1. Giữ độc lập về tài chính càng lâu càng tốt
Vợ chồng ông bà họ Chu sống ở tầng dưới khu chung cư đều đã nghỉ hưu. Tổng lương hưu của hai người mỗi tháng gần 36 triệu đồng. Ông bà thường nói: "Chúng tôi đủ sống rồi. Không trở thành gánh nặng cho con cái chính là sự giúp đỡ lớn nhất dành cho chúng".
Mỗi dịp lễ, con trai và con dâu đều gửi tiền biếu bố mẹ nhưng ông bà thường từ chối. Thay vào đó, ông bà dùng chính tiền lương hưu của mình để phụ thêm chi tiêu cho gia đình và đưa cháu nội đi du lịch.
Nhờ vậy, mối quan hệ giữa hai thế hệ không còn là chuyện "con cái có nghĩa vụ chu cấp cho cha mẹ" mà trở thành sự sẻ chia và gắn kết về tình cảm.
Trong khi đó, dì Lý sống ở căn hộ bên cạnh lại có hoàn cảnh hoàn toàn khác. Mỗi tháng, bà đều chờ con trai gửi tiền sinh hoạt và gần như không dám lên tiếng về bất cứ chuyện gì trong gia đình. Dù con trai luôn chu cấp đầy đủ, bà vẫn sống trong cảm giác bất an.
Một khảo sát cho thấy, trong các gia đình có cha mẹ sở hữu nguồn lương hưu ổn định, chỉ khoảng 28% con cái phải thường xuyên hỗ trợ chi phí sinh hoạt cho cha mẹ.
Điều đó đồng nghĩa với việc hơn 70% người cao tuổi có thể tự chủ về tài chính sau khi nghỉ hưu. Sự độc lập ấy giúp con cái giảm đáng kể áp lực kinh tế trong giai đoạn họ vừa nuôi con nhỏ vừa xây dựng sự nghiệp.
Ảnh minh họa
Nghiên cứu cũng cho thấy, những người cao tuổi có lương hưu ổn định thường chỉ đưa ra những lời góp ý thay vì can thiệp trực tiếp vào các quyết định của gia đình.
Có tiền trong tay cũng đồng nghĩa với việc người cao tuổi có tiếng nói và sự chủ động hơn trong cuộc sống.
Theo các chuyên gia, sự tự tin của người cao tuổi phần lớn đến từ khả năng độc lập về tài chính. Khi không phải phụ thuộc vào con cái, họ cũng chủ động hơn trong các quyết định của bản thân và ít áp lực hơn trong cuộc sống gia đình.
2. Giữ gìn sức khỏe, kéo dài khả năng tự chăm sóc bản thân
Ông Lưu, 69 tuổi, đã nằm liệt giường nhiều năm. Người vợ lớn tuổi của ông gần như kiệt sức vì phải một mình chăm sóc chồng.
Hay hai anh em ông cũng không thể đi làm xa vì mẹ mắc bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính, mất khả năng tự chăm sóc và thường xuyên rơi vào tình trạng nguy hiểm do khó thở.
Theo các chuyên gia, việc chăm sóc người cao tuổi bị khuyết tật hoặc sa sút trí tuệ đang là một trong những thách thức lớn nhất đối với nhiều gia đình, đặc biệt ở khu vực nông thôn.
Nhiều trường hợp chỉ một người trong gia đình mất khả năng tự chăm sóc cũng đủ làm đảo lộn cuộc sống của cả nhà.
Theo thống kê, độ tuổi trung bình bắt đầu rơi vào tình trạng mất hoàn toàn khả năng tự chăm sóc là khoảng 79 tuổi.
Sau khi bị khuyết tật hoàn toàn, người cao tuổi thường sống thêm trung bình khoảng 44 tháng. Trước đó cũng có khoảng 44 tháng họ gặp nhiều khó khăn trong sinh hoạt hằng ngày và cần người hỗ trợ.
Chính vì vậy, việc duy trì sức khỏe tốt, hạn chế bệnh tật, giữ khả năng tự ăn uống, đi lại và sinh hoạt độc lập càng lâu càng giúp giảm áp lực cho con cái.
Đừng xem nhẹ điều đó. Với nhiều gia đình, đây chính là sự hỗ trợ lớn nhất mà cha mẹ có thể dành cho con.
3. Tôn trọng ranh giới của con cái, đừng can thiệp quá nhiều
Trong tâm lý học có một khái niệm gọi là "lo âu gắn bó". Đó là trạng thái một người luôn muốn được người khác quan tâm, cần đến mình và lo sợ sẽ đánh mất vai trò đó.
Khi bước vào tuổi già, nhiều người nghỉ hưu, vai trò xã hội giảm dần nên gia đình trở thành nơi duy nhất để họ tìm kiếm cảm giác được coi trọng. Vì vậy, không ít người vô tình can thiệp quá sâu vào cuộc sống của con cái.
Tuy nhiên, điều này thường mang lại kết quả ngược lại.
Tiểu Đinh, 32 tuổi, luôn được mọi người đánh giá là người con ngoan. Sau khi kết hôn, cô và chồng vẫn sống cùng bố mẹ.
