Dù mỗi người đều bận rộn với cuộc sống riêng, chỉ cần biết rằng hai bên luôn nghĩ đến nhau cũng đủ khiến lòng an tâm.
Có những bậc cha mẹ vất vả cả đời nhưng khi con trưởng thành, hai bên ngày càng ít trò chuyện, chỉ nói vài câu qua điện thoại rồi vội vã kết thúc. Ngược lại, có những bậc cha mẹ không hoàn hảo nhưng con cái vẫn thường xuyên về thăm và tâm sự.
Gia đình gắn kết bằng huyết thống, nhưng không thể chỉ dựa vào huyết thống để duy trì tình cảm. Khi con cái đã có cuộc sống riêng, việc chúng có muốn gần gũi cha mẹ hay không còn phụ thuộc vào mối quan hệ giữa hai bên: đó là mối quan hệ thoải mái hay luôn đầy rẫy những lời giải thích và vấn đề chưa được giải quyết.
Ảnh minh họa
Thứ nhất, đừng biến sự quan tâm thành can thiệp, hãy cho con không gian riêng.
Khi con còn nhỏ, cha mẹ thường quen quyết định thay con, từ việc mặc gì, kết bạn với ai đến định hướng tương lai. Khi con trưởng thành, thói quen này đôi khi vẫn tiếp diễn. Cha mẹ muốn can thiệp vào công việc, hôn nhân và những quyết định lớn nhỏ của con.
Cha mẹ nghĩ mình đang làm tròn trách nhiệm, nhưng con cái có thể cảm thấy chỉ một chuyện nhỏ cũng kéo theo hàng loạt câu hỏi. Dần dần, chúng chọn cách không nói trước, đợi mọi việc xong xuôi mới kể để tránh phải giải thích quá lâu.
Sách Luận Ngữ có câu: “Đừng đối xử với người khác như cách bạn không muốn họ đối xử với mình.” Trong quan hệ cha mẹ và con cái cũng vậy. Nếu không muốn bị người khác sai bảo, cha mẹ nên để con trưởng thành tự quyết định cuộc sống của mình.
Cha mẹ có kinh nghiệm và việc nhắc nhở con tránh rủi ro là điều cần thiết, nhưng nhắc nhở không đồng nghĩa với quyết định thay con. Công việc, hôn nhân và lối sống của con có thể không như kỳ vọng, nhưng nếu không liên quan đến những vấn đề nguyên tắc thì không cần tranh cãi đúng sai trong mọi chuyện.
Khi con chia sẻ kế hoạch, cha mẹ nên lắng nghe hết trước khi đưa ra ý kiến. Ngay cả khi không đồng tình, cũng không cần ép con phải chấp nhận ngay lập tức.
Trong cuốn Nhà tiên tri, Kahlil Gibran viết: “Con cái của bạn không phải là con cái của bạn.” Con có suy nghĩ và định hướng riêng. Cha mẹ có thể dành cho con tình yêu thương nhưng không thể quyết định mọi thứ thay con.
Con cái sẽ thoải mái hơn khi biết cha mẹ quan tâm đến mình và vẫn tôn trọng lựa chọn của mình, kể cả khi chúng không làm theo lời khuyên. Nhiều khi, con chủ động liên lạc không phải vì cha mẹ kiểm soát tốt, mà vì chúng có điều muốn chia sẻ và cũng có quyền giữ lại những điều chưa muốn nói.
Ảnh minh họa
Thứ hai, đừng khiến con phải gánh chịu cảm xúc của cha mẹ, biến việc về nhà thành trải nghiệm mệt mỏi.
Điều khiến các thành viên trong gia đình đau lòng không hẳn là những cuộc cãi vã, mà là cảm giác phải dè chừng mỗi khi gặp nhau.
Cha mẹ lo lắng khi con bận rộn, không gọi điện kịp thời; cũng buồn lòng khi con ít về thăm. Câu nói “Tôi đã nuôi nấng các con suốt bao năm qua, giờ tôi thậm chí không thể chăm lo cho gia đình nữa” có thể xuất phát từ nỗi nhớ, nhưng người nghe dễ cảm thấy mình lại mắc thêm một món nợ.
Một cuộc trò chuyện bình thường có thể biến thành lời giải thích về công việc bận rộn, cuộc sống khó khăn và những nỗ lực làm hài lòng cha mẹ.
Cha mẹ có quyền cảm thấy cô đơn, buồn bã và không cần che giấu những cảm xúc ấy. Điều quan trọng là bày tỏ nhu cầu trực tiếp, thay vì khiến con phải chứng minh lòng hiếu thảo bằng cảm giác tội lỗi.
Thay vì trách con vô tâm, cha mẹ có thể nói rằng mình nhớ con và mong được trò chuyện lâu hơn. Cách nói này giúp con dễ dàng chia sẻ hơn là phải lập tức tự bào chữa.
