộ luật Hình sự năm 2015 rất nghiêm khắc và mang tính răn đe", ông Được nói thêm.
