Trong nhiều năm, béo phì được biết đến chủ yếu là yếu tố nguy cơ của các bệnh tim mạch, đái tháo đường và rối loạn chuyển hóa. Tuy nhiên, một nghiên cứu mới công bố trên tạp chí Nature Metabolism cho thấy tình trạng thừa cân, béo phì còn có mối liên hệ với nhiều loại ung thư, bao gồm bệnh bạch cầu, u lympho không Hodgkin, ung thư bàng quang và u thần kinh đệm.
Theo Tiến sĩ Saneya Pandrowala, chuyên gia phẫu thuật ung thư đường tiêu hóa và gan mật - tụy tại Bệnh viện KIMS (Ấn Độ), nghiên cứu được thực hiện trên quy mô lớn với dữ liệu đa dạng, giúp củng cố thêm bằng chứng về tác động của béo phì đối với nguy cơ mắc ung thư.
Chuyên gia cho biết mô mỡ không chỉ có chức năng dự trữ năng lượng mà còn hoạt động như một cơ quan nội tiết. Khi lượng mỡ tích tụ quá mức, mô mỡ sẽ tiết ra nhiều chất trung gian gây viêm, làm rối loạn cân bằng hormone và ảnh hưởng đến quá trình chuyển hóa insulin. Những biến đổi này kéo dài có thể tạo điều kiện thuận lợi cho tế bào ung thư hình thành và phát triển.
Nguy cơ ung thư khác nhau giữa nam và nữ
Kết quả nghiên cứu cũng chỉ ra rằng tác động của béo phì đến nguy cơ ung thư không giống nhau ở tất cả các nhóm dân số.
Ở phụ nữ Đông Á, béo phì được ghi nhận có mối liên hệ rõ rệt với nguy cơ ung thư vú sau mãn kinh và ung thư buồng trứng. Trong khi đó, ở nam giới, nguy cơ mắc ung thư đại trực tràng có xu hướng tăng cao hơn khi chỉ số khối cơ thể (BMI) ở mức béo phì. rực tràng có xu hướng tăng cao hơn khi chỉ số khối cơ thể (BMI) ở mức béo phì.
Theo Tiến sĩ Pandrowala, ung thư hiếm khi xuất phát từ một nguyên nhân đơn lẻ. Bên cạnh cân nặng, nguy cơ còn chịu ảnh hưởng của yếu tố di truyền, sự phân bố mỡ trong cơ thể, chế độ dinh dưỡng, mức độ vận động, môi trường sống và khả năng tiếp cận các dịch vụ chăm sóc y tế.
Đối với phụ nữ sau mãn kinh, mô mỡ trở thành nguồn sản xuất estrogen chủ yếu của cơ thể. Nồng độ estrogen tăng cao trong thời gian dài có thể làm gia tăng nguy cơ mắc các bệnh ung thư phụ thuộc hormone, đặc biệt là ung thư vú và ung thư buồng trứng.
Kiểm soát cân nặng cần đi cùng lối sống lành mạnh
Các chuyên gia nhấn mạnh, duy trì cân nặng hợp lý là một trong những biện pháp quan trọng giúp giảm nguy cơ ung thư, nhưng không phải là giải pháp duy nhất.
Để bảo vệ sức khỏe, mỗi người nên xây dựng chế độ ăn cân đối với nhiều rau xanh, trái cây, ngũ cốc nguyên hạt và các nguồn protein nạc; duy trì vận động thể chất thường xuyên; hạn chế thực phẩm siêu chế biến, đồ uống có đường, đồng thời tránh hút thuốc lá và giảm sử dụng rượu bia.
Ngoài cân nặng, vòng eo cũng là chỉ số cần được quan tâm. Tình trạng tích tụ mỡ vùng bụng có liên quan chặt chẽ đến các rối loạn chuyển hóa như kháng insulin và viêm mạn tính - những yếu tố được cho là góp phần thúc đẩy sự phát triển của nhiều loại ung thư.
Theo Tiến sĩ Pandrowala, ngay cả khi chỉ giảm được một lượng cân nặng khiêm tốn, kết hợp với chế độ ăn uống khoa học và lối sống năng động hơn, cơ thể vẫn có thể cải thiện sức khỏe chuyển hóa, từ đó giảm nguy cơ mắc ung thư trong tương lai. Vì vậy, việc phòng ngừa nên được thực hiện từ sớm, thay vì chờ đến khi tình trạng béo phì trở nên nghiêm trọng mới can thiệp.
