Hằng năm, vào ngày mùng 5 tháng 5 âm lịch, người Việt tổ chức Tết Đoan Ngọ với nhiều nghi thức truyền thống nhằm cầu mong sức khỏe, bình an, xua tan điều không may và đón nhận những điều tốt lành.
Không chỉ gắn với ý nghĩa diệt trừ sâu bọ gây hại mùa màng, Tết Đoan Ngọ còn được xem là thời điểm thanh lọc cơ thể, phòng tránh bệnh tật trong giai đoạn chuyển mùa. Theo quan niệm dân gian, việc ăn cơm rượu nếp cùng các loại trái cây đầu mùa như mận, vải vào sáng sớm giúp cơ thể khỏe mạnh hơn và hạn chế các tác nhân gây bệnh.
Nguồn gốc tục "diệt sâu bọ" ngày Tết Đoan Ngọ
Theo truyền thuyết dân gian, sau một vụ mùa bị sâu bọ tàn phá nặng nề, người dân được một ông lão tên Đôi Truân chỉ dẫn cách lập lễ cúng vào ngày 5/5 âm lịch và dùng rượu nếp, hoa quả để trừ sâu hại. Từ đó, phong tục "diệt sâu bọ" được lưu truyền và trở thành nét văn hóa đặc sắc của Tết Đoan Ngọ.
Người xưa cũng cho rằng đây là thời điểm thời tiết thay đổi thất thường, nhiệt độ tăng cao tạo điều kiện cho vi khuẩn, nấm mốc và các loại ký sinh trùng phát triển. Vì vậy, nhiều nghi lễ dân gian được thực hiện với mong muốn bảo vệ sức khỏe và phòng ngừa bệnh tật.
Trong ngày này, các gia đình thường chuẩn bị mâm lễ gồm cơm rượu nếp, bánh tro, xôi, chè và nhiều loại trái cây theo mùa như vải, mận. Ngoài ra còn có các phong tục như đeo túi thơm, tắm lá thảo dược, hái thuốc nam vào giờ Ngọ hoặc thực hiện một số nghi thức dân gian dành cho trẻ nhỏ.
Đặc biệt, tục lệ phổ biến nhất là ăn các món truyền thống ngay sau khi thức dậy. Theo quan niệm dân gian, khi bụng còn đói, cơm rượu nếp và trái cây chua có thể giúp "diệt sâu bọ", tức loại bỏ những yếu tố gây hại cho cơ thể.
Ăn mận, vải có lợi gì cho hệ tiêu hóa?
Dân gian tin rằng vị chua của mận và tính nóng ấm của vải đầu mùa có thể làm suy yếu các loại ký sinh trùng trong đường ruột. Dù chưa có cơ sở khoa học chứng minh hai loại quả này có khả năng tẩy giun trực tiếp, chúng vẫn mang lại nhiều lợi ích cho sức khỏe.
Mận chứa lượng lớn vitamin C, chất xơ và các axit hữu cơ tự nhiên. Những thành phần này giúp kích thích tiêu hóa, hỗ trợ hoạt động của đường ruột và góp phần hạn chế sự phát triển của vi khuẩn có hại.
Vải giàu nước, vitamin C và đường tự nhiên, giúp bổ sung năng lượng, bù nước và tăng cường sức đề kháng trong những ngày nắng nóng. Đây cũng là loại quả được nhiều gia đình lựa chọn trong dịp Tết Đoan Ngọ.
Nhờ những giá trị dinh dưỡng trên, việc ăn mận và vải đúng cách có thể hỗ trợ hệ tiêu hóa hoạt động hiệu quả hơn, đồng thời góp phần nâng cao khả năng miễn dịch của cơ thể.
Lưu ý khi ăn mận và vải
Chia sẻ trên Sức khỏe & Đời sống, BS. Nguyễn Huy Hoàng khuyến cáo không nên ăn quá nhiều mận hoặc vải khi bụng đang đói vì có thể gây khó chịu cho dạ dày. Trước khi sử dụng, nên uống một cốc nước ấm hoặc ăn một lượng nhỏ cơm rượu nếp.
Ngoài ra, ăn quá nhiều vải có thể gây nóng trong, nổi mụn hoặc làm tăng đường huyết. Những người đang bị sốt, viêm họng, nhiệt miệng hoặc chảy máu cam nên hạn chế sử dụng loại quả này.
Đối với mận, việc tiêu thụ quá mức cũng không có lợi, đặc biệt với người có vấn đề về thận. Người trưởng thành khỏe mạnh chỉ nên ăn khoảng 5-10 quả mận hoặc vải mỗi ngày để đảm bảo cân bằng dinh dưỡng và an toàn cho sức khỏe.