Ảnh minh họa
Nhìn từ bên ngoài, gia đình rất hòa thuận. Nhưng theo chia sẻ của Tiểu Đinh, những mâu thuẫn nhỏ gần như diễn ra thường xuyên.
Ví dụ, mẹ cô rất thích vận động và muốn cuối tuần nào cả nhà cũng cùng đi công viên hoặc phòng tập.
Trong khi đó, sau một tuần làm việc căng thẳng, Tiểu Đinh chỉ muốn ở nhà nghỉ ngơi, ngủ thêm hoặc xem phim.
Một chuyên gia tâm lý cho rằng, ngay cả giữa cha mẹ và con cái cũng cần có những ranh giới nhất định.
Khi con đã trưởng thành, nếu hai thế hệ can thiệp quá nhiều vào cuộc sống của nhau thì điều đó không giúp gia đình gắn bó hơn mà còn dễ phát sinh mâu thuẫn.
Trong tâm lý học, điều này được gọi là "ranh giới cá nhân", tức những giới hạn mỗi người đặt ra về việc mình sẵn sàng để người khác can thiệp đến đâu.
Người cao tuổi khôn ngoan là người biết tôn trọng những ranh giới đó, để con cái tự quyết định cuộc sống của mình, không đưa ra quá nhiều lời khuyên khi không cần thiết.
Càng can thiệp nhiều, con cái càng dễ cảm thấy áp lực. Ngược lại, khi cha mẹ biết giữ khoảng cách phù hợp, các con lại càng muốn gần gũi hơn.
4. Giao tiếp nhẹ nhàng, hạn chế phàn nàn và so sánh
Bên cạnh đó, người lớn tuổi cũng nên hạn chế nhắc đi nhắc lại những chuyện cũ hoặc liên tục than phiền về cuộc sống.
Điều khiến nhiều người trẻ cảm thấy áp lực nhất là bị so sánh với người khác, chẳng hạn như: "Con trai nhà người ta hiếu thảo hơn", hay "Con nhà hàng xóm kiếm được nhiều tiền hơn".
Ảnh minh họa
Một số địa phương còn khuyến khích người cao tuổi áp dụng "nguyên tắc ba câu hỏi" trước khi góp ý với con:
Điều này có thật sự cần thiết không?
Có tôn trọng lựa chọn của con không?
Có giúp mối quan hệ tốt hơn không?
Thay vì trách móc, cha mẹ nên động viên, lắng nghe và ghi nhận những nỗ lực của con cái.
5. Đối xử công bằng với tất cả các con
Đối với những gia đình có nhiều con, sự công bằng là yếu tố đặc biệt quan trọng.
Cha mẹ không nên thiên vị người con sống gần mình hơn hay người khéo ăn nói hơn.
Chỉ cần một người con cảm thấy mình bị đối xử bất công, mâu thuẫn gia đình rất dễ phát sinh.
Một cụ bà 87 tuổi hiện có gia đình lên tới 53 thành viên vẫn giữ được sự hòa thuận nhiều năm nhờ nguyên tắc rất đơn giản: đối xử công bằng với tất cả các con và cháu.
Mỗi dịp lễ, giá trị quà tặng dành cho các con đều ngang nhau. Tiền mừng tuổi dành cho các cháu cũng giống nhau.
6. Có cuộc sống riêng sau khi nghỉ hưu
Nhiều người cao tuổi sau khi nghỉ hưu lại dành toàn bộ thời gian để theo dõi cuộc sống của con cái, từ giờ giấc về nhà, các cuộc điện thoại cho đến những gì con đăng trên mạng xã hội.
Điều đó dễ khiến con cái cảm thấy bị kiểm soát.
Các chuyên gia khuyến khích người cao tuổi nên dành nhiều thời gian hơn cho chính cuộc sống của mình như chơi cờ, khiêu vũ, chăm sóc cây cảnh, nuôi chim hoặc học thêm kỹ năng mới.
Khi cuộc sống của bản thân phong phú hơn, sự phụ thuộc về cảm xúc vào con cái cũng giảm đi.
Ảnh minh họa
7. Giữ tinh thần lạc quan và duy trì các mối quan hệ xã hội
Các chuyên gia cho rằng, người cao tuổi nên giữ tinh thần lạc quan, hạn chế than phiền và tránh để cảm xúc tiêu cực lan sang những người thân trong gia đình.
Khi cha mẹ vui vẻ, không khí gia đình cũng trở nên nhẹ nhàng hơn.
Các chuyên gia cho rằng, bên cạnh sự hỗ trợ của xã hội, gia đình vẫn là chỗ dựa quan trọng nhất đối với người cao tuổi.
Trong bối cảnh quy mô gia đình ngày càng thu nhỏ và nhịp sống hiện đại khiến sự gắn kết giữa các thế hệ suy giảm, việc duy trì trách nhiệm, sự quan tâm và chia sẻ trong gia đình vẫn là yếu tố quan trọng giúp người cao tuổi giảm cảm giác cô đơn và có cuộc sống hạnh phúc hơn.
