Vào tháng 3, tháng 4 hằng năm khi hoa xoan (Melia azedarach) bắt đầu nở, khi đó nhiều người lại có cảm giác đặc biệt đến khó tả như tâm trạng, đau đầu, dị ứng, khó ngủ hơn… Vì lý do đó, không ít người cho rằng, mùa hoa xoan nở là tâm trạng bị ảnh hưởng, dễ bị ốm, nhớ lại chuyện cũ và hoài niệm hơn. Từ đó, dẫn đến các rối loạn tâm lý, tâm thần.
Tiến sĩ, bác sĩ Nguyễn Viết Chung, Trưởng khoa Sức khỏe tâm thần, Bệnh viện E Trung ương cho biết thực tế đây không đơn thuần là yếu tố cảm tính, mà nó còn liên quan đến những biến đổi sinh học, môi trường và tâm lý. Thời điểm hoa xoan nở rơi vào cuối mùa xuân, chuẩn bị sang hè. Đây là lúc thời tiết thay đổi, nhiệt độ tăng nhanh, độ ẩm biến động và thời gian chiếu sáng trong ngày kéo dài hơn. Những thay đổi này tác động trực tiếp đến hệ thống điều hòa sinh học của cơ thể, bao gồm nhịp ngủ thức, hormone melatonin và cortisol.
Với sự thay đổi trên, bác sĩ Chung cho rằng, hệ quả dễ nhận thấy là nhiều người rơi vào trạng thái khó ngủ, ngủ không sâu, thức dậy mệt mỏi, thậm chí có cảm giác tim đập nhanh hoặc bồn chồn nhẹ. Đây cũng là lý do không ít người có chung trải nghiệm “mệt mà không rõ nguyên nhân” vào thời điểm này trong năm.
Mùa hoa xoan đúng vào lúc giao mùa, vì thế có phần ảnh hưởng tâm lý, sức khỏe của nhiều người. Ảnh minh họa.
Một yếu tố khác ít được chú ý là vai trò của mùi hương trong việc kích hoạt ký ức. Theo các nghiên cứu tâm lý, khứu giác có liên hệ chặt chẽ với vùng não lưu giữ ký ức và cảm xúc. Với nhiều người, hương hoa xoan gợi nhớ về tuổi thơ, quê nhà hoặc những giai đoạn cũ trong cuộc sống. Tuy nhiên, với người có nền tảng tâm lý nhạy cảm, những ký ức này có thể kéo theo cảm giác buồn bã, cô đơn hoặc lo âu.
“Ở người từng mắc các rối loạn như trầm cảm, rối loạn lo âu hay rối loạn cảm xúc lưỡng cực, thời điểm giao mùa thường là giai đoạn dễ xuất hiện dao động khí sắc rõ rệt hơn”, bác sĩ Chung chia sẻ.
Với việc nhiều người truyền tai nhau câu nói “mùa hoa xoan khiến lòng người ngẩn ngơ”. Theo bác sĩ Chung cho rằng, cách lý giải này của dân gian thực chất cũng phản ánh đúng hiện tại thực tế và khoa học. Giao mùa khiến cơ thể mệt mỏi, ánh sáng thay đổi làm giấc ngủ xáo trộn, trong khi ký ức được “đánh thức” bởi mùi hương đặc trưng.
Thực tế lâm sàng cũng cho thấy, đây là giai đoạn có xu hướng gia tăng các trường hợp khởi phát hoặc tái phát rối loạn tâm thần. Tuy nhiên, bác sĩ Chung khẳng định, hoa xoan không phải là nguyên nhân trực tiếp gây bệnh. Loài hoa này chỉ là “tín hiệu mùa”, báo hiệu một giai đoạn mà cả cơ thể lẫn tâm trí trở nên nhạy cảm hơn bình thường.
Dù hoa xoan không phải nguyên nhân trực tiếp gây bệnh, nhưng cũng là "tín hiệu mùa" khiến tâm trí nhạy cảm hơn đã đến. Ảnh minh họa.
Các chuyên gia cũng khuyến cáo, không chỉ đợi đến mùa hoa xoan, khi phát hiện cơ thể có những biểu hiện dưới đây tốt nhất nên đi khám:
- Thay đổi tâm trạng đột ngột: Đó là khi cơ thể cảm thấy uể oải hoặc mất hứng thú với công việc, dù trước đó là người năng động.
- Cảm giác khó chịu liên tục: Ngoài thay đổi tâm trạng, bạn có thể thấy mình bực bội, mất kiên nhẫn với những chuyện nhỏ nhặt.
- Thiếu năng lượng thường xuyên: Luôn cảm thấy mệt mỏi, khó khăn khi rời giường, đây là biểu hiện điển hình của rối loạn cảm xúc theo mùa.
- Rối loạn giấc ngủ: Ánh sáng giảm làm ảnh hưởng đến nhịp sinh học, gây khó ngủ hoặc tỉnh giấc giữa đêm.
- Tăng cân bất thường: Sự thay đổi thói quen ăn uống do rối loạn cảm xúc theo mùa có thể dẫn đến tăng cân đột ngột.
