Trong hành trình nuôi dạy con, có lẽ điều khiến cha mẹ vừa tự hào vừa trăn trở là nhìn thấy con ngày càng trưởng thành, biết tự giác và nỗ lực vì tương lai của mình. Thế nhưng, đôi khi sự chăm chỉ quá mức của trẻ cũng khiến người lớn phải suy nghĩ. Bởi thành tích học tập rất quan trọng, nhưng sức khỏe và sự phát triển toàn diện của con mới là điều cha mẹ cần đặt lên hàng đầu.
Gần đây, câu chuyện của một bà mẹ ở tỉnh An Huy, Trung Quốc, chia sẻ về cô con gái đang học lớp 9 đã thu hút sự quan tâm của nhiều phụ huynh. Những hình ảnh ghi lại khoảnh khắc của con khiến không ít người bất ngờ, đồng thời cũng gợi lên nhiều suy ngẫm về cách giáo dục trẻ trong giai đoạn học tập căng thẳng.
Theo lời kể của người mẹ, con gái chị vốn là một đứa trẻ ngoan ngoãn, ít nói và khá trầm tính. Khi con lớn hơn, vợ chồng chị quyết định mua cho con một chiếc điện thoại để thuận tiện sử dụng khi cần thiết. Điều khiến chị yên tâm là con không quá phụ thuộc vào thiết bị này, thậm chí rất ít khi chủ động sử dụng. Vì vậy, chị luôn tin tưởng vào khả năng tự quản lý bản thân của con.
Thế nhưng, một sự việc xảy ra vào đêm khuya vài ngày trước đã khiến người mẹ không khỏi bất ngờ. Hôm đó, khoảng hơn 1 giờ sáng, chị tỉnh giấc để đi vệ sinh và chợt nhận ra đèn trong phòng con gái vẫn sáng. Lo lắng không biết vì sao con chưa ngủ, chị nhẹ nhàng tiến đến cửa phòng, hé cửa nhìn vào để xem tình hình.
Khung cảnh trước mắt ban đầu khiến chị nghĩ rằng con đã ngủ quên mà chưa kịp tắt đèn học. Cô bé đang nằm trên giường, đeo bịt mắt như thể đã chìm vào giấc ngủ. Tuy nhiên, khi bước lại gần hơn, người mẹ bất ngờ phát hiện bên cạnh đầu giường con có một cuốn sách tiếng Anh cùng chiếc điện thoại.
Hóa ra, cô con gái vẫn đang cố gắng học bài dù đã đến giờ nghỉ ngơi. Ngay cả khi nằm trên giường, em vẫn lẩm nhẩm những nội dung cần ghi nhớ, dường như không muốn lãng phí thêm thời gian nào cho việc học.
Chứng kiến cảnh tượng ấy, người mẹ vừa xúc động trước tinh thần ham học của con, vừa cảm thấy lo lắng. Chị vốn không phải người thường xuyên thúc ép hay phải nhắc nhở con chuyện học hành, nhưng sự chăm chỉ đến mức quên cả thời gian của cô bé lại khiến chị không khỏi băn khoăn.
Người mẹ chia sẻ rằng chị sợ con quá mải mê học tập mà bỏ bê sức khỏe. Theo chị, dù thành tích có tốt đến đâu, nếu cơ thể không được nghỉ ngơi đầy đủ thì những nỗ lực ấy cũng khó duy trì lâu dài. Vì thế, chị dự định sẽ thường xuyên nhắc nhở con đi ngủ đúng giờ, giúp con cân bằng giữa việc học và chăm sóc bản thân.
Câu chuyện cũng đặt ra một vấn đề đáng suy ngẫm: Làm thế nào để trẻ có tinh thần tự giác mà không biến việc học thành gánh nặng?
Tự giác là một phẩm chất quan trọng đối với quá trình trưởng thành của trẻ. Khi biết chủ động sắp xếp thời gian, kiên trì hoàn thành nhiệm vụ và chịu trách nhiệm với lựa chọn của mình, trẻ sẽ dần hình thành nền tảng cần thiết để theo đuổi những mục tiêu lâu dài. Tuy nhiên, điều đó không có nghĩa là trẻ phải luôn học tập trong trạng thái căng thẳng hoặc hy sinh thời gian nghỉ ngơi để đạt kết quả tốt hơn.
Trên thực tế, mỗi đứa trẻ có năng lực, tốc độ tiếp thu và mục tiêu riêng. Việc cha mẹ thường xuyên so sánh con với những bạn học giỏi hơn có thể khiến trẻ cảm thấy mình chưa đủ tốt, từ đó tự đặt lên vai những áp lực không cần thiết. Thay vì chỉ chú trọng điểm số, cha mẹ nên giúp con hiểu rằng sự tiến bộ của bản thân mới là điều đáng quan tâm.
Bên cạnh đó, tính kỷ luật không thể hình thành chỉ nhờ những lời nhắc nhở hay sự thúc ép. Trẻ cần được hướng dẫn cách lập kế hoạch học tập phù hợp, chia nhỏ nhiệm vụ và dành thời gian nghỉ ngơi hợp lý. Khi biết cân đối giữa học tập, vận động và giấc ngủ, trẻ mới có thể duy trì sự tập trung cũng như tinh thần tích cực trong thời gian dài.
Đặc biệt, cha mẹ nên quan sát những thay đổi trong tâm lý của con. Nếu trẻ liên tục thức khuya, lo lắng quá mức về kết quả học tập hoặc cảm thấy tội lỗi mỗi khi nghỉ ngơi, người lớn cần nhẹ nhàng trò chuyện để tìm hiểu nguyên nhân, thay vì chỉ khen ngợi sự chăm chỉ.
Nuôi dạy một đứa trẻ tự giác không phải là khiến con lúc nào cũng bận rộn với sách vở, mà là giúp con hiểu khi nào cần nỗ lực và khi nào cần dừng lại để chăm sóc bản thân. Thành công không chỉ được đo bằng điểm số hay những ngôi trường mà trẻ có thể bước vào, mà còn nằm ở khả năng sống có trách nhiệm, biết yêu thương bản thân và trưởng thành khỏe mạnh.
