Vì sao chế độ ăn lại liên quan đến nguy cơ ung thư?
Nhiều người cho rằng ung thư chủ yếu do yếu tố di truyền. Tuy nhiên, các nghiên cứu trong nhiều năm qua cho thấy nguy cơ mắc bệnh còn chịu ảnh hưởng của lối sống như chế độ ăn uống, hút thuốc, uống rượu, vận động và môi trường sống.
Theo một nghiên cứu quy mô lớn được công bố trên The Lancet năm 2026, tình trạng viêm mạn tính kéo dài có thể là một trong những cơ chế liên quan đến sự phát triển của nhiều bệnh mạn tính, trong đó có một số loại ung thư.
Từ cơ sở đó, các chuyên gia đưa ra các lời khuyên về chế độ ăn hằng ngày có tác dụng hỗ trợ giảm viêm dưới đây:
1. Giảm thịt đỏ, tăng nguồn đạm từ cá và thực vật
Thịt đỏ như thịt bò, thịt lợn hay thịt cừu vẫn có thể xuất hiện trong thực đơn, nhưng việc tiêu thụ quá nhiều trong thời gian dài có thể làm tăng phản ứng viêm của cơ thể.
Không chỉ hỗ trợ kiểm soát cân nặng, sự thay đổi này còn giúp xây dựng chế độ ăn cân bằng hơn và có lợi cho sức khỏe đường ruột.
2. Hạn chế thực phẩm siêu chế biến
Một đặc điểm phổ biến của chế độ ăn lành mạnh là ưu tiên thực phẩm tươi thay vì các sản phẩm chế biến sẵn. Đây là nhóm thực phẩm được sản xuất công nghiệp, thường chứa nhiều thành phần không xuất hiện trong căn bếp gia đình như chất tạo màu, tạo mùi, chất bảo quản hoặc chất nhũ hóa.
Xúc xích, thịt nguội, mì ăn liền, bánh ngọt công nghiệp, nước ngọt và nhiều loại đồ ăn đóng gói thường chứa nhiều muối, đường, chất béo bão hòa hoặc các phụ gia thực phẩm. Tiêu thụ quá nhiều nhóm thực phẩm này có thể làm mất cân bằng hệ vi sinh đường ruột và góp phần duy trì tình trạng viêm mạn tính.
3. Bổ sung nhiều rau và trái cây với màu sắc đa dạng
Một bữa ăn nhiều màu sắc không chỉ hấp dẫn về mặt thị giác mà còn giúp cơ thể tiếp nhận đa dạng vitamin, khoáng chất và các hợp chất thực vật.
Các loại rau, củ, quả màu xanh, đỏ, tím, vàng hay cam đều chứa những hoạt chất sinh học khác nhau có khả năng chống oxy hóa.
Không chỉ khuyến khích tăng lượng rau và trái cây, các chuyên gia dinh dưỡng còn gợi ý áp dụng nguyên tắc "bữa ăn cầu vồng" để đa dạng nguồn dưỡng chất trong mỗi bữa ăn.
"Bữa ăn cầu vồng" là cách xây dựng thực đơn với nhiều loại rau, củ, quả có màu sắc khác nhau. Mỗi màu đại diện cho những hợp chất thực vật và vi chất riêng, góp phần bổ sung dinh dưỡng đa dạng cho cơ thể.
Mỗi màu sắc cung cấp những dưỡng chất và hợp chất chống oxy hóa khác nhau như lycopene, beta-carotene hay anthocyanin. Việc đa dạng màu sắc không chỉ giúp bữa ăn hấp dẫn hơn mà còn góp phần bổ sung vi chất, chất xơ và hỗ trợ sức khỏe tổng thể. Ví dụ như, màu đỏ của cà chua, ớt chuông thường giàu lycopene giúp hỗ trợ tốt cho sức khỏe tim mạch. Cà rốt, bí đỏ, những loại quả màu cam thường chứa beta-carotene tốt cho mắt và làn da
Duy trì chế độ ăn đa dạng, ưu tiên thực phẩm tươi, hạn chế thực phẩm siêu chế biến và cân đối nguồn đạm là những thay đổi nhỏ nhưng có thể mang lại lợi ích lâu dài cho sức khỏe. Mặc dù không có loại thực phẩm hay chế độ ăn nào có thể ngăn ngừa hoàn toàn ung thư, việc xây dựng thói quen ăn uống lành mạnh kết hợp với tập luyện đều đặn, không hút thuốc, hạn chế rượu bia và khám sức khỏe định kỳ được xem là những biện pháp quan trọng giúp giảm nguy cơ mắc bệnh và nâng cao chất lượng cuộc sống.