Nhà tâm lý học người Mỹ Carl Rogers nhấn mạnh tầm quan trọng của sự thấu hiểu và chấp nhận trong giao tiếp. Trong gia đình, điều đó có nghĩa là lắng nghe suy nghĩ của con trước khi bày tỏ nỗi lo, thay vì vội cho rằng con sai.
Cha mẹ cũng cần cuộc sống riêng. Gặp gỡ bạn bè, chăm sóc cây cối, đi dạo hay làm những việc mình yêu thích sẽ ý nghĩa hơn việc liên tục lo lắng khi nào con trả lời tin nhắn.
Con cái nên quan tâm và có trách nhiệm với cha mẹ, nhưng không có nghĩa phải đáp ứng mọi cảm xúc của cha mẹ mọi lúc. Cha mẹ có cuộc sống riêng, con cái cũng có những bận rộn riêng. Cả hai bên đều cần không gian nghỉ ngơi để tình cảm gia đình không trở thành gánh nặng.
Ảnh minh họa
Thứ ba, đừng dùng những hy sinh trong quá khứ để đòi hỏi con vâng lời, hãy để con tự quyết định tương lai.
Nhiều cha mẹ không muốn con phải chịu khổ, muốn giúp con tránh những sai lầm mình từng mắc phải và không phải trải qua những bất công mà mình đã chịu đựng.
Vì thế, khi con chọn nghề nghiệp, cha mẹ lo công việc không ổn định; khi con nói về hôn nhân, cha mẹ sợ con hối hận; khi con có suy nghĩ riêng, cha mẹ cho rằng con không nghe lời.
Sự quan tâm ấy là chân thành, nhưng không có nghĩa phán đoán của cha mẹ luôn đúng. Việc nuôi dạy con cũng không đồng nghĩa với việc tương lai của con phải đi theo kế hoạch của cha mẹ.
Luận Ngữ có câu: “Người quân tử tìm kiếm sự hòa thuận chứ không phải sự đồng nhất.” Các thành viên trong gia đình không cần đồng ý với nhau về mọi chuyện. Gần gũi cũng không có nghĩa người này phải luôn nghe theo người kia.
Cha mẹ có thể chia sẻ kinh nghiệm, nhắc con cân nhắc những vấn đề thực tế, nhưng quyết định cuối cùng nên thuộc về người phải chịu trách nhiệm với lựa chọn ấy.
Một số cha mẹ thường kể lại những khó khăn trong quá khứ với hy vọng con sẽ nghe theo. Nhưng nếu mọi bất đồng đều kết thúc bằng câu “Tôi đã làm rất nhiều cho bạn rồi”, con sẽ khó thảo luận vấn đề một cách bình thường vì cảm thấy mình đang mang một món nợ nặng nề.
Tình cảm gia đình đáng trân trọng nhưng không nên trở thành món nợ suốt đời. Cha mẹ hy sinh vì con, khi trưởng thành con sẵn lòng chăm sóc cha mẹ. Tuy nhiên, chăm sóc cha mẹ không có nghĩa phải từ bỏ cuộc sống riêng, cũng như biết ơn không đồng nghĩa với việc tuân theo mọi mệnh lệnh.
Tương tự, con cái muốn cha mẹ tôn trọng lựa chọn của mình cũng cần tôn trọng cuộc sống của cha mẹ, không thể trách cha mẹ can thiệp quá nhiều nhưng lại xem nhẹ thời gian và công sức của họ. Khi cả hai bên tôn trọng nhau như những cá nhân độc lập, mối quan hệ sẽ có chỗ cho sự thỏa hiệp.
Ảnh minh họa
Khi tuổi già đến, nếu cuộc sống không còn mối quan tâm nào ngoài con cái, cha mẹ dễ bị ảnh hưởng bởi lịch trình bận rộn hay nhàn rỗi của con. Họ có thể bất an khi con không liên lạc vài ngày hoặc cảm thấy bị bỏ rơi khi con tự lên kế hoạch riêng.
Sống cuộc sống của mình không có nghĩa là không cần con cái. Bạn bè, sở thích và thói quen hằng ngày có thể giúp cha mẹ không đặt tất cả kỳ vọng lên con.
Với những mối quan hệ đã trở nên xa cách, không cần vội xác định ai đúng ai sai. Có thể nói về quá khứ sau, trước mắt hãy thay đổi cách đối xử với nhau: bớt đổ lỗi, lắng nghe nhiều hơn, không ép đối phương thừa nhận sai lầm và đừng mong mọi vấn đề được giải quyết chỉ sau một cuộc trò chuyện.
Khi con trở về nhà, chúng sẽ phải đối mặt với hàng loạt câu hỏi về công việc, hôn nhân, cuộc sống, hay được ngồi ăn một bữa cơm yên bình? Trong gia đình, có bao nhiêu điều có thể nói thẳng thắn và bao nhiêu điều phải cân nhắc kỹ lưỡng để tránh khiến nhau khó chịu?
