Ngành học ít người biết nhưng hiện diện trong mọi thiết bị thông minh
Trong bối cảnh công nghệ phát triển mạnh mẽ, Hệ thống nhúng và IoT (Internet of Things – Internet vạn vật) đang trở thành một trong những lĩnh vực quan trọng của ngành công nghiệp điện tử và công nghệ thông tin. Dù tên gọi còn khá xa lạ với nhiều người, công nghệ này lại hiện diện trong hầu hết các thiết bị thông minh xung quanh chúng ta, từ điện thoại, ô tô, robot đến máy móc trong các nhà máy hiện đại.
Hệ thống nhúng và IoT là ngành học tập trung vào nghiên cứu, thiết kế, phát triển và vận hành các thiết bị điện tử có khả năng xử lý thông tin, kết nối và trao đổi dữ liệu với nhau thông qua Internet. Trong đó, hệ thống nhúng là nền tảng cốt lõi, được hình thành từ sự kết hợp giữa phần cứng và phần mềm nhằm thực hiện một hoặc một số nhiệm vụ chuyên biệt.
Phần cứng của hệ thống nhúng thường bao gồm vi xử lý, vi điều khiển, cảm biến, mạch điện tử và các linh kiện liên quan. Trong khi đó, phần mềm là những chương trình được lập trình để điều khiển thiết bị hoạt động theo yêu cầu. Chẳng hạn, trong một chiếc máy giặt, hệ thống nhúng giúp điều khiển động cơ, kiểm soát lượng nước, nhiệt độ và thời gian giặt. Trong ô tô, công nghệ này được ứng dụng để quản lý động cơ, hệ thống phanh, túi khí và nhiều chức năng an toàn khác.
Khác với máy tính thông thường có khả năng xử lý nhiều tác vụ khác nhau, hệ thống nhúng thường được thiết kế để đảm nhiệm một chức năng cụ thể, đòi hỏi độ chính xác, ổn định và khả năng hoạt động liên tục. Đây cũng là thành phần không thể thiếu trong các thiết bị điện tử hiện đại.
Nếu hệ thống nhúng giúp thiết bị có khả năng xử lý và thực hiện nhiệm vụ thì IoT mở rộng khả năng kết nối giữa chúng. Thông qua các công nghệ truyền thông như Wi-Fi, Bluetooth, 4G, 5G…, những thiết bị được tích hợp cảm biến có thể thu thập, truyền tải và chia sẻ dữ liệu qua Internet. Nhờ đó, con người có thể giám sát, điều khiển máy móc từ xa bằng điện thoại hoặc máy tính mà không cần trực tiếp thao tác tại thiết bị.
Hệ thống nhúng và IoT được ứng dụng rộng rãi trong nhà thông minh, nông nghiệp công nghệ cao, thiết bị y tế và sản xuất công nghiệp. Công nghệ này giúp kết nối, điều khiển thiết bị từ xa, tự động hóa quy trình, giám sát hoạt động và tối ưu chi phí vận hành.
Trong xu thế chuyển đổi số, sự phát triển của AI, dữ liệu lớn và mạng 5G đang mở rộng ứng dụng của Hệ thống nhúng và IoT, đưa ngành học này trở thành nền tảng quan trọng cho thiết bị thông minh, tự động hóa và nền kinh tế số.
Cơ hội việc làm hấp dẫn, điểm chuẩn ngành học lên tới 28,4 điểm
Theo học ngành Hệ thống nhúng và IoT, sinh viên được trang bị kiến thức liên ngành về công nghệ thông tin, khoa học máy tính và kỹ thuật điện – điện tử. Chương trình đào tạo thường bắt đầu với các môn nền tảng như toán học, lập trình, cấu trúc dữ liệu, điện tử cơ bản, sau đó đi sâu vào thiết kế hệ thống nhúng, vi điều khiển, vi xử lý, lập trình phần mềm điều khiển và công nghệ kết nối thiết bị.
Người học còn được tìm hiểu về cảm biến, thu thập và xử lý dữ liệu, các chuẩn kết nối như Wi-Fi, Bluetooth, 4G, 5G cũng như cách xây dựng một hệ thống IoT hoàn chỉnh.
Sau khi tốt nghiệp, sinh viên có thể đảm nhận nhiều vị trí như kỹ sư hệ thống nhúng, kỹ sư IoT, lập trình viên firmware, kỹ sư phần cứng, kỹ sư phần mềm hoặc chuyên viên tự động hóa. Công việc có thể bao gồm thiết kế mạch điện tử, lập trình phần mềm điều khiển, phát triển thiết bị thông minh, xây dựng hệ thống kết nối và giám sát hoạt động của máy móc. Ngoài ra, người học còn có thể làm việc trong lĩnh vực phân tích dữ liệu, tư vấn và thiết kế giải pháp IoT cho doanh nghiệp.
Cơ hội việc làm của ngành khá rộng mở khi nhiều lĩnh vực đang đẩy mạnh ứng dụng công nghệ và tự động hóa. Các doanh nghiệp tuyển dụng nhân lực thuộc ngành này hoạt động trong lĩnh vực sản xuất thiết bị điện tử, viễn thông, ô tô, y tế, năng lượng, nông nghiệp công nghệ cao và phát triển thành phố thông minh. Đặc biệt, những kỹ sư có khả năng làm chủ cả phần cứng lẫn phần mềm, thành thạo ngoại ngữ và có kinh nghiệm thực tế thường có lợi thế khi ứng tuyển.
Mức lương ngành Hệ thống nhúng và IoT phụ thuộc vào năng lực, vị trí công việc và kinh nghiệm. Với những nhân sự có chuyên môn sâu, khoảng 5 năm kinh nghiệm trở lên hoặc làm việc tại doanh nghiệp nước ngoài, thu nhập có thể đạt trên 50 triệu đồng/tháng, thậm chí cao hơn 100 triệu đồng/tháng đối với các vị trí chuyên gia cấp cao.
Những năm gần đây, Hệ thống nhúng và IoT trở thành ngành học được nhiều thí sinh quan tâm trong nhóm ngành kỹ thuật – công nghệ. Sức hút của ngành phần nào thể hiện qua mức điểm chuẩn tại nhiều trường đại học, trong đó một số cơ sở đào tạo có điểm trúng tuyển khá cao.
Các trường đào tạo gồm: Đại học Bách Khoa Hà Nội, Trường Đại Học Công nghệ Kỹ thuật TP HCM, Đại học Bách khoa Đà Nẵng, Học Viện Hàng không Việt Nam, Học Viện Công Nghệ Bưu Chính Viễn Thông (Cơ sở TP.HCM).
Đây là một trong những ngành có điểm chuẩn thuộc nhóm cao tại Đại học Bách khoa Hà Nội. Cụ thể, điểm chuẩn ngành tăng đều qua các năm, từ 27,21 điểm năm 2024 lên 27,85 điểm năm 2025 và đạt 28,4 điểm vào năm 2026. Các trường còn lại có mức điểm chuẩn nằm trong khoảng 20-25 điểm.
Mức điểm chuẩn này cho thấy sức hút của ngành Hệ thống nhúng và IoT trong bối cảnh công nghệ phát triển mạnh mẽ. Dù là ngành học có tính kỹ thuật chuyên sâu, đòi hỏi năng lực và sự kiên trì, lĩnh vực này vẫn thu hút thí sinh nhờ triển vọng việc làm và nhu cầu nhân lực ngày càng tăng.
