Thận đóng vai trò quan trọng trong việc lọc máu, đào thải chất cặn bã, điều hòa huyết áp và duy trì cân bằng nước - điện giải trong cơ thể. Tuy nhiên, nhiều thói quen ăn uống hằng ngày có thể khiến cơ quan này phải làm việc quá sức, làm tăng nguy cơ tổn thương và suy giảm chức năng theo thời gian.
Các chuyên gia cho rằng việc kiểm soát chế độ ăn uống không chỉ giúp bảo vệ thận mà còn góp phần hạn chế nguy cơ mắc tăng huyết áp, sỏi thận và bệnh thận mạn.
Thực phẩm chứa nhiều muối
Muối là một trong những yếu tố gây áp lực lớn nhất cho thận. Khi cơ thể nạp quá nhiều natri, thận phải tăng cường hoạt động để đào thải lượng dư thừa. Nếu tình trạng này kéo dài, huyết áp có thể tăng cao, đồng thời các mạch máu nhỏ trong thận cũng dễ bị tổn thương.
Không chỉ đến từ muối nêm trực tiếp, lượng natri lớn còn ẩn chứa trong nhiều thực phẩm chế biến sẵn như mì ăn liền, đồ hộp, xúc xích, thịt nguội, nước chấm, thức ăn nhanh hay các món muối chua.
Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) khuyến nghị mỗi người trưởng thành chỉ nên tiêu thụ dưới 5g muối mỗi ngày, tương đương khoảng một thìa cà phê. Tuy nhiên, mức sử dụng thực tế tại nhiều quốc gia vẫn cao hơn đáng kể.
Thịt chế biến sẵn
Các sản phẩm như xúc xích, thịt xông khói, giăm bông, lạp xưởng hay thịt hộp thường chứa nhiều natri, chất bảo quản và phosphate bổ sung.
So với phosphate tự nhiên trong thực phẩm, loại phosphate được thêm vào trong quá trình chế biến dễ hấp thu hơn, làm tăng gánh nặng cho thận trong quá trình đào thải. Nhiều nghiên cứu cho thấy người thường xuyên sử dụng thịt chế biến sẵn có nguy cơ mắc bệnh thận mạn tính cao hơn nhóm ưu tiên thực phẩm tươi sống.
Nước ngọt và đồ uống nhiều đường
Không chỉ ảnh hưởng đến cân nặng, nước ngọt còn có thể gây hại cho thận. Hàm lượng đường cao trong các loại đồ uống này làm gia tăng nguy cơ béo phì, kháng insulin và đái tháo đường type 2 - những nguyên nhân hàng đầu dẫn đến suy thận mạn.
Một số nghiên cứu cũng ghi nhận việc tiêu thụ nước ngọt thường xuyên có liên quan đến tình trạng protein niệu, dấu hiệu cảnh báo chức năng lọc của thận đang bị suy giảm.
Ngoài nước ngọt có gas, nhiều loại trà sữa, nước tăng lực, nước trái cây đóng chai và đồ uống pha sẵn cũng chứa lượng đường đáng kể.
Thực phẩm siêu chế biến
Khoai tây chiên, bánh snack, bánh quy đóng gói, mì ăn liền, xúc xích và nhiều thực phẩm tiện lợi khác thường chứa lượng lớn muối, đường, chất béo bão hòa cùng các phụ gia thực phẩm.
Việc sử dụng thường xuyên nhóm thực phẩm này có thể làm tăng nguy cơ béo phì, cao huyết áp, tiểu đường và các rối loạn chuyển hóa - những yếu tố liên quan mật thiết đến bệnh thận mạn tính.
Ngoài ra, chế độ ăn giàu thực phẩm siêu chế biến còn có thể thúc đẩy tình trạng viêm kéo dài và stress oxy hóa trong cơ thể, từ đó ảnh hưởng đến hệ thống mạch máu nuôi dưỡng thận. Một số nghiên cứu cho thấy chức năng thận ở những người tiêu thụ nhiều thực phẩm siêu chế biến có xu hướng suy giảm nhanh hơn.
Rượu bia
Lạm dụng rượu bia trong thời gian dài có thể làm tăng đáng kể nguy cơ mắc bệnh thận mạn. Nguy cơ này còn cao hơn ở những người vừa uống nhiều rượu bia vừa hút thuốc lá.
Thận cần đủ nước để thực hiện chức năng lọc máu hiệu quả. Trong khi đó, rượu bia có tác dụng lợi tiểu, dễ gây mất nước và làm rối loạn cân bằng điện giải trong cơ thể. Bên cạnh đó, việc sử dụng đồ uống có cồn kéo dài còn làm tăng nguy cơ tăng huyết áp - một trong những nguyên nhân phổ biến gây suy thận.
Đáng chú ý, quá trình chuyển hóa cồn còn làm gia tăng nồng độ axit uric trong máu. Khi cơ thể thiếu nước, axit uric có thể kết tinh tạo thành sỏi thận, gây tắc nghẽn và tổn thương đường tiết niệu.
Ngoài những tác động trực tiếp đến thận, rượu bia còn liên quan đến nhiều vấn đề sức khỏe khác như gan nhiễm mỡ, bệnh tim mạch và rối loạn chuyển hóa, từ đó gián tiếp ảnh hưởng đến chức năng của cơ quan này.
