Inamori Kazuo từng viết một câu thế này: “Kẻ bắt nạt tìm đến vì bạn yếu đuối, người ngưỡng mộ tìm đến vì bạn tự tin, kẻ hững hờ tìm đến vì bạn tự ti và người yêu thương tìm đến vì bạn biết yêu chính mình”.
Nói cách khác, thái độ của bạn đối với bản thân phần lớn sẽ quyết định cách người khác đối xử với bạn. Nếu bạn luôn nhượng bộ vô điều kiện, đối phương chắc chắn sẽ lấn lướt. Nếu bạn dám khước từ, đối phương sẽ tôn trọng ranh giới của bạn và tuyệt đối không dám tùy tiện bước qua.
Sự "cứng rắn" này không phải lạnh lùng vô cảm mà là sự thấu tỏ chân lý trong giao tiếp và nắm vững trí tuệ đối nhân xử thế. Để không bị người khác "nắm thóp" hay điều khiển, bạn nên rèn mình thành 3 dáng vẻ dưới đây, đó mới là lựa chọn sáng suốt nhất.
1. Dám từ chối, đừng làm "kẻ tốt bụng" nhu nhược
Có câu: “Giá trị của một người được tạo nên từ sự từ chối; biết từ chối sẽ khiến bạn trở nên trân quý hơn”.
Khi ở cạnh người khác, trước những yêu cầu vô lý hoặc những việc không hề quan tâm đến cảm nhận của bạn, hãy cứ từ chối nếu cần. Tuyệt đối đừng trở thành "kẻ tốt bụng" (người luôn nói có) trong mắt mọi người.
Có những người, hễ ai gọi là có mặt, dù bản thân đang bù đầu với công việc cũng sẵn sàng gác lại để đi giúp. Có những người hễ ai hỏi mượn tiền là sẵn lòng dốc hầu bao mà chẳng màng đến hoàn cảnh thực tế của mình. Bạn cứ ngỡ làm vậy vị thế của mình trong lòng họ sẽ tăng lên nhưng thực tế, chính vì bạn không biết từ chối nên họ coi mọi sự hy sinh của bạn là điều hiển nhiên.
Trong tâm lý học có một khái niệm gọi là "Hiệu ứng chi phí": Con người thường không trân trọng những nguồn lực miễn phí, nhưng lại đặc biệt coi trọng những thứ mà họ phải bỏ công sức hoặc cái giá nào đó mới có được. Nói cách khác, bạn càng cho đi dễ dàng, người khác càng đòi hỏi không biết chán và sự tôn trọng dành cho bạn cũng biến mất.
Trước những yêu cầu vô lý, đừng chần chừ khi phải nói không. Đối phương đã không màng đến cảm xúc của bạn, thì bạn cũng chẳng cần phải giải thích quá nhiều. Khi bạn dám từ chối đúng lúc, cứng rắn đúng chỗ, người khác thấy được ranh giới của bạn mới thực sự biết cách tôn trọng bạn.
2. Học cách im lặng, không tùy tiện lộ ra điểm yếu
Trong Đạo Đức Kinh có viết: “Người biết thì không nói, người nói thì không biết”.
Người trí tuệ thực sự biết cách giữ im lặng đúng lúc, không nói năng tùy tiện. Ngược lại, những kẻ thiếu trí tuệ lại thích đi rêu rao khắp nơi. Trong các mối quan hệ, đừng nghĩ rằng cứ thân thiết là chuyện gì cũng nói hết sạch sành sanh. Bạn cần giữ lại sự chừng mực và những khoảng trống cho riêng mình.
Không nhất thiết phải phơi bày tất cả tâm sự, sự yếu đuối hay "quân bài tẩy" của mình cho người khác. Khi bạn để lộ quá nhiều điểm yếu, bạn sẽ rất dễ trở thành đối tượng bị người khác nắm thóp và điều khiển. Lúc bình thường không có tranh chấp lợi ích thì không sao, nhưng một khi có mâu thuẫn, mỗi lời nói bạn từng tin tưởng kể ra sẽ trở thành vũ khí sắc bén quay lại làm hại chính bạn.
