Nhiều người sau khi nhận kết quả khám sức khỏe thường chỉ quan tâm đến những chỉ số vượt ngưỡng rõ rệt hoặc được bác sĩ cảnh báo. Nếu không phát hiện vấn đề nghiêm trọng, họ dễ dàng yên tâm và tiếp tục duy trì thói quen sinh hoạt như trước.
Tuy nhiên, trên thực tế, không ít bệnh lý nguy hiểm lại bắt đầu từ những thay đổi rất nhỏ trong các chỉ số xét nghiệm. Nếu bị bỏ qua, những dấu hiệu này có thể âm thầm tiến triển và gây hậu quả khó lường.
Một phụ nữ 57 tuổi có thói quen kiểm tra sức khỏe định kỳ hằng năm. Trong lần khám gần nhất, kết quả cho thấy hai chỉ số sinh hóa tăng nhẹ nhưng chưa đến mức báo động. Vì không có triệu chứng bất thường nên bà không thay đổi chế độ ăn uống hay lối sống.
Khoảng sáu tháng sau, người phụ nữ bất ngờ xuất hiện các biểu hiện như chóng mặt, tê yếu tay chân và nói khó vào buổi sáng. Khi nhập viện, bà được chẩn đoán bị đột quỵ thiếu máu não mức độ nhẹ.
Theo các bác sĩ, nguy cơ đã được cảnh báo từ trước thông qua kết quả xét nghiệm nhưng không được theo dõi và kiểm soát kịp thời.
Hai chỉ số máu có thể liên quan đến nguy cơ đột quỵ
Các chuyên gia tim mạch cho biết bên cạnh những yếu tố quen thuộc như tăng huyết áp, tiểu đường hay xơ vữa động mạch, một số chỉ số trong xét nghiệm máu cũng có thể phản ánh nguy cơ tổn thương mạch máu não.
LDL-C tăng cao
LDL-C thường được biết đến với tên gọi "cholesterol xấu".
Khi chỉ số này duy trì ở mức cao trong thời gian dài, cholesterol dễ tích tụ trên thành mạch máu, tạo thành các mảng xơ vữa. Quá trình này khiến lòng mạch hẹp dần, cản trở lưu thông máu và làm tăng nguy cơ hình thành cục máu đông.
Đây là một trong những yếu tố quan trọng liên quan đến bệnh tim mạch và đột quỵ do thiếu máu não.
Điều đáng lo ngại là LDL-C cao thường không gây triệu chứng rõ rệt trong giai đoạn đầu. Người bệnh vẫn cảm thấy khỏe mạnh trong khi các tổn thương bên trong mạch máu âm thầm tiến triển.
Homocysteine tăng cao
Homocysteine là một axit amin sinh ra trong quá trình chuyển hóa tự nhiên của cơ thể.
Khi nồng độ chất này vượt ngưỡng bình thường, lớp nội mạc mạch máu có thể bị tổn thương, làm gia tăng phản ứng viêm, thúc đẩy hình thành huyết khối và đẩy nhanh quá trình xơ vữa động mạch.
Nhiều nghiên cứu đã chỉ ra rằng homocysteine tăng cao là một yếu tố nguy cơ độc lập đối với các bệnh lý tim mạch và đột quỵ.
Tuy vậy, đây lại là chỉ số còn khá xa lạ với nhiều người. Không ít trường hợp phát hiện homocysteine tăng nhưng không hiểu ý nghĩa của kết quả hoặc không được theo dõi thường xuyên.
Điều gì xảy ra khi các chỉ số bất thường kéo dài?
Nếu LDL-C và homocysteine liên tục ở mức cao trong thời gian dài, hệ mạch máu có thể bị tổn thương ngày càng nghiêm trọng.
Mảng xơ vữa phát triển nhanh
Sự tích tụ cholesterol trong thành động mạch khiến các mảng xơ vữa ngày càng lớn, làm giảm lưu lượng máu nuôi não và các cơ quan quan trọng.
Nguy cơ tắc nghẽn mạch máu tăng
Tổn thương lớp nội mạc mạch máu kết hợp với sự hình thành cục máu đông có thể dẫn đến tình trạng tắc nghẽn dòng máu lên não.
Xuất hiện các dấu hiệu cảnh báo sớm
Một số biểu hiện thoáng qua có thể xảy ra như:
Chóng mặt khi vừa thức dậy.
Tê hoặc yếu tay chân trong thời gian ngắn.
Suy giảm trí nhớ tạm thời.
Nói khó hoặc nhìn mờ thoáng qua.
Do các triệu chứng này thường nhanh chóng biến mất nên nhiều người dễ chủ quan và bỏ qua.
Gia tăng nguy cơ đột quỵ
Khi kết hợp với các yếu tố khác như tuổi cao, tăng huyết áp hoặc đái tháo đường, nguy cơ xảy ra cơn thiếu máu não thoáng qua hoặc đột quỵ sẽ tăng đáng kể.
Làm thế nào để bảo vệ sức khỏe mạch máu?
Theo các chuyên gia, việc phát hiện sớm những bất thường trong xét nghiệm máu là cơ hội quan trọng để phòng ngừa các biến cố tim mạch.
Xây dựng chế độ ăn lành mạnh
Nên hạn chế các thực phẩm chứa nhiều chất béo bão hòa, đồ chiên rán, thịt chế biến sẵn, nội tạng động vật và thức ăn nhiều muối hoặc đường.
Thay vào đó, cần tăng cường rau xanh, trái cây tươi, ngũ cốc nguyên hạt, cá và các nguồn đạm tốt cho sức khỏe.
Các thực phẩm giàu folate như rau bina, bông cải xanh hoặc măng tây có thể hỗ trợ quá trình chuyển hóa homocysteine trong cơ thể.
Duy trì vận động đều đặn
Các hoạt động như đi bộ nhanh, đạp xe, bơi lội hoặc tập luyện phù hợp với thể trạng có thể giúp kiểm soát mỡ máu, duy trì cân nặng hợp lý và tăng cường sức khỏe tim mạch.
Ngủ đủ và hạn chế thức khuya
Giấc ngủ chất lượng đóng vai trò quan trọng trong việc điều hòa chuyển hóa và bảo vệ hệ tim mạch. Người trưởng thành nên ngủ khoảng 7-8 giờ mỗi đêm.
Khám sức khỏe định kỳ
Nếu phát hiện LDL-C hoặc homocysteine tăng cao, người bệnh nên trao đổi với bác sĩ để được đánh giá nguy cơ toàn diện và xây dựng kế hoạch theo dõi phù hợp.
Việc điều trị bằng thuốc hay thay đổi lối sống sẽ phụ thuộc vào mức độ bất thường của chỉ số xét nghiệm cũng như các yếu tố nguy cơ đi kèm.
Không nên chủ quan với những thay đổi nhỏ
Các chuyên gia lưu ý rằng không phải mọi trường hợp LDL-C hoặc homocysteine tăng đều dẫn đến đột quỵ. Nguy cơ thực tế còn phụ thuộc vào nhiều yếu tố khác như tuổi tác, huyết áp, bệnh lý nền, hút thuốc lá hay thói quen sinh hoạt.
Tuy nhiên, việc xem nhẹ những bất thường trên phiếu xét nghiệm có thể khiến cơ hội phòng ngừa bệnh bị bỏ lỡ. Theo dõi sức khỏe thường xuyên và tham khảo ý kiến bác sĩ khi phát hiện chỉ số bất thường vẫn là cách tốt nhất để bảo vệ hệ tim mạch và giảm nguy cơ đột quỵ.
