1. Tùng la hán
Tùng la hán vốn nổi tiếng bởi vẻ đẹp sang trọng và cảm giác “giàu có” rất riêng. Chỉ cần đặt một chậu trong nhà là không gian trông tinh tế và đẳng cấp hơn hẳn.
Ngoài thị trường, những cây đã được tạo dáng sơ bộ thường có giá không hề rẻ. Nhưng ít ai để ý rằng ở các khu cây xanh đô thị, sau mỗi đợt cắt tỉa vẫn có những cành tùng la hán bị bỏ đi và đó có thể là nguyên liệu bonsai cực kỳ tiềm năng.
Khi chọn cành, nên ưu tiên loại đã hơi hóa gỗ, còn mắt ngủ, phần gốc càng tốt nếu còn dính một chút “gót cành”, tức phần tiếp giáp với cành mẹ còn sót lại lớp vỏ già. Đây là kiểu cành có khả năng ra rễ rất tốt.
Sau khi mang về, cắt vát phần gốc khoảng 45 độ, cắm vào giá thể tơi xốp, thoáng khí như cát hoặc đá vermiculite, tưới đủ ẩm rồi trùm túi nilon để giữ độ ẩm. Đặt chậu ở nơi sáng nhẹ, tránh nắng gắt.
Chỉ sau hơn một tháng, rễ trắng bắt đầu xuất hiện. Khi cây đã ổn định, bạn có thể dùng dây nhôm để uốn tạo dáng. Từ một cành tưởng như bỏ đi, rất nhanh sẽ thành một chậu bonsai mini đẹp mắt.
2. Cây đa, cây si
Nếu mới tập chơi bonsai, cây đa hoặc cây si là lựa chọn rất dễ bắt đầu. Loài cây này có sức sống cực mạnh, đến mức một đoạn cành khá to, dù đã trụi lá, miễn chưa khô hoàn toàn thì cắm xuống đất vẫn có thể bật mầm mới.
Điểm hấp dẫn nhất của cây đa nằm ở rễ khí sinh buông tự nhiên và bộ rễ nổi khỏe khoắn, tạo cảm giác cổ thụ rất cuốn hút. Khi giâm cành lớn, bạn chưa cần đưa vào chậu ngay. Có thể ngâm phần gốc trong nước để kích thích ra rễ, đồng thời thường xuyên phun sương lên thân cành.
Sau vài ngày, cây sẽ bắt đầu xuất hiện những chùm rễ khí sinh trắng nhỏ như sợi tơ. Khi bộ rễ đã khỏe, đem trồng và thử kỹ thuật nâng rễ để tạo dáng.
Mỗi lần tưới, chỉ cần rửa trôi nhẹ lớp đất mặt, lâu dần phần rễ sẽ dần lộ ra, tạo cảm giác chắc khỏe và tự nhiên. Kết hợp thêm đá để làm kiểu bonsai ôm đá, tổng thể sẽ vừa cổ kính vừa mang nét hoang dã rất đẹp mắt.
3. Bạch quả
Lá bạch quả nhỏ như những chiếc quạt xòe. Mỗi độ thu sang, cả tán cây chuyển vàng rực, tạo nên vẻ đẹp thanh nhã và rất có chất thơ. Những gốc bạch quả già thì hiếm, nhưng cành bị cắt tỉa trong các khu cây xanh vào mùa xuân lại không khó tìm.
Khi chọn cành để giâm, có một mẹo nhỏ, đó là đừng chọn cành quá non. Hãy ưu tiên cành đã trên 2 năm tuổi, phần vỏ hơi ngả xám nâu và đã cứng cáp vì loại này thường có tỷ lệ sống tốt hơn.
Do cành bạch quả có chứa nhựa nên sau khi cắt về, đừng vội cắm nước hay trồng ngay. Hãy để ở nơi thoáng mát khoảng nửa ngày để vết cắt khô và se lại tự nhiên, tránh tình trạng thối gốc khi giâm.
Giá thể cũng nên càng đơn giản càng tốt, cát sông sạch là lựa chọn phù hợp. Không cần dùng đất quá giàu dinh dưỡng vì dễ giữ ẩm quá mức và làm cành bị úng.
Khi cây đã bén rễ và ổn định, nếu trên thân còn một đoạn khô hoặc đầu cành chết tự nhiên, dùng dao khắc nhẹ để tạo hiệu ứng “thân lũa” (shari). Sự đối lập giữa phần gỗ khô và mầm sống mới sẽ tạo nên vẻ đẹp trầm lắng, mang chút thiền ý rất riêng cho chậu bonsai.
4. Hoàng dương
Người xưa có câu: “Nhà có hoàng dương, đời đời hưng thịnh”. Hoàng dương nổi tiếng bởi tốc độ sinh trưởng chậm, và cũng chính vì thế mà những cây đẹp thường có giá trị cao.
Đổi lại, loại cây này sở hữu thớ gỗ mịn, tán lá nhỏ và độ ổn định rất tốt, nên từ lâu đã được xem là một trong những chất liệu làm bonsai được yêu thích.
