Giấc ngủ không đơn thuần là khoảng thời gian nghỉ ngơi sau một ngày làm việc. Ngày càng có nhiều nghiên cứu cho thấy chất lượng giấc ngủ ảnh hưởng trực tiếp đến sức khỏe tổng thể, nguy cơ mắc bệnh và thậm chí cả tuổi thọ của mỗi người.
Một giấc ngủ chất lượng giúp cơ thể phục hồi năng lượng, điều hòa nội tiết tố, tăng cường hệ miễn dịch và làm chậm quá trình lão hóa. Ngược lại, những rối loạn liên quan đến giấc ngủ có thể là dấu hiệu cảnh báo sớm nhiều vấn đề về sức khỏe thể chất lẫn tinh thần. Theo các chuyên gia, những người có tuổi thọ cao thường sở hữu ba đặc điểm chung khi ngủ: dễ đi vào giấc ngủ, ngủ sâu và ít bị gián đoạn, thức dậy trong trạng thái tỉnh táo. Nếu bạn có đủ những dấu hiệu này, đó là tín hiệu tích cực cho thấy cơ thể đang được phục hồi hiệu quả.
Dễ dàng chìm vào giấc ngủ trong khoảng 30 phút
Một trong những biểu hiện của giấc ngủ khỏe mạnh là khả năng đi vào giấc ngủ tương đối nhanh sau khi lên giường. Khi đó, cơ thể dần thả lỏng, nhịp sinh học chuyển từ trạng thái hoạt động sang nghỉ ngơi, tạo điều kiện cho quá trình tái tạo năng lượng diễn ra.
Ngược lại, việc thường xuyên mất nhiều thời gian mới ngủ được, đầu óc liên tục suy nghĩ hoặc trằn trọc kéo dài có thể phản ánh tình trạng căng thẳng, áp lực hoặc rối loạn giấc ngủ. Một nghiên cứu được công bố trên tạp chí Nature Communications cho thấy các thói quen ngủ không khoa học như thức khuya, ngủ không đủ chất lượng có liên quan đến nguy cơ tử vong do tim mạch và nhiều nguyên nhân khác.
Khó ngủ còn khiến cơ thể bị rút ngắn thời gian ngủ sâu, trong khi đây là giai đoạn đóng vai trò quan trọng trong việc sửa chữa tế bào và phục hồi các chức năng sinh học. Nghiên cứu của Đại học Stanford ghi nhận rằng ở người trung niên và cao tuổi, cứ mỗi 5% thời lượng ngủ sâu bị suy giảm thì nguy cơ tử vong sớm có thể tăng từ 13 - 17%.
Vì vậy, việc có thể ngủ tự nhiên trong vòng khoảng 30 phút sau khi nằm xuống được xem là một chỉ số tích cực phản ánh chất lượng giấc ngủ và sức khỏe tổng thể.
Ngủ sâu, hạn chế tỉnh giấc giữa đêm
Ngủ đủ số giờ chưa chắc đã đồng nghĩa với ngủ ngon. Chất lượng giấc ngủ còn phụ thuộc vào việc giấc ngủ có được duy trì liên tục hay không.
Nhiều người thường xuyên tỉnh giấc giữa đêm bởi tiếng động nhỏ hoặc phải thức dậy nhiều lần để đi vệ sinh. Tình trạng này không chỉ gây mệt mỏi mà còn có thể là dấu hiệu cảnh báo những vấn đề sức khỏe tiềm ẩn.
Một khảo sát tại Nhật Bản cho thấy những người lớn tuổi phải thức dậy đi tiểu từ hai lần trở lên mỗi đêm có nguy cơ tử vong gần gấp đôi so với nhóm chỉ thức dậy tối đa một lần. Kết quả tương tự cũng được ghi nhận trong nghiên cứu trên hơn 16.000 người tại Mỹ.
Không chỉ làm gián đoạn giấc ngủ, việc thường xuyên thức dậy vào ban đêm còn làm tăng nguy cơ té ngã ở người cao tuổi. Ngoài ra, tiểu đêm nhiều lần có thể liên quan đến các vấn đề như suy giảm chức năng thận, bệnh tuyến tiền liệt, tăng huyết áp, đái tháo đường hoặc suy tim. Vì thế, một giấc ngủ kéo dài liên tục, ít bị đánh thức giữa đêm là dấu hiệu cho thấy cơ thể đang hoạt động ổn định và được nghỉ ngơi đúng cách.
Thức dậy với tinh thần sảng khoái
Cảm giác khi vừa thức giấc cũng phản ánh khá chính xác chất lượng giấc ngủ. Người có giấc ngủ tốt thường tỉnh táo nhanh chóng, cơ thể nhẹ nhõm và có đủ năng lượng để bắt đầu ngày mới.
Trong khi đó, nếu ngủ đủ thời gian nhưng vẫn cảm thấy uể oải, đau đầu, buồn ngủ hoặc kiệt sức sau khi thức dậy thì cần đặc biệt lưu ý. Đây có thể là dấu hiệu của các rối loạn giấc ngủ tiềm ẩn.
Một trong những tình trạng phổ biến là hội chứng ngưng thở khi ngủ do tắc nghẽn (OSA). Người mắc bệnh thường ngáy to, xuất hiện các khoảng ngừng thở trong lúc ngủ rồi bất ngờ hít mạnh trở lại. Dù nhìn bên ngoài có vẻ đang ngủ sâu, nhưng thực tế não bộ và cơ thể liên tục rơi vào trạng thái thiếu oxy, khiến giấc ngủ bị phân mảnh và không đạt được hiệu quả phục hồi cần thiết.
Một nghiên cứu quy mô lớn thực hiện tại Anh trên gần 3 triệu hồ sơ y tế công bố năm 2026 cho thấy người mắc OSA có nguy cơ gặp biến cố tim mạch hoặc tử vong cao hơn tới 71% so với người không mắc bệnh.
Ngoài ra, dữ liệu được trình bày tại Hội nghị Thần kinh học Mỹ năm 2026 cũng ghi nhận số ca tử vong liên quan đến ngưng thở khi ngủ kèm đột quỵ gia tăng đáng kể trong giai đoạn 1999 - 2023. Với những trường hợp OSA nặng nhưng không được điều trị, tuổi thọ trung bình có thể giảm hơn 10 năm. Do đó, việc thức dậy trong trạng thái tỉnh táo, khỏe khoắn và không mệt mỏi chính là một trong những dấu hiệu rõ ràng nhất cho thấy bạn đang sở hữu một giấc ngủ chất lượng.
Nguồn: QQ
