Cây sung là loài cây quen thuộc ở Việt Nam, còn được gọi là tụ quả dong hoặc ưu đàm thụ, thuộc họ Dâu tằm. Cây thường mọc ở những nơi có độ ẩm cao như ven ao, hồ, sông, suối và phân bố phổ biến tại các vùng nhiệt đới, cận nhiệt đới.
Đây là loài cây thân gỗ lớn, có thể cao 20-30 m, thân đường kính tới gần 1 m, vỏ màu nâu xám. Lá mọc so le, khi non có màu xanh nhạt, về già chuyển xanh đậm.
Một đặc điểm khá thú vị của lá sung là những nốt sần nổi trên bề mặt lá, trông giống các bóng khí nhỏ. Những nốt này hình thành do sâu Psyllidae ký sinh gây ra. Thời điểm những nốt sần to như vậy là côn trùng đã bỏ đi từ lâu, trong nốt sần cũng không còn trứng hay sâu ký sinh sót lại.
Điểm đặc trưng nhất là quả sung mọc thành từng chùm hoặc từng cặp, thường xuất hiện trên những cành ngắn ở thân và cành già hoặc tại nách lá trên cành non. Quả có hình gần giống quả lê, khi chín chuyển sang màu cam đỏ và có đường kính khoảng 2-2,5 cm.
Lá sung có những lợi ích gì?
Không chỉ được dùng làm rau ăn kèm trong các món như nem chua, gỏi cuốn… lá sung còn được sử dụng trong một số bài thuốc dân gian. Theo y học cổ truyền, lá sung có tính mát, vị ngọt hơi chát, thường được dùng với mục đích thanh nhiệt, hỗ trợ tiêu hóa, tiêu viêm, giảm đau, lợi tiểu, lợi sữa… Vì thế, lá sung có thể phơi khô để hãm uống như pha trà.
Bên cạnh đó, lá sung còn hỗ trợ điều trị tiểu đường, mỡ máu, bệnh ngoài da, có hiệu quả trong việc giảm và kiểm soát huyết áp cao do chưa hàm lượng kali cao…
Không chỉ lá sung, quả sung cũng là phần giàu giá trị dinh dưỡng của cây. Quả chứa chất xơ cùng nhiều vitamin, khoáng chất và các hợp chất chống oxy hóa, có thể góp phần hỗ trợ tiêu hóa và bổ sung dưỡng chất cho cơ thể. Quả sung khi còn xanh thường được dùng ăn kèm các món dân dã, trong khi quả chín có vị ngọt nhẹ, có thể ăn trực tiếp hoặc chế biến thành nhiều món khác nhau.
Tại các chợ dân sinh, lá sung tươi khá hiếm, không phải lúc nào cũng có người bán, giá thường dao động từ 15.000 - 35.000 đồng/kg. Lá sung sau khi sấy khô để làm thuốc, làm trà giá sẽ cao hơn, dao động từ 100.000 - 220.000 đồng/kg, tùy chất lượng và cơ sở bán.
Ý nghĩa phong thủy khi trồng cây sung trong nhà
Ngày trước, cây sung thường được trồng ở trước nhà hoặc quanh vườn, vừa tạo bóng mát vừa gắn với hình ảnh làng quê Việt. Ngày nay, thay vì trồng cây sung kích thước lớn, nhiều người lại lựa chọn sung bonsai để trang trí phòng khách, ban công, sân thượng hoặc trước hiên nhà.
Sở dĩ sung được ưa chuộng để tạo dáng bonsai là bởi cây có sức sống khỏe, dễ thích nghi, chịu được việc cắt tỉa và uốn cành. Thân cây theo thời gian trở nên sần sùi, tạo vẻ cổ kính, trong khi cành lá có thể được tạo nhiều thế đẹp. Đặc biệt, sung có khả năng ra quả trên cả những cành nhỏ và thân già, những chùm quả mọc dày càng làm cây bonsai trở nên nổi bật và có giá trị trang trí.
