Khoảng cuối tháng 3 đến đầu tháng 4 hằng năm, những vườn mơ ở Mộc Châu (Sơn La) lại bước vào mùa thu hoạch. Trong nhiều giống mơ được trồng tại đây, mơ má đào nổi bật nhờ màu vàng cam bắt mắt, phần má quả ửng hồng tự nhiên cùng hương thơm dịu nhẹ. Đây cũng là loại quả được nhiều người yêu thích bởi vị chua thanh, mọng nước và hậu ngọt nhẹ khi chín.
Mơ má đào còn được gọi là mơ chấm son. Quả thường có hình tròn đều, kích thước khá lớn, lớp vỏ phủ một lớp lông tơ mịn, phần gần cuống chuyển sang màu đỏ hồng như đôi má thiếu nữ. Bổ ra bên trong là lớp thịt dày, hạt nhỏ, có mùi thơm đặc trưng.
Khi còn ương, mơ có độ giòn nhẹ, vị chua thanh và cảm giác tươi mát. Đến khi chín hoàn toàn, phần thịt mềm hơn, mọng nước, vị chua dịu lại và để lại hậu ngọt nhẹ. Sự cân bằng giữa chua và ngọt khiến mơ má đào có thể ăn trực tiếp hoặc dùng để chế biến thành nhiều món ngon.
Mộc Châu hiện có một số giống mơ như mơ vàng, mơ ruồi và mơ má đào, trong đó má đào được đánh giá cao nhờ quả đẹp, thịt dày, hương thơm rõ và màu sắc nổi bật. Khí hậu mát mẻ, chênh lệch nhiệt độ ngày đêm lớn cùng điều kiện đất đai thuận lợi ở vùng cao giúp cây mơ sinh trưởng tốt, cho những quả có hương vị đặc trưng.
Mùa mơ má đào khá ngắn, thường chỉ kéo dài vài tuần từ giữa hoặc cuối tháng 3 đến đầu tháng 4. Khi vào mùa, những vườn mơ chín vàng tạo nên khung cảnh đẹp mắt, thu hút du khách tới tham quan, chụp ảnh và trải nghiệm hái quả tại vườn. Cũng bởi thời gian thu hoạch ngắn, mơ má đào thường được người tiêu dùng chờ đợi mỗi năm.
Không chỉ ăn tươi, mơ còn được dùng để chế biến nhiều món hấp dẫn. Ở Tây Bắc, mơ có thể chấm cùng chẩm chéo, vị cay, mặn, thơm của gia vị giúp làm nổi bật vị chua thanh của quả. Mơ cũng thường được ngâm đường phèn làm siro, ngâm rượu hoặc chế biến thành ô mai.
Một cách phổ biến là ngâm mơ với đường theo tỷ lệ 1:1. Quả được rửa sạch, để ráo rồi xếp xen kẽ từng lớp mơ và đường trong lọ thủy tinh. Sau thời gian ngâm, mơ tiết nước tạo thành phần siro có vị chua ngọt hài hòa. Dùng đường trắng, siro thường có màu sáng; nếu dùng đường phèn vàng, thành phẩm có màu nâu hổ phách và vị dịu hơn.
Giá mơ má đào thay đổi tùy thời điểm. Đầu và cuối vụ, khi sản lượng chưa nhiều, giá có thể khoảng 40.000-70.000 đồng/kg. Chính vụ nguồn cung dồi dào hơn, giá phổ biến khoảng 30.000-40.000 đồng/kg.
Những lợi ích của quả mơ với sức khỏe
Giàu dinh dưỡng, nhiều chất chống oxy hóa
Quả mơ chứa nhiều vitamin, khoáng chất cùng các hợp chất chống oxy hóa như beta-carotene, lutein và zeaxanthin. Những chất này giúp bảo vệ tế bào trước tác động của các gốc tự do và hỗ trợ sức khỏe tổng thể.
Hỗ trợ sức khỏe đôi mắt
Mơ cung cấp vitamin A và vitamin E, những dưỡng chất cần thiết cho thị lực. Vitamin A góp phần duy trì chức năng mắt, trong khi vitamin E có đặc tính chống oxy hóa, giúp bảo vệ các tế bào mắt khỏi tổn thương do gốc tự do.
Tốt cho làn da
Hàm lượng vitamin C trong quả mơ tham gia vào quá trình sản xuất collagen, từ đó góp phần duy trì độ đàn hồi và săn chắc của da. Beta-carotene trong mơ cũng có đặc tính chống oxy hóa, hỗ trợ bảo vệ làn da trước tác động của môi trường.
Hỗ trợ hệ tiêu hóa
Quả mơ chứa chất xơ, đặc biệt là chất xơ hòa tan, giúp hỗ trợ hoạt động của hệ tiêu hóa và góp phần duy trì sức khỏe đường ruột. Chất xơ cũng giúp tạo môi trường thuận lợi cho các vi khuẩn có lợi phát triển.
Hỗ trợ chống viêm
Quả mơ chứa nhiều hợp chất thực vật có đặc tính chống oxy hóa và chống viêm. Bổ sung loại quả này vào chế độ ăn uống có thể góp phần hỗ trợ cơ thể kiểm soát các phản ứng viêm, đồng thời có lợi cho sức khỏe nói chung.
Hỗ trợ sức khỏe đường ruột
Bên cạnh hàm lượng chất xơ, một số hợp chất tự nhiên trong quả mơ được cho là có lợi cho môi trường đường ruột. Khi kết hợp với chế độ ăn giàu chất xơ và đủ nước, mơ có thể góp phần duy trì hệ tiêu hóa hoạt động ổn định.
Hỗ trợ sức khỏe hệ hô hấp
Quả mơ chứa các hợp chất thực vật như flavonoid và carotenoid, có đặc tính chống oxy hóa. Những dưỡng chất này góp phần bảo vệ tế bào trước tác động của các gốc tự do và hỗ trợ sức khỏe tổng thể, trong đó có hệ hô hấp.
