Hai điều không quản: Không quản chuyện bao đồng, không lo chuyện vô bổ
1. Không quản chuyện nội bộ gia đình người khác
Đến cả vị quan thanh liêm cũng khó lòng phân xử êm đẹp những vướng mắc trong gia đình, người ngoài lại càng khó nắm bắt được chừng mực. Những tranh cãi giữa hai vợ chồng, mâu thuẫn giữa thế hệ đi trước và con trẻ, hay sự bất hòa nội bộ họ hàng, một khi người ngoài mông lung nhúng tay vào thì chỉ càng khiến mọi chuyện thêm phần rối rắm.
Người khôn ngoan có thể lắng nghe đối phương giãi bày những ấm ức trong lòng, nhưng tuyệt đối không tùy tiện đưa ra phán xét đúng sai; có thể bày tỏ sự quan tâm đơn thuần, nhưng không vượt qua ranh giới để can thiệp vào chuyện nhà người khác.
2. Không quản những việc vượt quá năng lực
Gượng ép gánh vác rồi gật đầu đồng ý những lời thỉnh cầu nằm ngoài khả năng của bản thân, chi bằng từ chối ngay từ đầu. Rõ ràng không có nắm chắc hoàn thành, nhưng vì sĩ diện mà vội vàng nhận lời, rốt cuộc không chỉ làm lỡ dở dự định của đối phương mà còn tự đẩy mình vào thế gượng gạo, tiến lui đều khó.
Dấu hiệu của một người từng bước trưởng thành chính là biết nhìn rõ giới hạn của bản thân, không dễ dàng hứa hẹn, cũng chẳng tùy tiện ôm lấy những trách nhiệm mà sức mình không gánh nổi.
Ba điều không nói: Không gieo thị phi, không rước tai họa
1. Không nói lời gièm pha, bàn tán về người khác
Ngày thường khó tránh khỏi việc nghe thấy những thông tin hành lang hay bắt gặp những cuộc tụ tập bàn ra tán vào về thiên hạ. Thế nhưng người khôn ngoan luôn hiểu rõ trong lòng: Việc tùy tiện bàn luận sau lưng người khác sẽ chậm rãi bào mòn phúc khí của chính mình. Giữ gìn khẩu đức, không tùy tiện phán xét người khác thực chất chính là đang bảo vệ phong thủy cho chính bản thân.
2. Không nói ra những bí mật của chính mình
Lòng người phức tạp khó lường, nói quá nhiều rất dễ để lại những hiểm họa khôn lường. Tâm sự riêng tư, mâu thuẫn trong gia đình, hay những kế hoạch tương lai còn chưa định hình, nếu trút hết tâm gan không chút giấu giếm, những thông tin ấy rất có thể sẽ bị kẻ có ý đồ xấu nắm lấy để trục lợi. Người có trí tuệ khi ứng xử luôn biết nắm bắt sự chừng mực, tuyệt đối không mang hết chuyện trong lòng ra thổ lộ với bất kỳ ai.
3. Không nói những lời oán trách vô bổ
Không ngừng than nghèo kể khổ hay oán trách chẳng thể làm thay đổi những bài toán khó đã xảy ra, mà chỉ liên tục tiêu hao năng lượng và tinh thần của bản thân. Thay vì hễ gặp ai cũng than ngắn thở dài trút bỏ cảm xúc tiêu cực, chi bằng lắng tâm tìm kiếm cách giải quyết vấn đề. Người khôn ngoan sẽ dồn thời gian và tâm sức vào hành động thực tế, thay vì mãi chìm đắm trong sự tiêu hao nội lực vô ích.
Bốn điều không giúp: Giúp người phải có độ, lòng tốt phải có gai
1. Không giúp những việc bị coi là "điều dĩ nhiên"
Trong cuộc sống có một kiểu người: Bạn giúp họ mười lần, nhưng chỉ cần một lần từ chối, họ liền sinh lòng oán hận. Đối mặt với kẻ không biết ơn, số lần bạn hỗ trợ càng nhiều thì đối phương lại càng xem sự hy sinh của bạn là điều hiển nhiên. Lòng tốt nhất định phải vạch ra ranh giới; sự hy sinh vô điều kiện không đáy chỉ càng dung dưỡng cho sự tham lam của kẻ khác.
2. Không giúp những việc "vi phạm nguyên tắc"
Những chuyện chạm vào đáy lòng pháp luật, trái với đạo đức lương tâm hay làm tổn hại đến lợi ích của người khác, dù cho là người thân bè bạn thân thiết ngỏ lời nhờ vả cũng tuyệt đối không được vươn tay giúp đỡ. Một khi đã ra tay, rốt cuộc chỉ hại người lại hại chính mình. Người khôn ngoan luôn biết kiên quyết từ chối, không vì sĩ diện nể nả mà đánh mất đi nguyên tắc của bản thân.
3. Không giúp những việc "vượt quá khả năng"
Gượng ép làm những việc vượt xa phạm vi năng lực chỉ khiến cả hai bên cùng rơi vào cảnh gượng gạo. Chuyện thực sự không thể làm được thì cứ thẳng thắn giải thích rõ ràng tình hình là đủ, tránh làm lỡ dở kế hoạch của đối phương. Lượng sức mà làm mới là thái độ có trách nhiệm với cả người tìm kiếm sự hỗ trợ lẫn chính bản thân mình.
4. Không giúp những người "không biết trân trọng"
Có những người đã quen dựa dẫm vào sự nâng đỡ của người khác. Bạn càng chủ động vươn tay ra giúp, họ lại càng thản nhiên ỷ lại, thậm chí còn cho rằng bạn đang lo chuyện bao đồng.
Đối với những kẻ không biết trân trọng tấm lòng thiện ý của người khác, sự giúp đỡ cần phải biết dừng lại đúng lúc. Tiếp tục hy sinh chỉ làm bản thân thêm kiệt sức; trước khi giúp người, phải phân định rõ đối phương có xứng đáng hay không.
Trí tuệ hiếm có của đời người chính là nắm bắt tốt cảm giác ranh giới giữa người với người. Không can thiệp vào chuyện bao đồng không liên quan mới có thể chú tâm vun vén cho cuộc sống của chính mình; quản tốt khẩu tẩu bớt nói điều thị phi mới có thể đứng xa những tranh chấp vô cớ; vươn tay giúp đỡ giữ vững sự chừng mực thì ngày tháng mới trôi qua thong dong, tự tại.