Trong phong thủy, cây sung thường được xem là biểu tượng của sự sung túc, đủ đầy và may mắn. Tên gọi “sung” cũng được liên tưởng đến chữ “sung túc”, vì vậy nhiều gia đình lựa chọn trồng cây này với mong muốn cuộc sống gia đình no đủ, công việc thuận lợi và tài lộc dồi dào.
Đặc biệt, những cây sung bonsai sai quả thường được nhiều người yêu thích bởi hình ảnh quả mọc sum suê, tượng trưng cho sự đủ đầy và thịnh vượng. Khi đặt cây ở vị trí phù hợp như trước cửa, sân vườn hoặc phòng khách, cây vừa tạo điểm nhấn xanh mát cho không gian vừa mang ý nghĩa phong thủy tốt lành.
Cách trồng và chăm sóc cây sung
Cây sung khá dễ trồng, sức sống tốt và thích nghi với nhiều điều kiện, vì vậy ngay cả người mới làm vườn cũng có thể tự trồng tại nhà. Nếu muốn, bạn có thể nhân giống bằng giâm cành hoặc chiết cành, hoặc mua sẵn cây giống mang về nhà trồng.
Với phương pháp giâm cành, nên chọn cành bánh tẻ khỏe, không sâu bệnh, cắt đoạn dài khoảng 20-30 cm rồi cắm vào giá thể tơi xốp, thoát nước tốt. Giữ ẩm vừa phải và đặt cây ở nơi có ánh sáng nhẹ. Sau khi cành ra rễ và xuất hiện chồi mới, có thể chuyển sang chậu hoặc trồng trực tiếp xuống đất. Nếu muốn tạo cây sung bonsai, chiết cành cũng là phương pháp phù hợp vì có thể chủ động chọn cành có dáng đẹp.
Trong quá trình chăm sóc, bạn cần chú ý tới những yếu tố sau:
- Đất trồng: Sung không quá kén đất nhưng phát triển tốt nhất trong đất tơi xốp, giàu dinh dưỡng và thoát nước tốt. Khi trồng chậu, nên phối trộn đất với phân hữu cơ hoai mục và vật liệu giúp tăng độ thông thoáng như trấu hun, xơ dừa hoặc perlite. Chậu cần có lỗ thoát nước để tránh úng rễ.
- Ánh sáng: Đây là cây ưa sáng, nên đặt ở nơi có nhiều ánh nắng như sân, ban công hoặc sân thượng. Cây được cung cấp đủ ánh sáng thường có tán lá khỏe, cành cứng cáp và thuận lợi cho quá trình ra quả. Với sung bonsai trồng trong nhà, nên đưa cây ra nơi có ánh sáng tự nhiên thường xuyên thay vì để trong phòng kín quá lâu.
- Tưới nước: Sung thích đất có độ ẩm nhưng không chịu được tình trạng úng kéo dài. Cây trồng ngoài đất chỉ cần tưới bổ sung khi thời tiết khô nóng hoặc ít mưa. Với cây trồng chậu, kiểm tra lớp đất mặt trước khi tưới; khi thấy đất bắt đầu khô mới bổ sung nước, tưới đủ để nước thoát ra khỏi đáy chậu. Mùa mưa cần giảm lượng nước và chú ý thoát nước.
- Bón phân: Trong thời kỳ sinh trưởng, có thể bổ sung phân hữu cơ hoặc phân NPK với lượng vừa phải để cây phát triển cành lá. Khi cây chuẩn bị ra hoa, kết quả nên hạn chế bón quá nhiều đạm và chú trọng dinh dưỡng cân đối, đặc biệt là kali và lân. Cây bonsai không cần bón quá nhiều phân vì dễ khiến cành lá phát triển mạnh, làm mất dáng.
- Cắt tỉa, tạo dáng: Sung có khả năng chịu cắt tỉa tốt nên rất thích hợp tạo bonsai. Có thể cắt bỏ những cành già, cành mọc yếu, mọc sâu vào trong tán hoặc những nhánh làm mất dáng cây. Với sung bonsai, việc bấm ngọn và uốn cành khi cành còn non sẽ giúp kiểm soát kích thước, tạo tán đẹp và giữ được thế cây mong muốn.
