Con cái bận rộn với công việc, ít có thời gian về thăm nhà thì bị cho là vô tâm. Con cái có những lựa chọn và cách sống riêng, không giống mong muốn của cha mẹ thì bị cho là chán ghét cha mẹ. Con cái chịu nhiều áp lực, không thể chu cấp nhiều về tài chính thì bị coi là bất hiếu.
Thậm chí, khi bản thân gặp chuyện không may mà con cái không thể lập tức trở về hoặc giúp đỡ, một số người còn trách móc chúng vô trách nhiệm, vô ơn. Dường như mọi điều khiến cuộc sống tuổi già trở nên khó khăn đều được quy về một nguyên nhân: con cái không đủ tốt.
Nhưng liệu tuổi già không hạnh phúc có thực sự hoàn toàn là lỗi của con cái?
Ảnh minh họa
Thực tế, nhiều người cao tuổi có cuộc sống vui vẻ, thoải mái khi về già không hẳn vì con cái họ giàu có hay có nhiều thời gian, mà bởi chính họ biết cách sống, biết giữ khoảng cách phù hợp và biết tôn trọng cuộc sống riêng của con.
Ngược lại, những người quá kiêu ngạo, độc đoán, thích can thiệp và thiếu tinh tế trong giao tiếp rất dễ khiến con cái cảm thấy mệt mỏi, từ đó dần muốn giữ khoảng cách. Vậy nên, trước khi trách con cái, người già cũng nên nhìn lại cách mình đang sống.
Giống như ông Hà, một người đàn ông 74 tuổi sống ở tầng dưới nhà tôi. Ông có hai con trai và hai con gái. Điều khiến nhiều người hàng xóm ngưỡng mộ là gia đình ông rất hiếm khi xảy ra tranh chấp hay mâu thuẫn. Cả bốn người con đều hiếu thảo với cha.
Mỗi cuối tuần hoặc những dịp lễ, bốn người con lại đưa gia đình về nhà ông ăn cơm. Có khi cả đại gia đình khoảng 20 người quây quần bên nhau, tiếng nói cười rộn ràng, tạo nên một khung cảnh hòa thuận mà nhiều người nhìn vào đều cảm thấy.
Điều đáng nói là ông Hà chỉ có khoản lương hưu khoảng 15 triệu đồng mỗi tháng và một căn nhà. Vợ ông cũng không có nguồn thu nhập đáng kể. Vậy mà các con vẫn luôn quan tâm, chăm sóc và giữ mối quan hệ gần gũi với cha.
Tôi từng hỏi ông về bí quyết để duy trì một gia đình hòa thuận. Ông chỉ mỉm cười rồi nói:
“Ông chẳng có bí quyết gì cả. Người già muốn sống tốt thì trước hết phải làm gương cho con cháu. Mình sống thế nào, con cháu sẽ nhìn vào đó mà học theo".
Nếu phải đúc kết thành những điều cụ thể, ông cho rằng người cao tuổi muốn có một cuộc sống hạnh phúc và trọn vẹn khi về già, hãy nhớ 4 điều sau.
1. Học cách “ích kỷ” một chút, luôn để dành cho mình một lối thoát
Nhiều người vẫn nghĩ rằng cha mẹ hết lòng vì con cái, con cần gì thì cha mẹ nên cố gắng đáp ứng. Thậm chí, có người còn cho rằng khi còn trẻ cứ cho con càng nhiều thì về già con càng biết báo đáp, càng có trách nhiệm chăm sóc cha mẹ.
Quan niệm này chỉ đúng một phần.
Ảnh minh họa
Khi con còn nhỏ, cha mẹ đương nhiên cần nuôi dưỡng, chăm sóc và cố gắng cho con một cuộc sống tốt đẹp. Nhưng khi con đã trưởng thành, có công việc và gia đình riêng, cha mẹ cũng cần hiểu rằng con đã có cuộc sống của mình.
Không phải con muốn gì, cha mẹ cũng phải đáp ứng. Nếu con cần một thứ gì đó, hãy để con tự nỗ lực và chịu trách nhiệm cho lựa chọn của mình.
Người già cũng cần học cách “ích kỷ” một chút. Điều này không có nghĩa là trở nên lạnh lùng hay chỉ biết nghĩ cho bản thân, mà là sau khi đã làm những gì có thể cho con, hãy giữ lại một phần nguồn lực cho chính mình.
Tiền tiết kiệm, sức khỏe và một khoản dự phòng khi về già đều rất quan trọng. Đừng vì muốn giúp con mà trao đi tất cả những gì mình có rồi đến khi bản thân gặp khó khăn lại không còn cách nào xoay xở.
Vài năm trước, con trai út của tôi muốn mua một chiếc xe mới nhưng còn thiếu khoảng 190 triệu đồng, nên tìm đến xin tôi hỗ trợ. Tôi đã từ chối.