Ở các công trình cảnh quan hoặc hàng rào cây xanh, sau mỗi đợt cắt tỉa thường còn lại khá nhiều cành hoàng dương có thể tận dụng. Khi mang về, đừng cắm xuống đất ngay. Có thể ngâm cành khoảng nửa giờ trong dung dịch pha loãng thuốc nấm và kích rễ để làm sạch và hỗ trợ ra rễ tốt hơn.
Hoàng dương là loại cây ra rễ chậm, nên cần kiên nhẫn. Trong thời gian giâm, đất chỉ cần giữ hơi ẩm, không nên tưới quá nhiều vì dễ úng.
Một khi đã sống ổn định, khả năng tạo dáng của hoàng dương rất đáng để chờ đợi. Với tán lá nhỏ và xanh quanh năm, bạn không cần uốn nắn quá cầu kỳ – chỉ cần cắt tỉa nhẹ theo kiểu từng tầng mây là cây đã toát lên vẻ thanh nhã, điềm tĩnh và càng ngắm càng thấy cuốn hút.
5. Hoa giấy
Nếu những loại cây phía trên thiên về ngắm dáng, ngắm thân và tán lá, thì với những ai mê hoa, hoa giấy gần như là lựa chọn khó bỏ qua. Những gốc hoa giấy già khi vào mùa nở gần như thấy hoa mà không thấy lá, từng chùm buông xuống như thác màu, rất nổi bật và cuốn hút.
Điểm cộng lớn của hoa giấy là sức sống khỏe, dễ thích nghi, ngay cả những cành già khá to cũng vẫn có thể thử giâm. Một mẹo nhỏ là sau khi cắt cành, nên xử lý vết cắt bằng thuốc chống nấm, rồi để nơi thoáng mát cho đầu cành khô hẳn trước khi đem giâm vào giá thể hơi ẩm.
Nhiều người mới chơi thường thất bại vì chăm quá kỹ, liên tục tưới nước khiến cành bị úng. Hoa giấy lại là kiểu cây chịu khô khá tốt, đôi khi để hơi “khát” một chút, cây còn tập trung ra rễ nhanh hơn.
Khi cây đã ổn định, bạn có thể thoải mái tạo dáng với những nhánh buông dài, tạo cảm giác mềm mại và phóng khoáng. Đến mùa hoa, sự kết hợp giữa tán hoa dày đặc và bộ thân già uốn lượn sẽ khiến cả chậu cây trở nên rất có sức hút.
Xem thêm: Hoa giấy vừa đẹp vừa siêng nở hoa, mang lại may mắn và hạnh phúc nhưng 4 người này không nên trồng
6. Cây mộc hương
Bonsai mộc hương có một sức hút rất riêng, không chỉ đẹp ở dáng cây mà còn ở hương thơm. Một chậu mộc hương già, tạo hình đẹp và nở hoa đúng mùa luôn được nhiều người yêu cây săn tìm.
Vì thế, nếu thấy cành cây mộc hương, bạn có thể mang về nhà trồng. Mộc hương có phần khó nhân giống hơn một chút, nhưng nếu làm đúng cách thì tỷ lệ sống vẫn khá cao. Nên chọn cành bánh tẻ trong năm, giữ lại hai lá và cắt bớt một nửa diện tích lá để giảm thoát hơi nước. Sau khi cắm cành, cần giữ môi trường ẩm ổn định.
Có thể dùng cốc hoặc nắp nhựa trong để tạo độ ẩm, đặt cây ở nơi chỉ có nắng nhẹ buổi sáng. Khi thấy hơi nước đọng trên thành nhựa nghĩa là độ ẩm đang phù hợp.
Với mộc hương, nhiều người chơi thích dáng thấp, chắc thân. Khi cây đã ổn định, thường sẽ cắt ngọn khá mạnh để kích thích cây bật cành bên từ gốc, sau đó tạo các dáng mềm như dáng huyền hoặc dáng nghiêng. Đến mùa thu, hoa nở và hương lan khắp không gian.
Làm sao để cây giâm nhanh có cảm giác “già cây”, có thần thái bonsai?
Nhiều người than rằng cành giâm sống thì có sống, nhưng nhìn vẫn chỉ như một cây non thẳng đuột, chưa có chất bonsai. Một vài mẹo tạo cảm giác cổ thụ thường được người chơi áp dụng là:
- Bấm ngọn, hãm chiều cao
Đừng để cây phát triển quá cao. Khi đạt chiều cao mong muốn, cắt ngọn để cây dồn lực phát triển cành ngang và tạo phần gốc vững hơn.
- Uốn dây đúng thời điểm
Khi cành vừa chuyển sang giai đoạn hơi hóa gỗ, đây là lúc dễ tạo dáng nhất. Dùng dây nhôm uốn nhẹ theo ý muốn, đến khi cành cứng lại thì tháo ra, đường nét sẽ được giữ lại tự nhiên hơn.
- Nâng rễ tạo cảm giác cổ thụ
Mỗi lần thay chậu, có thể để lộ thêm một phần rễ trên mặt đất. Bộ rễ nổi sẽ giúp cây trông già dặn và có chiều sâu hơn rất nhiều.
