Rằm tháng Giêng từ lâu đã được xem là một trong những ngày lễ quan trọng nhất của người Việt. Dân gian vẫn truyền câu “Lễ Phật quanh năm không bằng Rằm tháng Giêng” để nhấn mạnh ý nghĩa đặc biệt của ngày trăng tròn đầu tiên trong năm mới âm lịch.
Trong mâm lễ dâng lên gia tiên và thần linh, mâm ngũ quả luôn giữ vị trí trang trọng. Tuy nhiên, không phải loại quả nào cũng phù hợp để bày cúng trong dịp này.
7 loại quả nên cúng trong ngày Rằm tháng Giêng
Theo quan niệm truyền thống, trái cây dâng cúng cần hội đủ các yếu tố: tươi ngon, màu sắc hài hòa và mang ý nghĩa tốt lành, tượng trưng cho sự sinh sôi, phát triển trong năm mới. Dưới đây là những loại quả nên cúng vào ngày Rằm tháng Giêng:
- Chuối xanh: Đây là lựa chọn quen thuộc trong mâm ngũ quả, đặc biệt ở miền Bắc. Nải chuối với các quả ôm ấp, nâng đỡ nhau tượng trưng cho sự che chở, sum vầy và gắn kết của gia đình. Sắc xanh của chuối cũng gợi liên tưởng đến sự sinh trưởng, khởi đầu thuận lợi.
- Bưởi: Đây là loại quả được ưa chuộng bởi hình dáng tròn đầy, căng mọng, tượng trưng cho sự viên mãn, đủ đầy. Nhiều gia đình chọn bưởi đặt ở vị trí trung tâm mâm quả như lời cầu chúc năm mới tròn trịa, hanh thông.
- Phật thủ: Loại quả này cũng xuất hiện phổ biến trong dịp Rằm tháng Giêng. Với hình dáng tựa bàn tay nâng đỡ, phật thủ được xem là biểu tượng của sự chở che, mang lại bình an và may mắn.
- Nho: Nho là loại quả tượng trưng cho sự sung túc, đông đủ nhờ từng chùm quả sum suê, gắn kết. Màu sắc đa dạng của nho từ xanh, đỏ đến tím, cũng giúp mâm ngũ quả thêm hài hòa, bắt mắt.
- Thanh long: Ngày càng nhiều gia đình lựa chọn thanh long dâng cúng vào ngày Rằm tháng Giêng bởi cái tên gợi liên tưởng đến “rồng mây hội tụ”, tượng trưng cho cát khí và thăng tiến. Sắc đỏ hoặc hồng của thanh long còn mang ý nghĩa may mắn trong quan niệm Á Đông.
- Cam, quýt: Với gam màu vàng cam rực rỡ, cam quýt là biểu tượng của tài lộc và thịnh vượng. Khi chọn, gia chủ nên ưu tiên quả còn cuống lá xanh tươi, vỏ bóng đẹp, tránh dập nát.
- Táo: Đây cũng là loại quả phù hợp để dâng cúng. Trong quan niệm dân gian, táo gắn với ý nghĩa bình an, ổn định. Quả tròn đều, màu sắc tươi sáng giúp mâm cúng thêm phần trang trọng.
Những loại quả không nên cúng trong ngày Rằm tháng Giêng
Bên cạnh những loại quả mang ý nghĩa tốt đẹp, cũng có những loại nên tránh bày lên bàn thờ trong ngày Rằm tháng Giêng.
- Trái cây đã héo úa, dập nát
Trái cây đã héo úa, dập nát hoặc quá chín mềm. Mâm cúng thể hiện sự kính trọng, vì vậy việc sử dụng quả kém chất lượng bị xem là thiếu trang nghiêm, không tỏ được lòng thành kính với tổ tiên.
- Quả giả, quả nhựa
Quả nhựa hay quả giả cũng không phù hợp để đặt lên bàn thờ trong dịp lễ quan trọng đầu năm. Dù tiện lợi và có thể trưng bày lâu dài, nhưng chúng không thể hiện được sự thành ý của gia chủ.
- Quả có mùi quá nồng, có gai hay vị cay, đắng, chua
Những loại quả có mùi quá nồng, nhiều gai nhọn hoặc mang vị cay, đắng, chua gắt thường không được khuyến khích bày lên bàn thờ Rằm tháng Giêng. Theo quan niệm dân gian, các đặc điểm này gợi liên tưởng đến sự trắc trở, kém may mắn, không phù hợp với mong ước bình an và hanh thông trong dịp đầu năm.
(*) Thông tin trong bài chỉ mang tính chất tham khảo, chiêm nghiệm!