Tôi nói với con: “Mẹ không phản đối việc con mua xe, nhưng số tiền này gần như là toàn bộ khoản tiết kiệm của bố mẹ. Nếu đưa hết cho con, sau này chẳng may bố mẹ cần tiền gấp thì phải làm sao?”.
Nghe vậy, con trai tôi suy nghĩ một lúc rồi không đề nghị thêm.
Thực ra, khi đó vợ chồng tôi có gần 760 triệu đồng tiền tiết kiệm. Đối với nhiều người, số tiền này có vẻ khá lớn. Nhưng tuổi của chúng tôi ngày càng cao, chồng tôi lại không có lương hưu. Vì vậy, khoản tiền ấy chính là khoản dự phòng cho những năm tháng sau này.
Cha mẹ yêu thương con là điều tự nhiên, nhưng yêu thương không có nghĩa là phải trao đi tất cả. Biết giữ lại cho mình một lối thoát cũng là một cách để không trở thành gánh nặng cho con cái về sau.
2. Đối xử công bằng, tránh thiên vị giữa các con
Khi trong gia đình có nhiều con, rất khó để cha mẹ có thể đối xử hoàn toàn giống nhau với tất cả. Mỗi đứa trẻ có tính cách, hoàn cảnh và cuộc sống khác nhau. Cha mẹ cũng có thể có những tình cảm đặc biệt dành cho từng người.
Điều đó là khó tránh khỏi.
Ảnh minh họa
Tuy nhiên, dù trong lòng có sự khác biệt, cha mẹ cũng nên cố gắng giữ sự công bằng trong cách cư xử. Đừng công khai thiên vị một người con và khiến những người còn lại cảm thấy mình bị xem nhẹ.
Bốn người con của chúng tôi có cuộc sống rất khác nhau.
Con trai cả không học hành nhiều, hiện làm một công việc bình thường và vẫn sống trong một căn hộ nhỏ. Hai cô con gái đều có cuộc sống bình thường với công việc văn phòng. Con trai út có điều kiện tốt hơn, là công chức và đã có nhà, có xe.
Nhưng tôi chưa bao giờ vì con nào giàu hơn mà đối xử tốt hơn, cũng không vì con nào nghèo hơn mà xem nhẹ.
Tôi không bỏ bê con trai cả vì nó không có điều kiện. Tôi cũng không đối xử đặc biệt với con trai út vì nó có cuộc sống tốt hơn. Hai cô con gái dù lấy chồng không giàu có vẫn là những đứa con mà chúng tôi yêu thương như nhau.
Tôi cũng không bao giờ nói với các con rằng ai hiếu thảo hơn thì được yêu thương nhiều hơn.
Bởi suy cho cùng, tất cả đều là con của tôi.
Nếu cha mẹ quá để tâm đến việc đứa con nào cho nhiều tiền hơn, đứa nào về thăm thường xuyên hơn, đứa nào hiếu thảo hơn, những điều tưởng như nhỏ nhặt ấy rất dễ khiến anh chị em trong gia đình nảy sinh khoảng cách.
Đôi khi, cách cha mẹ đối xử cũng ảnh hưởng trực tiếp đến mối quan hệ giữa những người con. Vì vậy, khi tuổi đã cao, điều cha mẹ cần giữ không chỉ là tình yêu dành cho con, mà còn là sự công bằng và tinh tế trong cách đối xử.
3. Sống tốt cuộc đời của mình, hạn chế can thiệp vào cuộc sống của con
Khi con cái trưởng thành, chúng sẽ có gia đình riêng, công việc riêng và những lựa chọn riêng. Cách suy nghĩ của thế hệ trẻ cũng có thể rất khác so với cha mẹ.
Vì vậy, cha mẹ không nên cố gắng kiểm soát cuộc sống của con hoặc áp đặt những quan điểm của thế hệ mình lên chúng.
Ảnh minh họa
Khoảng cách thế hệ là điều không thể tránh khỏi. Xã hội thay đổi, cách sống cũng thay đổi. Những điều cha mẹ từng cho là đúng chưa chắc còn phù hợp với cuộc sống của con cái.
Nếu cha mẹ luôn dùng kinh nghiệm của mình để phán xét, yêu cầu con phải làm thế này, không được làm thế kia, lâu dần con sẽ cảm thấy ngột ngạt.
Khi về già, tốt nhất là hãy dần rút khỏi cuộc sống của con cái.
Không phải là mặc kệ con, càng không phải là không quan tâm, mà là biết khi nào nên lên tiếng và khi nào nên im lặng.
Nếu con mắc sai lầm, cha mẹ có thể nhẹ nhàng đưa ra lời khuyên. Nhưng đừng biến mình thành “bậc thầy” lúc nào cũng chỉ trích và dạy bảo con phải sống thế nào.
