Ngày đêm trực điện thoại, lo không kịp trả lời tin nhắn sợ mất lòng cấp trên: Bác sĩ cảnh báo nguy cơ rối loạn tâm thần

Áp lực công việc, sợ bị đánh giá năng lực yếu, không nhiệt tình với công việc, không ít người nửa đêm vẫn ôm điện thoại, trực tin nhắn của sếp. Thế nhưng, ít ai biết được rằng, những vấn đề này ảnh hưởng rất lớn đến sức khỏe tâm thần.

Trong thời đại công nghệ, việc liên tục kết nối với công việc, xử lý nhiệm vụ ngoài giờ khiến nhiều người lao động rơi vào trạng thái căng thẳng kéo dài, khó nghỉ ngơi và phục hồi, tiềm ẩn nguy cơ kiệt sức. Thạc sĩ, bác sĩ nội trú Hà Anh Dũng (Chuyên gia tâm lý, sức khỏe tâm thần) cho biết, sở dĩ nhiều người hết giờ làm việc, nhưng họ vẫn không ngắt kết nối, phải túc trực công việc vì:

- Lo âu và sợ bị đánh giá: Người lao động lo rằng không trả lời tin nhắn kịp thời sẽ bị cấp trên đánh giá là thiếu trách nhiệm hoặc năng lực.

- Suy nghĩ lặp lại về công việc: Những nhiệm vụ chưa hoàn thành hoặc vấn đề chưa được giải quyết khiến tâm trí tiếp tục tập trung vào công việc ngay cả khi đã về nhà.

- Thói quen kiểm tra và củng cố hành vi: Kiểm tra điện thoại giúp giảm lo lắng tạm thời, nhưng có thể hình thành thói quen liên tục chờ đợi và phản hồi thông báo.

- Ranh giới tâm lý không rõ ràng: Văn hóa luôn sẵn sàng phản hồi khiến người lao động cảm thấy mình vẫn phải chịu trách nhiệm ngay cả ngoài giờ làm.

Việc làm việc ngoài giờ, đặc biệt là túc trực điện thoại, tin nhắn công việc ảnh hưởng rất lớn đến sức khỏe tâm thần. Ảnh: AI.

Tuy nhiên, việc nhận cuộc gọi, tin nhắn yêu cầu xử lý công việc ngoài giờ như buổi tối, hay ngày nghỉ có thể khiến người lao động hình thành trạng thái cảnh giác thường trực. Điện thoại khi đó không còn đơn thuần là phương tiện liên lạc mà có thể trở thành tín hiệu kích hoạt lo âu. Chỉ cần nghe tiếng chuông hoặc nhìn thấy thông báo, họ đã có thể xuất hiện phản ứng căng thẳng, ngay cả khi chưa đọc nội dung.

“Những yêu cầu ngoài giờ, đặc biệt khi khẩn cấp hoặc chưa rõ ràng, có thể khiến người lao động lo lắng, bồn chồn, liên tục suy nghĩ về nhiệm vụ chưa hoàn thành. Căng thẳng kích hoạt hệ thần kinh giao cảm và phản ứng hormone stress, làm tăng mức độ tỉnh táo, tim đập nhanh, căng cơ, ảnh hưởng đến khả năng thư giãn và đi vào giấc ngủ.

Tình trạng này dễ tạo thành vòng luẩn quẩn: căng thẳng khiến khó ngủ, trong khi thiếu ngủ lại làm giảm khả năng tập trung, điều hòa cảm xúc và ứng phó với áp lực ngày hôm sau”, bác sĩ Dũng phân tích.

Không chỉ ảnh hưởng đến sức khỏe tinh thần, việc nhiều người vừa ăn cơm, vừa trực điện thoại, trả lời công việc còn ảnh hưởng đến mối quan hệ gia đình. Bác sĩ Dũng lấy ví dụ, khi vừa nói chuyện vừa kiểm tra điện thoại khiến sự chú ý bị phân tán, người thân có thể cảm thấy không được tôn trọng, quan tâm.

Điều này sẽ làm gia tăng xung đột, dẫn đến căng thẳng tích lũy dần khiến một người dễ cáu gắt, thiếu kiên nhẫn và giảm khả năng điều hòa cảm xúc, dễ xung đột với mọi người như gia đình, người thân.

Đặc biệt, khi liên tục tiếp nhận thông tin công việc, não bộ khó chuyển sang trạng thái thư giãn hoàn toàn. Người lao động luôn trong trạng thái cảnh giác và khó phục hồi năng lượng sau ngày làm việc. Việc không thể tách rời tâm lý khỏi công việc có liên quan trực tiếp đến mức độ căng thẳng cao, tình trạng kiệt sức và suy giảm sự hài lòng với cuộc sống.

Khi áp lực công việc dẫn đến mất ngủ, căng thẳng, stress hay cáu gắt cần phải đi khám tâm lý hoặc chuyên khoa tâm thần sớm. Ảnh: AI. 

Từ những phân tích trên, chuyên gia cho rằng, người lao động có quyền được ngắt kết nối, vì đây không chỉ là quyền lợi về thời gian, mà còn là cách để bảo vệ sức khỏe tinh thần của bản thân.

Để làm được điều đó, mọi người cần thiết lập thói quen ghi lại những nhiệm vụ đã hoàn thành, việc còn tồn đọng và kế hoạch cho ngày hôm sau để hạn chế suy nghĩ lặp lại. Ngoài ra, ngắt kết nối công việc không đồng nghĩa là nằm một chỗ xem phim, lướt mạng… thay vào đó cần dành thời gian cho các hoạt động giúp phục hồi như đi bộ, tập thể dục, đọc sách, nấu ăn, chăm sóc gia đình, gặp gỡ bạn bè và duy trì nhịp sinh hoạt, giấc ngủ điều độ.

Bác sĩ Dũng tư vấn thêm rằng, trách nhiệm phòng ngừa kiệt sức không thể chỉ đặt lên vai người lao động. Doanh nghiệp cần xây dựng quy định rõ ràng về việc gửi email, nhắn tin và yêu cầu phản hồi ngoài giờ; hạn chế giao việc không khẩn cấp vào buổi tối, ngày nghỉ. Với những công việc cần trực phải có lịch trực và cơ chế bàn giao cụ thể.

"Người quản lý cũng cần được trang bị kỹ năng nhận diện dấu hiệu kiệt sức, lắng nghe phản hồi và tạo môi trường để nhân viên có thể phản ánh tình trạng quá tải mà không lo bị đánh giá hay trù dập.

Ngắt kết nối sau giờ làm không đồng nghĩa với thiếu trách nhiệm. Đó là khoảng thời gian cần thiết để mỗi người phục hồi sức khỏe, cảm xúc và có thể tiếp tục làm việc hiệu quả", bác sĩ Dũng chia sẻ.

LÊ PHƯƠNG.