Ngành học đón đầu xu hướng chuyển dịch năng lượng
Trong bối cảnh nhu cầu sử dụng điện ngày càng tăng, trong khi các quốc gia đẩy mạnh mục tiêu giảm phát thải khí nhà kính và ứng phó với biến đổi khí hậu, Điện và năng lượng tái tạo đang trở thành lĩnh vực có vai trò quan trọng. Ngành học này gắn liền với quá trình chuyển dịch năng lượng, hướng tới khai thác hiệu quả các nguồn năng lượng sạch, giảm phụ thuộc vào nhiên liệu hóa thạch và xây dựng hệ thống điện hiện đại, bền vững.

Đây là ngành đào tạo nguồn nhân lực có kiến thức về sản xuất, truyền tải, phân phối và sử dụng điện, đồng thời nghiên cứu, thiết kế, vận hành các hệ thống khai thác năng lượng từ những nguồn tự nhiên có khả năng tái tạo như mặt trời, gió, thủy điện, sinh khối...
Nếu lĩnh vực điện truyền thống tập trung nhiều vào các nhà máy nhiệt điện, thủy điện và hệ thống truyền tải, ngành học này còn chú trọng ứng dụng công nghệ mới để khai thác năng lượng sạch. Người học có thể tham gia thiết kế hệ thống điện mặt trời, trang trại điện gió, hệ thống lưu trữ năng lượng bằng pin hoặc nghiên cứu các giải pháp quản lý điện thông minh.
Vai trò của ngành ngày càng rõ nét khi việc phát triển năng lượng tái tạo đặt ra nhiều thách thức đối với hệ thống điện. Điện mặt trời và điện gió phụ thuộc vào điều kiện thời tiết nên công suất phát điện có thể thay đổi liên tục. Điều này đòi hỏi đội ngũ kỹ sư phải có khả năng dự báo sản lượng, điều phối nguồn điện, kiểm soát chất lượng và bảo đảm hệ thống vận hành an toàn, ổn định.
Trên thế giới, điện mặt trời và điện gió đang trở thành những nguồn năng lượng được ưu tiên phát triển. Bên cạnh xây dựng các nhà máy quy mô lớn, nhiều quốc gia đẩy mạnh điện mặt trời mái nhà, điện gió ngoài khơi, hệ thống pin lưu trữ và lưới điện thông minh. Các công nghệ như trí tuệ nhân tạo, tự động hóa cũng được ứng dụng ngày càng rộng rãi trong giám sát, dự báo và tối ưu hóa hoạt động của hệ thống điện.

Tại Việt Nam, xu hướng chuyển dịch năng lượng mở ra nhiều cơ hội phát triển cho lĩnh vực này. Với tiềm năng về năng lượng mặt trời, điện gió trên bờ và ngoài khơi, cùng mục tiêu phát thải ròng bằng 0 vào năm 2050, nhu cầu nhân lực có chuyên môn về công nghệ phát điện, tích hợp năng lượng tái tạo và vận hành hệ thống điện hiện đại được dự báo tiếp tục gia tăng.
Đây cũng là cơ sở để ngành Điện và năng lượng tái tạo trở thành lựa chọn đáng chú ý đối với những bạn trẻ yêu thích kỹ thuật, công nghệ và mong muốn tham gia vào lĩnh vực năng lượng xanh.
Cơ hội việc làm rộng mở, thu nhập hấp dẫn trong lĩnh vực năng lượng xanh
Theo học ngành Điện và năng lượng tái tạo, sinh viên được trang bị kiến thức nền tảng về kỹ thuật điện, điện tử, tự động hóa và năng lượng, đồng thời đi sâu vào các công nghệ khai thác, chuyển đổi và sử dụng nguồn năng lượng tái tạo.
Sau khi tốt nghiệp, sinh viên có thể đảm nhiệm nhiều vị trí công việc khác nhau tùy theo chuyên môn và định hướng cá nhân. Phổ biến là kỹ sư thiết kế, lắp đặt, vận hành và bảo trì hệ thống điện mặt trời, điện gió tại các nhà máy, doanh nghiệp năng lượng hoặc đơn vị tư vấn, thi công cơ điện. Người học cũng có thể làm kỹ sư hệ thống điện, kỹ sư tự động hóa, chuyên viên quản lý và giám sát năng lượng tại các khu công nghiệp, tòa nhà, nhà máy sản xuất.

Ngoài ra, người học có thể làm việc tại các cơ quan quản lý nhà nước về năng lượng, viện nghiên cứu, trường đại học hoặc các tổ chức tư vấn, đánh giá hiệu quả sử dụng năng lượng. Những người có năng lực chuyên môn và kinh nghiệm cũng có cơ hội phát triển lên vị trí trưởng nhóm kỹ thuật, quản lý dự án, chuyên gia tư vấn năng lượng hoặc nghiên cứu chuyên sâu.
Về mức thu nhập, ngành này được đánh giá có mặt bằng lương khá tốt, đặc biệt với nhân sự có kinh nghiệm và chuyên môn về năng lượng tái tạo. Nhân sự trên 5 năm kinh nghiệm có thể nhận 20-30 triệu đồng/tháng. Riêng một số vị trí kỹ sư dự án điện mặt trời, điện gió hoặc quản lý kỹ thuật có mức đãi ngộ cao hơn tùy quy mô doanh nghiệp và yêu cầu công việc.
Tại Việt Nam, ngành Điện và năng lượng tái tạo hiện được đào tạo tại một số cơ sở giáo dục đại học như Đại học Bách khoa Hà Nội, trường Đại học Khoa học và Công nghệ Hà Nội và Trường Kỹ thuật và Công nghệ - Đại học Huế. Ngoài ra, thí sinh có thể lựa chọn các chương trình đào tạo ngành Năng lượng tái tạo tại Đại học Công nghiệp Hà Nội, trường Đại học Điện lực, trường Đại học Sư phạm Kỹ thuật TP.HCM....
Năm 2026, điểm chuẩn của ngành từ 20-27,29 điểm. Tại Đại học Bách khoa Hà Nội, ngành Điện và năng lượng tái tạo có điểm chuẩn tăng liên tiếp trong 3 năm gần đây. Cụ thể, năm 2024 lấy 25,8 điểm, năm 2025 tăng lên 26,56 điểm và đến năm 2026 đạt 27,29 điểm, cho thấy sức hút của ngành học này ngày càng gia tăng.
Với làn sóng đầu tư vào năng lượng sạch và hiện đại hóa hệ thống điện, nhu cầu nhân lực chất lượng cao trong lĩnh vực này được dự báo tiếp tục tăng mạnh. Đây là cơ hội để sinh viên tốt nghiệp tiếp cận việc làm tại các tập đoàn năng lượng, doanh nghiệp công nghệ lớn với triển vọng nghề nghiệp và thu nhập hấp dẫn.