Vì thế, hãy học cách im lặng. Ngoài việc giữ kín sự riêng tư, bạn cũng cần cảnh giác khi có ai đó hỏi ý kiến của bạn về một người thứ ba. Đừng nghĩ quan hệ tốt là có thể nói gì cũng được. Nói càng nhiều, cuối cùng người chịu thiệt lại là chính bạn. Giữa người với người cần có một khoảng cách nhất định và một chút sự "bí ẩn". Có như vậy, người khác mới có lòng kiêng nể và không dám coi thường bạn.
3. Vạch rõ điểm dừng, tuyệt đối không được mập mờ
Mạnh Tử từng viết: “Người ta phải biết có những việc không được làm, sau đó mới có thể làm nên việc lớn”.
Một người phải biết điều gì là cấm kỵ, trong lòng phải có một lằn ranh rõ ràng thì mới mong thành công. Giao tiếp với người khác cũng vậy. Bất kể là ai, dù quen thân bao lâu, nếu bạn không bao giờ có điểm dừng (giới hạn cuối cùng) và luôn tỏ ra mập mờ trước các vấn đề nguyên tắc, thì coi như bạn đã ngầm cho phép đối phương "được đằng chân lân đằng đầu".
Điều tệ nhất là khi người khác lần đầu phá vỡ giới hạn của bạn, bạn vì sợ ảnh hưởng đến quan hệ mà chọn cách im lặng cho qua. Khi đó, chắc chắn lần thứ hai họ sẽ lấn tới mạnh mẽ hơn. Sự mập mờ của bạn chính là cái cớ để họ lấn lướt. Họ sẽ nghĩ rằng chỉ cần ép thêm một bước là bạn sẽ đồng ý, chứ không thèm bận tâm bạn cảm thấy thế nào.
Ngược lại, khi bạn nêu rõ giới hạn của mình và luôn giữ vững quan điểm "không là không", phản ứng dứt khoát không mập mờ sẽ khiến người khác không dám tùy tiện vượt rào và sẽ coi trọng bạn hơn. Trong thực tế, nhiều người vì nể mặt mà chọn ậm ừ khi gặp yêu cầu quá đáng. Đối phương lại tưởng bạn đang ngại ngùng nên càng ép tới, cuối cùng người khó xử nhất lại chính là bạn.
Hãy nhớ, giới hạn là giới hạn. Đó là gốc rễ của cách làm người, cũng là lằn ranh trong giao tiếp. Khi ai đó chạm đến giới hạn của bạn, hãy bày tỏ thái độ ngay lập tức. Không thỏa hiệp, không dung túng, cần ngăn chặn là phải ngăn chặn ngay, đừng bao giờ mập mờ. Bởi nếu chính bạn còn không rõ ràng khi bị xâm phạm, người khác sẽ chọn cách phớt lờ và không bao giờ coi bạn ra gì.
Để không bị người khác bắt nạt hay lợi dụng, cách làm không phải là trở nên hung dữ hay lạnh lùng, mà là học cách đối đãi tốt với chính mình. Mối quan hệ giữa người với người giống như một tấm gương: Bạn đối xử với bản thân thế nào, người khác thường sẽ đối xử với bạn như thế ấy.
Hãy dám từ chối: Cái gì không phù hợp thì là không phù hợp. Biết nói "Không" mới khiến sự giúp đỡ của bạn có giá trị.
Hãy học cách im lặng: Đừng phơi bày hết mọi điểm yếu và tâm sự, tránh để chúng trở thành vũ khí hại mình khi có tranh chấp.
Hãy giữ vững giới hạn: Gặp yêu cầu vô lý đừng nói năng lấp lửng. Hãy bày tỏ thái độ rõ ràng để đối phương biết bạn nghĩ gì và tôn trọng cảm xúc của bạn hơn.
Khi bạn biết trân trọng và quan tâm đến cảm nhận của chính mình, người khác tự nhiên cũng sẽ dùng sự tôn trọng để đối đãi với bạn. Chúc bạn trở thành một người có sức mạnh nội tại: Vừa có thể dịu dàng với bản thân, vừa có thể ung dung đối đãi với người đời. Trên con đường phía trước, mong bạn gặp được những tình cảm chân thành, mỗi bước đi đều nở hoa, mỗi năm tháng đều không lo âu.