Sau khi nghỉ hưu, tôi sống cùng chồng. Dù các con nhiều lần muốn chúng tôi chuyển đến ở cùng, chúng tôi vẫn từ chối.
Chúng tôi hiểu rằng sống chung dưới một mái nhà trong thời gian dài rất dễ phát sinh những khác biệt trong sinh hoạt và quan điểm. Khi còn có thể tự chăm sóc bản thân, chúng tôi lựa chọn sống riêng.
Khoảng cách vừa đủ giúp cha mẹ và con cái có không gian riêng, đồng thời cũng hạn chế những mâu thuẫn không đáng có.
Tuổi già không nên chỉ xoay quanh cuộc sống của con cái. Hãy có những sở thích riêng, những người bạn riêng và những việc mình muốn làm. Khi bản thân sống vui vẻ, con cái cũng sẽ cảm thấy nhẹ nhàng hơn.
4. Khi được con cái hiếu thảo, hãy biết trân trọng và bằng lòng
Nhiều người vẫn nói rằng “trong nhà có người già như có báu vật”. Nhưng điều đó không có nghĩa người lớn tuổi có thể dựa vào tuổi tác để yêu cầu con cháu phải phục tùng hoặc coi sự hiếu thảo của con là nghĩa vụ đương nhiên.
Người trẻ nên tôn trọng người lớn tuổi, nhưng sự tôn trọng ấy không phải là đặc quyền để người già có thể kiêu ngạo hay độc đoán.
Khi nhận được sự quan tâm từ con cái, điều quan trọng nhất là biết trân trọng và biết ơn.
Không phải người con nào cũng có điều kiện giống nhau. Không phải ai cũng có thể cho cha mẹ nhiều tiền, mua những món quà đắt tiền hay thường xuyên trở về nhà.
Ảnh minh họa
Có người thể hiện lòng hiếu thảo bằng việc thường xuyên gọi điện hỏi han. Có người mua thức ăn và những vật dụng cần thiết cho cha mẹ. Có người cho cha mẹ một khoản tiền nhỏ để chi tiêu. Cũng có người chỉ có thể mua quần áo hoặc tặng một món quà vào những dịp lễ.
Những cách thể hiện ấy khác nhau, nhưng phía sau đều có thể là sự quan tâm.
Con trai cả chỉ thường xuyên mua thức ăn và những nhu yếu phẩm cần thiết cho vợ chồng tôi, rất ít khi cho tiền. Con trai út có điều kiện hơn nên mỗi tháng cho chúng tôi vài trăm nhân dân tệ tiền tiêu vặt, tương đương khoảng 1 triệu đồng. Hai cô con gái thì thường mua quần áo hoặc tặng quà vào những dịp lễ.
Chúng tôi chưa bao giờ vì thế mà so sánh các con với nhau.
Ai có khả năng cho nhiều thì chúng tôi vui vẻ nhận. Ai chỉ có thể cho một món quà nhỏ, chúng tôi cũng trân trọng như nhau.
Khi các con ra về, chúng tôi cũng thường chuẩn bị một món quà nhỏ để đáp lại.
Bởi trong gia đình, điều quan trọng không phải là món quà trị giá bao nhiêu tiền, mà là cách mọi người đối xử với nhau.
Suy cho cùng, không có một thước đo chính xác nào để xác định ai là người con hiếu thảo nhất. Mỗi người có một hoàn cảnh, một cách yêu thương và một cách thể hiện khác nhau.
Cha mẹ càng lớn tuổi càng nên hiểu rằng, con cái hiếu thảo không phải là điều để mình đòi hỏi, mà là điều đáng để trân trọng khi nhận được.
Tuổi già có hạnh phúc hay không, đôi khi không nằm ở việc con cái có thể cho cha mẹ bao nhiêu tiền, về thăm bao nhiêu lần hay chăm sóc được bao nhiêu lâu.
Ảnh minh họa
Điều quan trọng hơn là cha mẹ có biết sống tốt cuộc đời của mình, có giữ được sự độc lập, có đối xử công bằng với các con, có tôn trọng cuộc sống riêng của chúng và có biết trân trọng những gì con cái dành cho mình hay không.
Cha mẹ sống tốt, con cái sẽ bớt áp lực. Con cái bớt áp lực, tình cảm gia đình lại càng dễ trở nên gần gũi.
Vì vậy, khi bước vào tuổi xế chiều, thay vì chờ đợi con cái phải mang đến cho mình một cuộc sống hạnh phúc, người già cũng nên tự tạo hạnh phúc cho chính mình. Biết đủ, biết buông đúng lúc, biết yêu thương nhưng không kiểm soát, đó có lẽ mới là cách để những năm tháng cuối đời trở nên nhẹ nhàng và bình yên hơn.
