Với trẻ đang ở độ tuổi đến trường, phụ huynh thường quan tâm đến các bữa chính, đến bữa ăn học đường mà không để ý nhiều đến bữa phụ. Thạc sĩ, bác sĩ Nguyễn Thị Lan Phương (Viện Dinh dưỡng Quốc gia) nhận định rằng, việc nhiều người nghĩ chỉ ăn đủ bữa chính là đủ dinh dưỡng là chưa hoàn toàn chính xác, bởi ăn “đủ số lượng” không đồng nghĩa với “đủ chất lượng”.
Theo bác sĩ Phương, bữa ăn khoa học là phải đủ cả về số lượng (kcal) và chất lượng là các vitamin, khoáng chất, vi chất dinh dưỡng. Bác sĩ Phương lấy ví dụ, một đứa trẻ hoàn toàn có thể ăn no, tăng cân đều, thậm chí thừa cân nhưng vẫn thiếu dinh dưỡng nếu khẩu phần ăn không đa dạng, thiếu rau xanh, trái cây, hải sản, sữa và các chế phẩm từ sữa.
Trong khi đó, trẻ ở lứa tuổi học đường vừa vận động thể chất, vừa hoạt động trí não với cường độ cao, đồng thời cơ thể đang bước vào giai đoạn tăng trưởng mạnh, đặc biệt về chiều cao. Vì vậy, nhu cầu về vi chất tính trên mỗi kg trọng lượng cơ thể ở nhóm tuổi này là rất lớn. Đó là lý do việc bổ sung dinh dưỡng, nhất là các vi chất, khoáng chất từ các bữa phụ là rất cần thiết cho sự phát triển của trẻ.
Bữa chính của trẻ đủ về năng lượng nhưng chưa đủ về vi chất, khoáng chất cho trẻ hoạt động cả ngày. Ảnh minh họa.
“Bữa phụ, hay còn gọi là bữa xế, không phải là bữa ăn “cho vui” mà có vai trò dinh dưỡng thực sự quan trọng đối với trẻ”, bác sĩ Phương nhận định. Nếu được tổ chức hợp lý, bữa phụ có thể bổ sung thêm những dưỡng chất cần thiết cho quá trình tăng trưởng. Đối với phát triển chiều cao, đây là thời điểm phù hợp để bổ sung các thực phẩm giàu canxi, kẽm, magie và vitamin D như sữa, sữa chua, phô mai hoặc các loại hạt. Việc chia nhỏ lượng canxi được cung cấp qua các bữa trong ngày cũng giúp cơ thể hấp thu tốt hơn, thay vì dồn một lượng quá lớn vào một bữa chính.
Bữa phụ cũng có thể góp phần duy trì hệ miễn dịch cho trẻ trong suốt thời gian hoạt động tại trường. Các thực phẩm như trái cây tươi, sinh tố, sữa chua có thể cung cấp vitamin C, vitamin A, vitamin E và kẽm, từ đó bổ sung các dưỡng chất cần thiết để duy trì hàng rào miễn dịch khỏe mạnh.
Đối với chức năng não bộ, một bữa phụ hợp lý còn giúp duy trì đường huyết ổn định, hạn chế tình trạng hạ đường huyết giữa giờ khiến trẻ mệt mỏi, cáu gắt hoặc mất tập trung vào cuối buổi học.
Một bữa phụ nhẹ nhàng, lành mạnh giúp bổ sung lại glucose cho não, duy trì sự tỉnh táo, khả năng ghi nhớ và mức độ tập trung trong những tiết học tiếp theo. Bên cạnh đó, các vi chất như omega-3, sắt, kẽm và i-ốt trong thực phẩm cũng hỗ trợ trực tiếp cho hoạt động ghi nhớ và tư duy của trẻ.
Không chỉ có vậy, việc duy trì bữa phụ cũng là cơ hội để hình thành thói quen ăn uống lành mạnh, đa dạng ngay từ nhỏ như duy trì việc uống sữa, ăn trái cây và hạn chế đồ ngọt, đồ chiên rán. Những thói quen này là nền tảng giúp trẻ duy trì cân nặng hợp lý, đồng thời giảm nguy cơ thừa cân, béo phì và các bệnh mạn tính khi trưởng thành.
Bữa phụ của trẻ đơn giản, không cần nhiều về số lượng nhưng lại cung cấp nhiều vi chất dinh dưỡng quan trọng. Ảnh minh họa.
PGS.TS.BS Nguyễn Trọng Hưng, Giám đốc Trung tâm Tư vấn, Phục hồi Dinh dưỡng và Kiểm soát béo phì tại Viện Dinh dưỡng Quốc gia cho biết, để bữa phụ của trẻ được tổ chức tốt nhất, nhà trường cần có sự tham khảo từ chuyên gia dinh dưỡng để xây dựng thực đơn cho trẻ. Bữa phụ của trẻ cần tuân thủ sự đa dạng, đồ ăn dễ hấp thu, dựa trên nguyên tắc gọn nhẹ nhưng có mật độ vi chất cao.
Thông thường các bữa phụ sẽ ưu tiên sữa và các sản phẩm từ sữa, kết hợp với các loại trái cây theo mùa. Đây là nhóm sẽ cung cấp canxi, vitamin D, protein chất lượng cao và lợi khuẩn (probiotics), chất xơ tự nhiên cho trẻ.
Bên cạnh đó, các loại hạt và ngũ cốc nguyên cám như yến mạch, óc chó, hạnh nhân, các loại đậu hoặc bánh mì nguyên cám có thể được bố trí khoảng 3-4 lần mỗi tuần. Đây là nhóm thực phẩm cung cấp năng lượng giải phóng chậm, đồng thời giàu vitamin nhóm B, magie, kẽm và các axit béo thiết yếu như omega-3, giúp duy trì nguồn năng lượng bền bỉ cho hoạt động của não bộ và thể chất.
Tóm lại, dù trẻ ăn bán trú hay nghỉ hè hoạt động tại gia đình, phụ huynh đừng chỉ quan tâm đến bữa chính, mà hãy đảm bảo đủ bữa phụ và tốt nhất hãy xây dựng một cách khoa học, dựa trên nhu cầu dinh dưỡng của mỗi trẻ. Có như vậy trẻ mới phát triển được toàn diện và hình thành được thói quen ăn uống lành mạnh.
