Gợi ý ngày giờ hóa vàng đầu năm chuẩn cho 2026

Tục hóa vàng là nghi lễ quan trọng, gần như không thể thiếu trong mỗi gia đình Việt sau dịp Tết Nguyên đán.

Trong cuốn Việt Nam phong tục, tác giả Phan Kế Bính cho biết, lễ hóa vàng thường được tiến hành vào ngày mồng 4 Tết. Nếu ngày này xấu hoặc trùng với tuổi gia chủ thì có thể làm sớm hoặc muộn hơn một ngày; thậm chí có gia đình đến mồng 7 mới thực hiện. Dù chọn ngày nào, đây vẫn là dịp để con cháu sum họp, dùng bữa thân mật và chính thức khép lại kỳ nghỉ Tết.

Theo chuyên gia phong thủy Phạm Cương, xét về mặt văn hóa, hóa vàng là nghi lễ mang ý nghĩa “lễ tiễn” và “lễ tạ”, đánh dấu thời điểm kết thúc chuỗi ngày tổ tiên về ăn Tết cùng con cháu. Đây không phải nghi thức cầu tài, cầu lộc mà là cách bày tỏ lòng biết ơn, tiễn ông bà trở về cõi âm và đưa gia đình quay lại nhịp sống thường nhật.

Năm 2026 là năm Bính Ngọ, thiên can – địa chi đều thuộc hành Hỏa, lại nằm trong chu kỳ Vận 9 (Hỏa khí vượng). Vì vậy, chuyên gia lưu ý các gia đình cần tiết chế trong những nghi lễ có yếu tố lửa như hóa vàng, tránh đốt quá nhiều vàng mã gây lãng phí hoặc tiềm ẩn nguy cơ hỏa hoạn.

Nên hóa vàng vào ngày nào, giờ nào?

Theo tập tục truyền thống, lễ hóa vàng nên thực hiện từ mồng 3 đến mồng 6 Tết. Đây là khoảng thời gian Tết đã trọn vẹn, khí xuân ổn định, gia đình vẫn còn quây quần đông đủ. Mồng 7 vẫn có thể tiến hành, nhất là với những gia đình đông người, khó sắp xếp sớm hơn.

Chuyên gia khuyến nghị không nên làm quá sớm (mồng 1–2) vì chưa trọn ý sum vầy, cũng không nên để quá muộn khiến không khí Tết kéo dài không cần thiết. Hóa vàng không phải lễ mở vận như cưới hỏi hay động thổ nên không cần quá câu nệ giờ hoàng đạo. “Giờ đẹp nhất là giờ nhà yên, người tĩnh”, tức là khi gia chủ có tâm thế thư thả, trang nghiêm.

Thời điểm phù hợp thường là buổi sáng từ 7h đến 11h hoặc đầu giờ chiều từ 13h đến 15h. Tránh làm quá sớm, quá muộn hoặc khi đang vội vàng, căng thẳng.

Các bước thực hiện lễ hóa vàng

Để nghi lễ diễn ra trang nghiêm, gia đình có thể thực hiện theo trình tự:

• Dọn dẹp bàn thờ sạch sẽ, gọn gàng.

• Bày lễ đơn giản gồm hương, hoa, nước sạch, vàng mã tượng trưng.

• Gia chủ thắp hương, khấn ngắn gọn với nội dung chủ yếu là tạ và tiễn.

• Hóa vàng theo thứ tự: thần linh trước, gia tiên sau.

• Thu gom tro gọn gàng, tránh để bay ngược vào nhà.

• Sau lễ, thu xếp bàn thờ và trở lại sinh hoạt bình thường.

Với các gia đình ở chung cư, tuyệt đối không đốt vàng mã tại ban công hay hành lang để tránh cháy nổ và ảnh hưởng đến hàng xóm. Phần lễ có thể thực hiện tại ban thờ trong nhà, còn việc hóa vàng nên đưa xuống khu vực quy định; thậm chí có thể hạn chế tối đa vàng mã, chỉ làm lễ tạ mà không đốt.

Mâm lễ và bài khấn hóa vàng

Tùy điều kiện từng gia đình và phong tục vùng miền, lễ vật thường gồm: hương, hoa tươi (cúc, lay ơn…), đèn nến, trầu cau, rượu, trà, hoa quả, vàng mã đã dâng từ giao thừa.

Mâm cơm cúng phổ biến là các món truyền thống ngày Tết như gà luộc hoặc thịt luộc, bánh chưng, xôi, canh măng, giò, dưa hành, nem, củ kiệu…

Bài khấn hóa vàng có thể tham khảo theo sách Văn khấn cổ truyền Việt Nam, với nội dung chủ yếu là kính lạy chư Phật, thần linh, gia tiên; trình bày việc Tết đã mãn, xin thiêu hóa kim ngân, lễ tạ và cầu mong gia đạo bình an, bách sự như ý.

Chuyên gia cho rằng, nhiều người dễ mắc sai lầm như đốt quá nhiều vàng mã, biến nghi lễ thành phô trương; ngược lại, cũng không nên làm qua loa cho xong. Hóa vàng là nghi lễ khép lại Tết một cách trọn vẹn. Khi tâm an, khí thuận, thì năm mới mới thực sự hanh thông.