Cây trứng gà, còn gọi là lêkima, thuộc họ Hồng xiêm (Sapotaceae), có nguồn gốc từ vùng núi Andes ở Nam Mỹ. Loài cây này được du nhập vào Việt Nam từ nhiều thập kỷ trước và nhanh chóng thích nghi với điều kiện khí hậu nhiệt đới. Ban đầu, lêkima chủ yếu được trồng trong sân vườn, vừa để lấy bóng mát, vừa làm cây ăn quả.
Đây là loài cây thân gỗ có chiều cao trung bình từ 12-18 m, tán rộng và phân nhiều cành chắc khỏe. Lá cây thuôn dài hình mũi mác, màu xanh đậm, dày và bóng, dài khoảng 9-15 cm. Hoa có kích thước nhỏ, mọc đơn ở nách lá, màu vàng xanh, tỏa hương thơm nhẹ và có thể nở gần như quanh năm.
Quả trứng gà có hình bầu dục hoặc hình trứng, khi chín chuyển sang màu vàng óng bắt mắt. Phần thịt quả mềm, dẻo, vị ngọt bùi và béo, có màu vàng đậm rất giống lòng đỏ trứng gà luộc. Chính vì đặc điểm này mà người Việt quen gọi loại quả này là quả trứng gà. Mỗi quả thường chỉ có một hạt lớn màu nâu sẫm, vỏ hạt nhẵn và bóng. Và, một điểm thú vị là quả trứng gà rất hiếm khi bị sâu đục.
Trước đây, dù sai quả nhưng quả trứng gà không phải là loại trái cây phổ biến trên thị trường. Đến mùa chín, quả thường rụng đầy gốc, nhiều gia đình chỉ nhặt ăn trong nhà hoặc bỏ đi vì ít người mua.
Nhưng những năm gần đây, quả trứng gà dần trở thành đặc sản được nhiều người tìm mua. Hiện nay, giá bán trên thị trường dao động khoảng 25.000-55.000 đồng/kg, tùy theo mùa vụ và chất lượng quả.
Không chỉ ăn tươi sau khi chín mềm, quả trứng gà còn được sử dụng để chế biến thành nhiều món hấp dẫn như sinh tố, kem hoặc kết hợp với sữa chua. Nhờ vị ngọt tự nhiên, béo bùi và thơm nhẹ, loại quả này ngày càng được nhiều người yêu thích.
Bên cạnh hương vị đặc trưng, quả trứng gà còn chứa nhiều chất xơ, vitamin C, carotenoid và các hợp chất chống oxy hóa có lợi cho sức khỏe. Những dưỡng chất này được cho là có thể hỗ trợ bảo vệ tim mạch, góp phần kiểm soát cholesterol và lượng đường trong máu, đồng thời tăng cường sức đề kháng cho cơ thể.
Ngoài ra, vitamin C cùng các chất chống oxy hóa còn giúp bảo vệ làn da trước tác động của tia UV, hỗ trợ làm chậm quá trình lão hóa và duy trì độ đàn hồi của da. Hàm lượng xanthophyll trong quả cũng có lợi cho sức khỏe đôi mắt và thị lực, trong khi lượng chất xơ dồi dào góp phần cải thiện tiêu hóa và tạo cảm giác no lâu.
Ý nghĩa phong thủy khi trồng cây trứng gà trong sân vườn
Không chỉ là cây ăn quả quen thuộc, cây trứng gà còn được nhiều gia đình lựa chọn trồng trước nhà bởi mang ý nghĩa phong thủy tốt đẹp. Theo quan niệm dân gian, cây có sức sống bền bỉ, tán lá xanh tốt quanh năm và sai quả, tượng trưng cho sự sinh sôi, phát triển, cuộc sống đủ đầy và gia đạo hưng vượng.
Khi vào mùa, quả chín chuyển sang màu vàng óng, chi chít trên cành, tạo cảm giác như những thỏi vàng đang "treo" trong sân vườn. Trong phong thủy, màu vàng là biểu tượng của tài lộc, phú quý và thịnh vượng. Vì vậy, nhiều người tin rằng trồng cây trứng gà trước nhà sẽ giúp thu hút may mắn, mang đến nguồn năng lượng tích cực, giúp công việc thuận lợi và cuộc sống ngày càng sung túc.
