PGS.TS.BS Nguyễn Trọng Hưng, Giám đốc Trung tâm Tư vấn, Phục hồi Dinh dưỡng và Kiểm soát Béo phì (Viện Dinh dưỡng) chia sẻ, qua quá trình thăm khám, không ít gia đình đưa trẻ đến có chung thắc mắc: Vì sao trẻ ăn rau và trái cây tốt nhưng vẫn bị táo bón? Thậm chí, nhiều trẻ bị táo bón đến mức sợ đi ngoài, cố nhịn khiến tình trạng ngày càng trầm trọng hơn.
Theo bác sĩ Hưng, ăn rau là tốt vì cung cấp vitamin, khoáng chất và chất xơ cho cơ thể. Tuy nhiên, chưa chắc ăn nhiều rau đã đủ chất xơ cho nhu cầu của trẻ. Theo đó, trẻ ăn nhiều rau nhưng lại ít ăn trái cây, dùng nhiều đồ tinh chế như bánh mì trắng, ít ăn các loại đậu thì lượng chất xơ vẫn chưa đáp ứng đủ. Hay Nniều gia đình cho trẻ ăn các loại củ quả luộc mà trẻ thích nhưng ít cho ăn rau lá; hoặc cho trẻ dùng nước ép trái cây thay vì ăn cả miếng, dẫn đến việc thiếu hụt chất xơ trầm trọng.
Trẻ ăn rau cần khoa học, không phải cứ ăn nhiều rau là tốt cho tiêu hóa. Ảnh minh họa.
Trẻ không uống đủ nước là vấn đề mà cả trẻ lẫn bố mẹ hay quên. Dù ăn đủ chất xơ theo khuyến nghị nhưng nếu không uống đủ nước, trẻ vẫn bị táo bón. Trẻ thường mải chơi, ngại đi vệ sinh ở trường hoặc thích uống sữa, nước ngọt mà ít uống nước lọc. Ngoài nguyên nhân trên, trẻ táo bón có thể còn do tâm lý khi bị táo bón nhiều lần nên đau, sợ đi vệ sinh. Hay có thể gặp bệnh lý nào đó hoặc đang sử dụng thuốc.
Để cải thiện tình trạng táo bón ở trẻ, PGS Nguyễn Trọng Hưng khuyến cáo các bậc phụ huynh nên thực hiện các nguyên tắc sau:
- Đa dạng hóa thực phẩm: Tăng chất xơ từ từ và lựa chọn phù hợp với độ tuổi của trẻ, thay vì ép con ăn thật nhiều một loại rau. Việc tăng chất xơ đột ngột có thể làm trẻ đầy bụng, khó chịu và càng ngại ăn.
- Bổ sung nước đúng cách: Tạo thói quen cho trẻ uống nước đều đặn trong ngày, cung cấp nước cùng các bữa ăn và nhắc trẻ uống sau khi vận động. Nhu cầu nước phụ thuộc vào tuổi, cân nặng, thời tiết và tình trạng sức khỏe; không nên ép trẻ uống quá nhiều một lúc.
- Tăng cường vận động: Vận động thường xuyên giúp hỗ trợ sức khỏe tiêu hóa và hình thành nếp sinh hoạt lành mạnh. Trẻ dành quá nhiều thời gian xem điện thoại, máy tính bảng hoặc ít tham gia hoạt động ngoài trời dễ bỏ lỡ cơ hội vận động cần thiết.
- Tạo thói quen đi vệ sinh tích cực: Quan sát dấu hiệu nhịn đi ngoài, đau khi đại tiện và sợ nhà vệ sinh của trẻ. Xây dựng thói quen đi vệ sinh nhẹ nhàng, không ép buộc hay trách phạt.
Ngoài chế độ ăn, hãy cho trẻ uống đủ nước sẽ tốt cho việc đi đại tiện. Ảnh minh họa.
Khi đã thay đổi thực đơn, thói quen không đáp ứng, đặc biệt là có các dấu hiệu về tiêu hóa dưới đây, bố mẹ hãy đưa con đi khám:
- Nôn ói, nhất là nôn dịch màu xanh, hoặc đau bụng dữ dội, liên tục.
- Bụng chướng rõ rệt.
- Có máu trong phân hoặc chảy máu hậu môn không rõ nguyên nhân.
- Sụt cân, chậm tăng trưởng hoặc sức ăn suy giảm đáng kể.
- Trẻ sơ sinh: Tình trạng chậm thải phân, táo bón xuất hiện từ những tuần đầu đời hoặc kèm bất thường phát triển cần được đánh giá sớm để loại trừ nguyên nhân thực thể.
“Táo bón ở trẻ không đơn thuần là vấn đề ăn uống. Khi trẻ đã hình thành vòng luẩn quẩn đau – sợ – nhịn – phân cứng, việc chỉ bổ sung rau thông thường không đủ để giải quyết vấn đề. Bác sĩ có thể chỉ định thuốc làm mềm phân hoặc nhuận tràng phù hợp; cha mẹ tuyệt đối không tự ý cho trẻ dùng thuốc, thụt tháo hoặc dùng mẹo dân gian chưa kiểm chứng.
Hơn nữa, trong cuộc sống hằng ngày, đừng chỉ hỏi: "Hôm nay con đã ăn đủ rau chưa?", hãy hỏi thêm: "Con có uống đủ nước không, có sợ đi ngoài không, có đang nhịn đi vệ sinh không, và con có cần được bác sĩ hay chuyên gia dinh dưỡng hỗ trợ không?". Đó mới là cách giúp trẻ thoát khỏi táo bón bền vững và phát triển khỏe mạnh”, PGS Nguyễn Trọng Hưng tư vấn.
