Nhắc đến quả táo, nhiều người thường nghĩ ngay đến những trái táo tây căng mọng, vị ngọt giòn. Ở Việt Nam táo có nhiều loại, bao gồm táo ta, táo tàu và táo tây. Mỗi loại có đặc điểm, hương vị và cách thưởng thức riêng.
Táo ta là loại quả quen thuộc, thường được trồng ở nhiều vùng nông thôn và xuất hiện nhiều vào mùa thu hoạch. Quả có kích thước nhỏ đến trung bình, hình tròn hoặc hơi thuôn, vỏ xanh khi còn non và chuyển xanh vàng, vàng nâu khi chín.
Thịt táo trắng, giòn, mọng nước, có vị ngọt thanh xen chút chua nhẹ. Quả thường được ăn trực tiếp hoặc chấm muối ớt, dầm đường, ngâm hoặc làm các món ăn vặt. Tùy giống, mùa vụ và thời điểm mua, táo ta thường có giá từ 20.000-90.000 đồng/kg.
Trong khi đó, táo tàu là loại quả có nguồn gốc từ Trung Quốc và được sử dụng từ lâu trong ẩm thực cũng như y học cổ truyền. Quả thường nhỏ, hình bầu dục, lúc còn non có màu xanh, khi chín chuyển đỏ nâu. Táo tàu tươi có lớp thịt giòn, vị ngọt thanh; loại phơi hoặc sấy khô có màu nâu đỏ, thịt dẻo, vị ngọt đậm hơn.
Khác với hai loại trên, táo tây thuộc nhóm táo được tiêu thụ rộng rãi trên thế giới. Quả thường có kích thước lớn hơn táo ta, hình tròn hoặc hơi thuôn, vỏ có thể xanh, vàng, đỏ hoặc đỏ pha xanh tùy giống. Phần thịt trắng ngà, nhiều nước, có giống giòn cứng, vị ngọt đậm, trong khi một số loại có vị chua thanh và hương thơm rõ. Táo tây thường được ăn trực tiếp sau khi rửa sạch, có thể gọt vỏ hoặc giữ nguyên vỏ. Ngoài ra, loại quả này còn được thái lát làm salad, ép nước, xay sinh tố, làm bánh hoặc nấu thành sốt.
Giá táo tây trên thị trường khá đa dạng, phụ thuộc vào giống, mùa vụ và nguồn nhập. Những loại phổ thông có thể dao động vài chục nghìn đồng/kg, trong khi các giống nhập khẩu cao cấp có thể lên tới hàng trăm nghìn đồng/kg.
Dù khác nhau về hình dáng và hương vị, cả ba nhóm táo đều có điểm chung là dễ ăn, tiện sử dụng và có thể kết hợp trong nhiều món. Táo ta thiên về vị giòn, chua ngọt; táo tàu nổi bật với vị ngọt đặc trưng, nhất là khi sấy khô; còn táo tây có nhiều giống với độ giòn, độ ngọt và hương thơm khác nhau.
Táo nằm trong danh sách những loại trái cây tốt trên thế giới, chuyên gia khuyên bạn nên ăn thường xuyên.
Những lợi ích của quả táo với sức khỏe
Tốt cho sức khỏe đường ruột
Một trong những điểm đáng chú ý của quả táo là hàm lượng pectin, một dạng chất xơ có tác dụng như prebiotic, giúp nuôi dưỡng các vi khuẩn có lợi trong đường ruột. Khi hệ vi sinh được duy trì ổn định, quá trình tiêu hóa và sức khỏe tổng thể cũng có thể được hỗ trợ. Pectin trong táo còn góp phần duy trì sự cân bằng của các nhóm vi khuẩn đường ruột.
Hỗ trợ sức khỏe tim mạch
Táo chứa chất xơ hòa tan, polyphenol và nhiều hợp chất chống oxy hóa có lợi cho hệ tim mạch. Một số nghiên cứu ghi nhận, thường xuyên ăn táo nguyên quả với lượng khoảng 100-150 g mỗi ngày có liên quan đến việc giảm nguy cơ mắc bệnh tim. Các dưỡng chất trong loại quả này cũng có thể hỗ trợ kiểm soát huyết áp và góp phần giảm nguy cơ đột quỵ.
Có lợi cho việc kiểm soát cân nặng
Với lượng nước và chất xơ tương đối cao, táo có thể tạo cảm giác no, từ đó giúp hạn chế việc ăn quá nhiều trong ngày. Một số nghiên cứu quan sát cho thấy những người thường xuyên ăn táo có xu hướng có chỉ số BMI thấp hơn. Polyphenol trong táo cũng được nghiên cứu về khả năng hỗ trợ quá trình kiểm soát cân nặng.
Giảm nguy cơ tiểu đường type 2
Táo có chỉ số đường huyết tương đối thấp và chứa nhiều chất xơ cùng các hợp chất thực vật. Tổng hợp một số nghiên cứu cho thấy việc ăn táo hoặc lê có thể liên quan đến nguy cơ mắc tiểu đường type 2 thấp hơn. Quercetin, đặc biệt tập trung ở phần vỏ, là một trong những polyphenol được quan tâm khi nghiên cứu mối liên hệ này.
Bổ sung nhiều dưỡng chất
Không chỉ cung cấp vitamin và khoáng chất, táo còn chứa chất xơ cùng nhiều hợp chất thực vật có hoạt tính chống oxy hóa. Trong đó, polyphenol là nhóm chất được chú ý bởi khả năng bảo vệ tế bào trước tác động của stress oxy hóa. Thành phần này không phải lúc nào cũng được thể hiện rõ trên bảng dinh dưỡng thông thường nhưng góp phần tạo nên giá trị của quả táo đối với chế độ ăn uống.
Tiềm năng bảo vệ não bộ
Quercetin trong táo cũng được nghiên cứu về khả năng bảo vệ tế bào thần kinh trước stress oxy hóa. Một số nghiên cứu trên động vật cho thấy hợp chất này có tiềm năng hỗ trợ giảm các tổn thương liên quan đến quá trình thoái hóa thần kinh, trong đó có bệnh Alzheimer. Tuy nhiên, những kết quả này chưa đủ để khẳng định tác dụng tương tự ở người và vẫn cần thêm các nghiên cứu lâm sàng.
Có thể góp phần phòng ngừa một số bệnh ung thư
Các polyphenol và chất chống oxy hóa trong táo đang được nghiên cứu về khả năng hỗ trợ bảo vệ tế bào. Một số nghiên cứu quan sát ghi nhận mối liên hệ giữa việc ăn táo và nguy cơ thấp hơn đối với một số loại ung thư, trong đó có ung thư phổi, ung thư vú và ung thư đường tiêu hóa. Dù vậy, táo không phải là phương pháp phòng hoặc điều trị ung thư và những lợi ích này cần được nhìn nhận trong tổng thể chế độ ăn uống lành mạnh.
