Ngoài các loại mít phổ biến như mít Thái, mít tố nữ, mít dai, mít mật..., những năm gần đây trên chợ mạng còn xuất hiện một loại quả mít nhỏ chỉ bằng nắm tay, loại quả này được gọi là mít nài hay mít rừng. Loại mít này nổi bật với kích thước nhỏ, nhiều múi và hương vị rất khác các giống mít quen thuộc.
Mít nài là cây bản địa mọc tự nhiên trong các cánh rừng già ở Tây Nguyên và một số tỉnh Đông Nam Bộ. Cây thường sinh trưởng trên những sườn đồi, ven suối hoặc trong rừng nguyên sinh, có thân cao lớn, tán rộng và phát triển chậm. Trước đây, người dân địa phương hầu như không chú ý đến loại cây này, bởi quả nhỏ, khó thu hái và không có giá trị kinh tế. Chỉ vài năm gần đây, loại mít này mới được nhiều người biết tới.
Khác với mít Thái hay mít ta có quả nặng vài kg, mỗi quả mít nài chỉ nặng khoảng 0,7-1 kg, đường kính chỉ nhỉnh hơn nắm tay người lớn. Tuy nhỏ nhưng bên trong lại có rất nhiều múi vàng óng, hạt nhỏ và lớp xơ mỏng.
Điểm đặc biệt nhất của mít nài nằm ở hương vị. Phần lớn những cây mọc tự nhiên trong rừng đều cho quả có vị chua gắt, chua đến mức nhiều người ví "chua như chanh". Múi mít giòn, ít mùi thơm, khi ăn trực tiếp tạo cảm giác khá lạ. Vì vậy, người địa phương thường không ăn tươi mà trộn cùng đường và đá, hoặc chấm muối ớt để cân bằng vị chua. Có người còn dùng phần thịt quả làm nước giải khát hoặc chế biến thành các món ăn dân dã.
Bên cạnh đó còn có quả mít nài ngọt. Quả có vị ngọt thanh xen chút chua nhẹ, múi dẻo hơn, hương thơm dịu và dễ ăn hơn hẳn. Những cây này được người dân đi rừng xem như "của quý", bởi không phải khu rừng nào cũng gặp. Chính sự hiếm có ấy khiến mít nài ngọt luôn được săn tìm nhiều hơn mít nài chua.
Hiện nay, nguồn mít nài trong tự nhiên ngày càng khan hiếm. Muốn hái được quả, người dân thường phải đi sâu vào rừng, leo những cây cao hàng chục mét hoặc chờ quả chín rụng. Việc khai thác khó khăn trong khi diện tích rừng tự nhiên thu hẹp khiến số lượng cây mít nài ngày càng giảm.
Một số hộ dân đã bắt đầu nhân giống những cây mít nài ngọt để trồng trên các triền đồi và nương rẫy. Cây thích hợp với đất đỏ bazan, chịu hạn khá tốt, ít sâu bệnh và không đòi hỏi chăm sóc cầu kỳ. Mùa mít nài thường kéo dài từ khoảng tháng 4 đến tháng 6 hằng năm. Do sản lượng ít, quả mềm, dễ dập và nhanh hỏng nên việc vận chuyển khá khó khăn. Trên thị trường, mít nài hiện được bán với giá khoảng 50.000-60.000 đồng/kg, thậm chí những lô mít nài ngọt tuyển chọn có thể có giá cao hơn.
Cũng giống như mít thường, mít nài là nguồn cung cấp nhiều vitamin và khoáng chất có lợi cho sức khỏe.
Dưới đây là những lợi ích của quả mít với sức khỏe
Tốt cho tiêu hóa, xương khớp
Mít chứa nhiều chất xơ giúp hệ tiêu hóa hoạt động tốt hơn, hỗ trợ giảm tình trạng táo bón và duy trì đường ruột khỏe mạnh. Ngoài ra, hàm lượng canxi và magie trong mít cũng góp phần bảo vệ xương, giúp xương chắc khỏe hơn.
Làm chậm quá trình lão hóa
Vitamin A trong mít có lợi cho sức khỏe đôi mắt, giúp hỗ trợ phòng ngừa các vấn đề về thị lực do tuổi tác. Trong khi đó, vitamin C thúc đẩy sản sinh collagen, bảo vệ làn da trước tác động của gốc tự do và giúp da khỏe mạnh hơn.
Giúp giảm căng thẳng
Các dưỡng chất trong mít, đặc biệt là niacin, tham gia vào quá trình chuyển hóa năng lượng, hỗ trợ hoạt động của hệ thần kinh, từ đó góp phần cải thiện tâm trạng, giảm cảm giác lo âu, căng thẳng.
Hỗ trợ phòng thiếu máu
Mít cung cấp sắt và đồng, những khoáng chất cần thiết cho quá trình tạo máu, hỗ trợ sản sinh hồng cầu và duy trì hoạt động chuyển hóa của cơ thể.
Hỗ trợ ổn định huyết áp
Lượng kali dồi dào trong mít giúp cân bằng natri trong cơ thể, góp phần kiểm soát huyết áp và hỗ trợ sức khỏe tim mạch khi ăn với chế độ phù hợp.
Tăng cường sức đề kháng
Nhờ giàu vitamin C, mít giúp tăng cường hệ miễn dịch, hỗ trợ cơ thể chống lại các tác nhân gây bệnh từ môi trường bên ngoài.
Những ai nên hạn chế ăn mít?
Người mắc hội chứng ruột kích thích nên hạn chế ăn mít vì loại quả này chứa fructan và hạt mít có lectin, dễ gây đầy hơi, chướng bụng, khó chịu đường tiêu hóa.
Những người dị ứng với mít hoặc dị ứng phấn hoa cũng cần tránh ăn do có nguy cơ phản ứng chéo, với các triệu chứng như ngứa, sưng hoặc khó thở.
Người bị đái tháo đường không nên ăn nhiều mít chín vì hàm lượng đường tự nhiên cao có thể làm tăng đường huyết.
Ngoài ra, người có cơ địa nóng trong cũng nên ăn vừa phải, bởi ăn quá nhiều mít có thể gây nổi mụn, mẩn ngứa và cảm giác nóng trong người.
