Theo ghi nhận, ngày 25/5, trạm Láng (Hà Nội) đo được mức nhiệt 40,7 độ C – cao nhất cả nước. Sang ngày 26/5, Hà Nội tiếp tục nằm trong nhóm dẫn đầu về nắng nóng với nền nhiệt hơn 41 độ C. Tuy nhiên, nhiệt độ cảm nhận thực tế ngoài trời được cho là còn cao hơn từ 2-4 độ C, đặc biệt tại các khu vực đông bê tông, ít cây xanh và giao thông dày đặc.
Chia sẻ với Báo Mới, TS Trương Bá Kiên – Phó giám đốc điều hành Trung tâm Nghiên cứu Khí tượng và Khí hậu, Viện Khoa học Khí tượng Thủy văn, Môi trường và Biển – cho rằng đợt nắng nóng lần này là kết quả cộng hưởng giữa hình thế thời tiết cực đoan và hiệu ứng đô thị hóa mạnh tại Hà Nội.
Theo chuyên gia, sau khi đợt mưa tiểu mãn kết thúc, vùng áp thấp nóng phía Tây bắt đầu mở rộng ra Bắc Bộ và Trung Bộ, kéo theo nền nhiệt tăng mạnh trên diện rộng. Đồng thời, gió mùa Tây Nam hoạt động rõ hơn khi vượt qua các dãy núi lớn đã tạo ra hiệu ứng phơn – khiến không khí trở nên khô và nóng hơn.
Tuy nhiên, điều khiến Hà Nội trở nên ngột ngạt hơn nhiều khu vực khác lại nằm ở hiệu ứng “đảo nhiệt đô thị”. Nói đơn giản, các bề mặt bê tông, nhựa đường, kính và nhà cao tầng hấp thụ nhiệt rất mạnh vào ban ngày nhưng lại tỏa nhiệt chậm vào ban đêm. Điều này khiến nội đô Hà Nội giống như một “khối tích nhiệt” khổng lồ, làm nhiệt độ giảm rất chậm dù trời đã tối.
Bên cạnh đó, mật độ xây dựng dày đặc khiến luồng gió tự nhiên khó lưu thông. Việc thiếu cây xanh và mặt nước cũng làm giảm khả năng làm mát tự nhiên của thành phố. Chưa kể lượng nhiệt thải ra từ xe cộ, điều hòa, máy móc và các hoạt động sinh hoạt hàng ngày càng khiến không khí thêm hầm hập.
Theo TS Trương Bá Kiên, đáng lo ngại nhất của đợt nắng nóng này không chỉ là nhiệt độ cao vào ban ngày, mà còn nằm ở việc nền nhiệt ban đêm giảm chậm. Khi cơ thể không có thời gian “hạ nhiệt” sau nhiều giờ tiếp xúc với nắng nóng, nguy cơ kiệt sức, sốc nhiệt và các vấn đề tim mạch sẽ tăng lên đáng kể.
Chuyên gia cũng cảnh báo, trong tương lai, Hà Nội có thể phải đối mặt thường xuyên hơn với các đợt nắng nóng cực đoan do tác động kép từ biến đổi khí hậu và quá trình đô thị hóa. Các kịch bản khí hậu mới cho thấy số ngày nắng nóng, cường độ nóng và thời gian kéo dài của các đợt nóng đều có xu hướng gia tăng trong nhiều thập kỷ tới.
Nếu không cải thiện quy hoạch đô thị, tăng diện tích cây xanh, mặt nước và giảm bê tông hóa, tình trạng “chảo lửa” tại Hà Nội có thể sẽ còn nghiêm trọng hơn.
Một số cách giúp hạn chế ảnh hưởng của nắng nóng cực đoan
- Hạn chế ra ngoài trong khung giờ từ 10h - 16h nếu không cần thiết.
- Uống đủ nước ngay cả khi chưa cảm thấy khát.
- Mặc quần áo sáng màu, rộng và thấm hút mồ hôi tốt.
- Không ở ngoài trời quá lâu sau khi vừa ăn no hoặc vừa uống rượu bia.
- Bổ sung trái cây chứa nhiều nước như dưa hấu, cam, bưởi.
- Đóng rèm cửa vào buổi trưa để hạn chế hấp thụ nhiệt trong nhà.
- Nếu thấy chóng mặt, buồn nôn, tim đập nhanh hoặc kiệt sức vì nóng, cần nhanh chóng vào nơi mát và tìm hỗ trợ y tế.
