Bên cạnh chanh dây tím quen thuộc, chanh dây vàng ngọt ngày càng được nhiều người tìm mua nhờ màu vỏ bắt mắt và hương vị khác biệt. Không chua gắt như chanh dây thông thường, loại quả này có vị ngọt thanh, thơm dịu, phần ruột mọng nước và hạt giòn, thích hợp cả để ăn tươi lẫn pha chế đồ uống.
Chanh dây vàng ngọt thuộc cùng họ với chanh dây tím nhưng khi chín có lớp vỏ chuyển sang màu vàng tươi. Quả thường có kích thước khá lớn, vỏ dày, bên trong là phần ruột vàng cam mọng nước cùng nhiều hạt nhỏ. Khi bổ đôi, chanh dây tỏa mùi thơm đặc trưng, tùy giống có thể phảng phất hương ổi, mật ong hoặc trái cây nhiệt đới.
Điểm khiến chanh dây vàng ngọt được ưa chuộng nhất là hương vị. Phần ruột có vị ngọt rõ, chỉ xen chút chua nhẹ nên dễ ăn hơn với những người không thích vị chua gắt. Hạt có độ giòn, phần dịch quả sánh và thơm, khi ăn trực tiếp tạo cảm giác vừa ngọt vừa thanh.
Trên thị trường hiện có nhiều dòng chanh dây vàng ngọt với đặc điểm riêng. Chanh dây vàng hương ổi gây chú ý bởi mùi thơm dịu giống ổi chín, vị ngọt thanh và hậu vị nhẹ. Trong khi đó, chanh dây vàng mật ong, còn được gọi là khâm mật, có độ ngọt cao, hương thơm đậm và vị chua rất nhẹ, thường được dùng làm nước uống hoặc các món tráng miệng.
Nhờ vị ngọt dễ chịu, chanh dây vàng ngọt có nhiều cách thưởng thức. Quả có thể bổ đôi ăn trực tiếp, làm sinh tố, nước ép hoặc pha thành các loại đồ uống giải khát. Phần ruột thơm và màu sắc đẹp cũng thích hợp kết hợp với sữa chua, thạch, panna cotta, bánh lạnh và nhiều món tráng miệng khác.
Tùy giống, thời điểm và chất lượng quả, chanh dây vàng ngọt được bán với giá khoảng 45.000-90.000 đồng/kg. Những dòng có hương vị đặc biệt, nguồn cung chưa nhiều hoặc được tuyển chọn kỹ thường có mức giá cao hơn. Dù vậy, loại quả này vẫn duy trì sức hút nhờ sự khác biệt về hương thơm và độ ngọt.
Chanh dây vàng ngọt hiện được trồng ở một số vùng có điều kiện khí hậu phù hợp, trong đó có Sơn La và Lâm Đồng. Cây sinh trưởng nhanh, có thể bắt đầu cho quả sau khoảng 6-8 tháng trồng và tiếp tục thu hoạch nhiều đợt. Để cây phát triển tốt, người trồng cần lựa chọn khu đất thoát nước, có đủ ánh sáng và chú ý kỹ thuật chăm sóc, làm giàn cũng như thụ phấn.
Lợi ích sức khỏe của chanh leo
Hỗ trợ tiêu hóa, ngăn ngừa táo bón
Chanh leo chứa lượng chất xơ dồi dào, đặc biệt tập trung ở phần ruột và hạt. Chất xơ giúp thúc đẩy nhu động ruột, hỗ trợ quá trình tiêu hóa diễn ra thuận lợi và góp phần phòng ngừa táo bón. Đồng thời, nguồn chất xơ này còn có lợi cho hệ vi sinh vật đường ruột, giúp duy trì sức khỏe tiêu hóa.
Ổn định huyết áp, bảo vệ tim mạch
Hàm lượng kali tương đối cao trong khi natri thấp là một trong những yếu tố giúp chanh leo có lợi cho sức khỏe tim mạch. Kali tham gia điều hòa huyết áp và hoạt động của cơ tim. Bên cạnh đó, chất xơ trong chanh leo cũng góp phần hỗ trợ kiểm soát cholesterol, từ đó giúp giảm các yếu tố nguy cơ liên quan đến sức khỏe mạch máu.
Tăng cường sức đề kháng
Chanh leo là nguồn cung cấp vitamin C, một chất chống oxy hóa quan trọng đối với hệ miễn dịch. Vitamin C tham gia vào nhiều hoạt động của hệ thống phòng vệ tự nhiên, đồng thời hỗ trợ quá trình hình thành collagen và phục hồi mô, giúp cơ thể duy trì sức khỏe tổng thể.
Kiểm soát đường huyết
Nhờ có hàm lượng chất xơ cao, chanh leo có thể giúp làm chậm quá trình hấp thu đường sau khi ăn. Một số nghiên cứu cũng ghi nhận hợp chất thực vật piceatannol trong hạt chanh leo có tiềm năng hỗ trợ độ nhạy insulin. Tuy nhiên, người mắc tiểu đường vẫn cần kiểm soát tổng lượng carbohydrate trong khẩu phần và không nên xem chanh leo như phương pháp điều trị bệnh.
Hỗ trợ làn da khỏe mạnh
Vitamin C và các hợp chất chống oxy hóa trong chanh leo góp phần bảo vệ tế bào trước tác động của các gốc tự do. Vitamin C cũng cần thiết cho quá trình tổng hợp collagen, từ đó hỗ trợ duy trì cấu trúc và độ đàn hồi của da. Ngoài ra, chanh leo còn cung cấp beta-carotene, tiền chất của vitamin A, có vai trò đối với sức khỏe làn da.
Giúp thư giãn, hỗ trợ giấc ngủ
Chanh leo từ lâu được sử dụng trong một số bài thuốc dân gian với mục đích làm dịu và thư giãn. Một số hợp chất thực vật trong loại quả này được nghiên cứu về khả năng tác động lên hệ thần kinh. Dùng một ly nước chanh leo vào buổi tối có thể là lựa chọn đồ uống nhẹ nhàng, nhưng không nên khẳng định loại quả này có tác dụng điều trị mất ngủ hay lo âu.
