Theo chuyên gia dinh dưỡng, người dùng cần hiểu đúng về thành phần dinh dưỡng và cách sử dụng nước chanh để tận dụng lợi ích mà không gây ảnh hưởng không mong muốn đến sức khỏe.
Nước chanh có thực sự tốt như nhiều người nghĩ?
Một trong những lý do khiến nước chanh được ưa chuộng là vị chua thanh, dễ kết hợp với nhiều loại đồ uống và thực phẩm. Khi được pha loãng, nước chanh cũng có thể giúp nước lọc trở nên dễ uống hơn, qua đó khuyến khích mọi người bổ sung đủ nước trong ngày.
Tuy nhiên, giá trị dinh dưỡng của thức uống này phụ thuộc đáng kể vào cách pha chế. Nước chanh nguyên chất có lượng năng lượng tương đối thấp, nhưng việc thêm đường, mật ong hoặc các loại siro có thể làm tăng đáng kể lượng calo. Vì vậy, một ly nước chanh không đường và một ly nước chanh pha ngọt có thể khác nhau đáng kể về giá trị năng lượng.
Bên cạnh đó, dù chanh có chứa vitamin C, lượng dưỡng chất thực tế trong mỗi khẩu phần nước chanh thường không quá lớn. Do đó, không nên xem đây là nguồn bổ sung vitamin C duy nhất, càng không nên mặc định uống nước chanh thường xuyên sẽ mang lại hiệu quả làm trắng da.
Ba vấn đề sức khỏe cần lưu ý khi uống nước chanh
Thứ nhất, lượng đường có thể khiến thức uống tăng calo.
Vị chua của chanh khiến nhiều người có thói quen thêm đường hoặc mật ong để dễ uống hơn. Tuy nhiên, các thành phần tạo ngọt này đều có thể làm tăng lượng năng lượng của thức uống. Nếu sử dụng nhiều lần trong ngày, lượng đường bổ sung có thể tích lũy đáng kể.
Để kiểm soát lượng calo, người dùng nên pha loãng nước cốt chanh với nước lọc, hạn chế chất tạo ngọt và điều chỉnh độ chua theo khẩu vị.
Thứ hai, độ axit có thể gây khó chịu cho người có vấn đề về tiêu hóa.
Nước chanh có tính axit, vì vậy có thể làm tăng cảm giác nóng rát hoặc khó chịu ở những người bị trào ngược dạ dày - thực quản, ợ nóng hoặc có đường tiêu hóa nhạy cảm. Uống khi bụng đói không nhất thiết gây hại cho tất cả mọi người, nhưng nếu thường xuyên xuất hiện triệu chứng khó chịu, người dùng nên thay đổi thời điểm sử dụng hoặc ngừng uống.
Ngoài ra, axit trong nước chanh có thể làm mòn men răng nếu răng tiếp xúc thường xuyên và kéo dài. Vì vậy, không nên ngậm nước chanh trong miệng quá lâu; sau khi uống, có thể súc miệng bằng nước lọc và tránh đánh răng ngay lập tức.
Thứ ba, hàm lượng vitamin C không cao như nhiều người kỳ vọng.
Chanh là một nguồn vitamin C, nhưng lượng dưỡng chất nhận được phụ thuộc vào kích thước quả, lượng nước cốt sử dụng và cách pha chế. Theo số liệu được chuyên gia Gao Minmin dẫn lại, nước cốt từ một quả chanh cung cấp khoảng 20 mg vitamin C, trong khi ổi có thể chứa lượng vitamin C cao hơn đáng kể.
Nếu mục tiêu là bổ sung vitamin C, người dùng nên kết hợp đa dạng trái cây và rau củ như ổi, cam, kiwi, ớt chuông và bông cải xanh thay vì chỉ dựa vào nước chanh.
Sử dụng chanh thế nào để có lợi cho sức khỏe?
Thay vì tìm kiếm những khung giờ uống nước chanh được cho là tối ưu, người dùng nên ưu tiên cách sử dụng phù hợp với thể trạng và nhu cầu hằng ngày.
Có thể thêm một vài lát chanh hoặc một lượng nhỏ nước cốt vào nước lọc để tạo hương vị. Không nhất thiết phải uống nước chanh vào lúc bụng đói, trước bữa ăn hay sau khi tập luyện nếu điều đó khiến cơ thể khó chịu. Nước lọc vẫn là lựa chọn chính để bù nước; nước chanh chỉ là một cách thay đổi khẩu vị.
Trong chế biến món ăn, vitamin C từ chanh có thể hỗ trợ cơ thể hấp thu sắt không heme có trong thực phẩm thực vật. Tuy nhiên, lợi ích này phụ thuộc vào lượng vitamin C thực tế được sử dụng và thành phần của bữa ăn.
Vỏ chanh cũng có thể được tận dụng để tạo hương thơm cho không gian. Dù vậy, đặt vỏ chanh trong tủ lạnh chỉ giúp tạo mùi thơm nhẹ, không thay thế việc vệ sinh tủ lạnh và bảo quản thực phẩm đúng cách.
Đối với người trưởng thành khỏe mạnh, nhu cầu vitamin C được khuyến nghị thường vào khoảng 75–90 mg/ngày theo một số hướng dẫn dinh dưỡng quốc tế, tùy giới tính và hệ quy chiếu. Một số khuyến nghị tại các quốc gia có thể sử dụng mức khác, vì vậy cần căn cứ vào hướng dẫn áp dụng tại địa phương. Không nên tự ý bổ sung vitamin C liều cao khi chưa có nhu cầu hoặc chỉ định phù hợp.
Ai nên thận trọng khi uống nước chanh?
Người bị trào ngược dạ dày - thực quản, ợ nóng hoặc thường xuyên khó chịu sau khi dùng thực phẩm có tính axit nên hạn chế nước chanh nếu thức uống làm xuất hiện hay tăng nặng triệu chứng. Người có men răng yếu hoặc nguy cơ mòn răng cũng cần chú ý đến tần suất và cách uống.
Phụ nữ trong kỳ kinh nguyệt không nhất thiết phải kiêng nước chanh. Hiện không có cơ sở đủ vững chắc để khẳng định nước chanh làm tăng co thắt tử cung hoặc khiến đau bụng kinh nặng hơn ở tất cả mọi người.
Tương tự, không nên mặc định người đang bị cảm lạnh, đầy hơi hay mọi trường hợp mắc bệnh dạ dày đều phải kiêng hoàn toàn thức uống này. Điều quan trọng là theo dõi phản ứng của cơ thể và làm theo hướng dẫn điều trị nếu đang mắc bệnh.
Với người đang sử dụng thuốc, cần kiểm tra hướng dẫn dùng thuốc hoặc hỏi dược sĩ khi chưa rõ về tương tác với thực phẩm và đồ uống. Không nên tự ý kết luận rằng nước chanh tuyệt đối không được dùng cùng aspirin trong mọi trường hợp.
Nhìn chung, nước chanh có thể là một lựa chọn giải khát phù hợp nếu được pha chế hợp lý và sử dụng đúng nhu cầu. Điều cần tránh không phải bản thân quả chanh, mà là việc thêm quá nhiều đường, bỏ qua các dấu hiệu khó chịu của cơ thể hoặc kỳ vọng loại thức uống này có thể thay thế một chế độ ăn uống cân bằng.