Bên cạnh đó, tán cây rộng, cành lá sum suê còn tượng trưng cho sự che chở, gắn kết giữa các thành viên trong gia đình. Hình ảnh cây ra hoa, kết trái đều đặn cũng được xem là biểu tượng của sự đơm hoa kết trái, con cháu đông vui, gia đình hòa thuận và cuộc sống viên mãn. Cũng chính vì thế mà ngày càng nhiều người trồng cây trứng gà trong sân vườn hoặc đưa vào chậu làm cây bonsai.
Ngoài ý nghĩa phong thủy, cây trứng gà còn giúp tạo bóng mát, làm đẹp cảnh quan và góp phần điều hòa không khí, mang đến không gian sống xanh, thoáng đãng và dễ chịu.
Tuy nhiên, để vừa đảm bảo tính thẩm mỹ vừa phù hợp với quan niệm phong thủy, khi trồng cây trứng gà trong sân vườn, gia chủ không nên trồng cây ngay giữa lối đi hoặc chính giữa sân, vì có thể cản trở sự lưu thông của các luồng khí tốt, ảnh hưởng đến vận khí của ngôi nhà.
Nên trồng lệch sang một bên so với cửa chính, vừa tạo sự cân đối cho không gian, vừa tránh chắn lối đón tài lộc vào nhà. Đồng thời, nên thường xuyên cắt tỉa cành lá để cây luôn thông thoáng, không che khuất cửa chính hoặc ánh sáng tự nhiên. Một khuôn viên sáng sủa được cho là giúp hạn chế âm khí và tăng cường sinh khí.
Chăm sóc để cây phát triển khỏe mạnh, tránh để cây khô héo hoặc chết. Bởi theo quan niệm dân gian, cây xanh tươi tượng trưng cho nguồn sinh khí dồi dào, trong khi cây chết hoặc héo úa có thể làm giảm năng lượng tích cực và ảnh hưởng đến phong thủy của ngôi nhà.
Cách trồng và chăm sóc cây trứng gà
Cây trứng gà có thể được nhân giống bằng hạt hoặc các phương pháp nhân giống vô tính như chiết, giâm, ghép cành. Trong đó, cây ghép và chiết thường được ưu tiên vì cho khả năng sinh trưởng đồng đều, nhanh cho quả và giữ được đặc tính của cây mẹ.
Trong quá trình chăm sóc cây trứng gà, bạn cần chú ý tới những yếu tố sau:
- Đất trồng: Loài cây này không quá kén đất, có thể phát triển trên nhiều loại đất khác nhau. Tuy nhiên, đất tơi xốp, giàu dinh dưỡng và thoát nước tốt sẽ giúp cây sinh trưởng khỏe mạnh hơn. Khi trồng, nên đào hố vừa với bầu cây, trộn đất với phân chuồng hoai mục hoặc phân hữu cơ rồi đặt cây vào giữa hố, lấp đất kín gốc và nén nhẹ để cây đứng vững.
- Ánh sáng: Cây trứng gà ưa nắng nên cần được trồng ở nơi thông thoáng, có nhiều ánh sáng để quang hợp tốt và cho năng suất cao. Với cây mới trồng, nếu thời tiết quá nắng gắt, có thể che bớt nắng trong thời gian đầu để hạn chế cây bị héo.
- Bón phân: Sau khi cây bén rễ, nên bón thúc bằng phân chuồng hoai pha loãng hoặc phân đạm với nồng độ khoảng 1%, định kỳ 1-2 tháng/lần để bổ sung dinh dưỡng.
- Tưới nước: Cây cần tưới nước đều để giữ ẩm, đặc biệt trong mùa khô và giai đoạn cây nuôi quả. Khi quả đang lớn hoặc sắp chín, cần đảm bảo cây luôn được cung cấp đủ nước. Sau những trận mưa lớn, nên xới nhẹ mặt đất quanh gốc để đất thông thoáng, tránh bị nén chặt.
Ngoài ra, có thể phủ rơm rạ hoặc cỏ khô quanh gốc để giữ ẩm, hạn chế cỏ dại và giúp bộ rễ phát triển tốt hơn. Gia chủ cũng nên làm cỏ định kỳ, xới gốc khoảng 2-3 lần mỗi năm và cắt tỉa cành già, cành sâu bệnh để cây luôn khỏe mạnh, ra nhiều hoa và cho năng suất ổn định.
