Đậu bắp không còn xa lạ với nhiều người, nhưng trong số các loại rau họ đậu, loại quả này lại ít được sử dụng hơn cả. Nguyên nhân là do, đậu bắp khi sơ chế và nấu thường bị nhớt, khiến nhiều người ăn không quen, cảm thấy bị lợm giọng, ghê cổ. Dù ít người dùng, nhưng loại quả này lại có nhiều thành phần dinh dưỡng vượt trội hơn các loại rau, quả khác, điển hình là collagen, sắt hay canxi vì thế đậu bắp vẫn được ví là “nhân sâm xanh” hay “tổ yến” của người nghèo.
Theo Cơ sở dữ liệu dinh dưỡng quốc gia của Bộ Nông nghiệp Hoa Kỳ (USDA), một cốc đậu bắp thô, nặng khoảng 100 gam (g) chứa: 33 calo, 1,93 g protein, 0,19 g chất béo, 7,45 g carbohydrate, 3,2 g chất béo, chất xơ 1,48 g đường, 31,3 mg (mg) vitamin K, 299 mg kali, 7 mg natri, 23 mg vitamin C, 0,2 mg thiamin, 57 mg magie, 82 mg canxi, 0,215 mg vitamin B6, 60 microgam (mcg) folate và 36 mcg vitamin A.
Với lượng protein cao trong đậu bắp, nhiều người ăn kiêng hay ăn chay vẫn thường dùng loại rau này để ăn thay thế thịt. Ngoài ra, với hàm lượng collagen cao, đậu bắp còn giúp bôi trơn khớp, quét mỡ máu hiệu quả. Ngoài ra, loại rau này còn tốt cho tim mạch, kiểm soát đường huyết hiệu quả và tốt cho bà bầu vì có lượng folate cao.
Đậu bắp được ví là sâm xanh, tổ yến của người nghèo. Ảnh minh họa.
Dưới góc độ đông y, lương y Đỗ Minh Tuấn - Hội Đông y Hà Nội cho biết, theo y học cổ truyền, đậu bắp vị ngọt, tính mát, vào kinh thận và vị, có tác dụng thanh nhiệt, lợi tiểu, dưỡng âm, làm mềm gân cốt. Người xưa thường dùng để "dưỡng can thận, kiện cân cốt", đặc biệt hữu ích cho người đau nhức xương khớp, tê bì chân tay. Khoa học hiện đại chứng minh, đậu bắp giàu chất nhầy polysaccharid, giống như dịch khớp tự nhiên, giúp khớp vận động linh hoạt, giảm ma sát và viêm. Chính vì thế loại rau này còn được ví là “siêu thực phẩm bôi trơn khớp”.
Dù đậu bắp có nhiều tác dụng với sức khỏe, nhưng dưới góc độ khoa học, việc ăn đậu bắp thay thế thịt bò là điều không nên thực hiện thường xuyên. Dù protein và sắt trong rau có nhiều, nhưng đây là sắt không heme, loại sắt khó hấp thu hơn nhiều so với sắt heme có trong thịt đỏ. Hay protein trong đậu bắp là đạm thực vật, nhưng không hoàn chỉnh. Thịt bò chứa đủ 9 loại axit amin thiết yếu, còn rau thì thiếu một số loại (như methionine hoặc lysine).
Do vậy, để bảo vệ sức khỏe hãy thực hiện một chế độ ăn lành mạnh nên có sự kết hợp hài hòa giữa thịt - cá - trứng - sữa và rau - củ - quả. Việc loại bỏ hoàn toàn nhóm nào đều có thể gây mất cân bằng dinh dưỡng. Còn với đậu bắp, lương y Đỗ Minh Tuấn khuyến cáo, một số nhóm người sau không nên sử dụng:
- Người có vấn đề về tiêu hóa: Trong Đông y, đậu bắp có tính hàn, vị ngọt, giúp thanh nhiệt, nhuận tràng và bổ âm. Tuy nhiên, với người có tỳ vị hư yếu (tỳ khí hư hoặc tỳ dương hư), việc tiêu thụ thực phẩm tính hàn như đậu bắp dễ gây trệ khí, làm tăng tình trạng đầy hơi, chướng bụng, tiêu chảy. Những người mắc hội chứng ruột kích thích hoặc rối loạn tiêu hóa nên hạn chế hoặc chế biến đậu bắp theo cách làm giảm tính hàn (như xào hoặc nấu chín với gia vị ấm như gừng).
Đậu bắp dù tốt cho sức khỏe, chế biến thành nhiều món ngon, nhưng một số người không nên sử dụng. Ảnh minh họa.
- Người bị sỏi thận: Sỏi thận thường do thấp nhiệt tích tụ, gây ứ trệ và hình thành sỏi. Đậu bắp chứa nhiều oxalat – một chất có thể làm tăng nguy cơ tích tụ sỏi khi kết hợp với canxi trong cơ thể. Đối với người có chứng thấp nhiệt, việc tiêu thụ đậu bắp dễ làm tình trạng ứ đọng tệ hơn, dẫn đến nguy cơ phát triển sỏi thận. Vì vậy, cần giảm thiểu tiêu thụ hoặc kết hợp với các thực phẩm hóa thấp (như ý dĩ, mộc thông) để hỗ trợ bài tiết.
- Người đau nhức xương khớp: Đậu bắp là một loại rau giàu dinh dưỡng, tuy nhiên, cũng chứa chất solanine – một hợp chất độc hại có thể gây đau khớp, viêm khớp và viêm kéo dài ở một số người. Do đó cần ăn hạn chế những thực phẩm này. Để đảm bảo một chế độ ăn uống lành mạnh và cân bằng, chúng ta nên đa dạng hóa các loại thực phẩm, không nên quá tập trung vào một loại rau củ nào. Việc kết hợp nhiều loại rau củ khác nhau sẽ giúp cung cấp đầy đủ các chất dinh dưỡng cần thiết cho cơ thể và giảm thiểu nguy cơ gặp phải các tác dụng phụ không mong muốn.
- Người đang sử dụng thuốc làm loãng máu: Trong Đông y, máu huyết lưu thông điều hòa là yếu tố quyết định sức khỏe toàn diện. Đậu bắp, với hàm lượng vitamin K cao, có thể làm tăng khả năng đông máu, ảnh hưởng đến hiệu quả của thuốc chống đông máu (thường được chỉ định cho người huyết ứ hoặc huyết trệ). Do đó, Đông y khuyến nghị người có huyết ứ hoặc đang điều trị bằng thuốc chống đông nên hạn chế thực phẩm có tác dụng làm tăng đông máu như đậu bắp.
