World Cup 2026 đang mang đến những đêm không ngủ cho hàng triệu người hâm mộ. Từ quán cà phê, nhà hàng đến những cuộc tụ tập tại gia, không khó để bắt gặp cảnh mọi người thức đến 2-3 giờ sáng để theo dõi các trận cầu đỉnh cao.
Tuy nhiên, trong khi người hâm mộ say mê với trái bóng lăn trên sân cỏ, lá gan lại đang phải gồng mình chịu áp lực từ một thói quen tưởng chừng vô hại: thức khuya kéo dài.
Gan làm việc mạnh nhất khi cơ thể ngủ sâu
Theo các chuyên gia y tế, gan là cơ quan đảm nhiệm hơn 500 chức năng khác nhau trong cơ thể, từ chuyển hóa chất dinh dưỡng, dự trữ năng lượng đến giải độc và đào thải các chất có hại. Đặc biệt, khoảng thời gian từ 23 giờ đến 3 giờ sáng được xem là "khung giờ vàng" để gan và hệ mật thực hiện các hoạt động phục hồi, tái tạo tế bào và xử lý độc tố.
Khi cơ thể chìm vào giấc ngủ sâu, lưu lượng máu đến gan tăng lên, tạo điều kiện để cơ quan này thực hiện hiệu quả chức năng chuyển hóa và thải độc. Ngược lại, việc thức khuya liên tục khiến quá trình này bị xáo trộn, làm giảm hiệu suất hoạt động của gan.
Thức khuya khiến gan phải hoạt động trong tình trạng quá tải
Chia sẻ với VTC News, BS.CKI Phạm Mạnh Hoàn, Trưởng phòng Đào tạo, Nghiên cứu khoa học và Thử nghiệm lâm sàng, Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP.HCM, cho biết khi cơ thể vẫn thức vào thời điểm đáng lẽ phải nghỉ ngơi, đồng hồ sinh học sẽ bị đảo lộn. Gan không có đủ thời gian để phục hồi như bình thường, trong khi vẫn phải tiếp tục xử lý các sản phẩm chuyển hóa phát sinh từ hoạt động của cơ thể.
Tình trạng này kéo dài có thể làm tăng áp lực lên tế bào gan, khiến chức năng chuyển hóa chất béo, đường và độc tố bị ảnh hưởng. Nhiều nghiên cứu cũng cho thấy thiếu ngủ kéo dài có liên quan đến nguy cơ rối loạn chuyển hóa, gan nhiễm mỡ không do rượu và các bệnh lý gan mạn tính.
Điều đáng lo ngại là thức khuya xem bóng đá thường không diễn ra một mình. Không ít người lựa chọn bia lạnh, đồ nướng, thức ăn nhanh hoặc các món nhiều dầu mỡ để tăng hứng khởi trong suốt trận đấu. Đây chính là yếu tố khiến gan phải làm việc vất vả hơn.
Rượu bia sau khi đi vào cơ thể sẽ được chuyển hóa chủ yếu tại gan. Trong khi đó, các thực phẩm giàu chất béo làm tăng gánh nặng chuyển hóa lipid. Khi cả hai yếu tố cùng xuất hiện trong thời điểm gan cần nghỉ ngơi, nguy cơ tổn thương tế bào gan càng gia tăng.
Các chuyên gia cảnh báo việc duy trì thói quen thức khuya, uống bia rượu và ăn đêm trong suốt mùa giải có thể làm tăng nguy cơ gan nhiễm mỡ, men gan tăng cao và suy giảm chức năng gan theo thời gian.
Theo bác sĩ Hoàn, không ít người hâm mộ cho rằng trận đấu kết thúc là có thể lên giường ngủ ngay. Tuy nhiên, thực tế không đơn giản như vậy. Ánh sáng xanh từ tivi, điện thoại hay máy tính có thể ức chế quá trình sản sinh melatonin, khiến cơ thể duy trì trạng thái tỉnh táo lâu hơn. Hệ quả là giấc ngủ bị chậm lại hoặc không đủ sâu, trong khi đây lại là khoảng thời gian quan trọng để gan thực hiện các hoạt động phục hồi và chuyển hóa của mình.
Những dấu hiệu cảnh báo gan đang "lên tiếng"
Gan là cơ quan có khả năng bù trừ rất tốt nên tổn thương thường diễn ra âm thầm trong thời gian dài. Báo Giáo dục và Thời đại online cho biết, khi cơ thể thường xuyên xuất hiện các biểu hiện như mệt mỏi kéo dài, chán ăn, khó tiêu, đầy bụng, ngủ không ngon giấc hoặc da xỉn màu sau những đêm thức khuya liên tiếp, đó có thể là dấu hiệu cho thấy sức khỏe gan đang bị ảnh hưởng.
Trong nhiều trường hợp, người bệnh chỉ phát hiện bất thường khi kiểm tra sức khỏe định kỳ và nhận kết quả men gan tăng hoặc gan nhiễm mỡ.
Làm gì để bảo vệ gan trong mùa World Cup?
Trao đổi với Báo Sức khỏe & Đời sống, ThS.BS Nguyễn Thu Huyền - Viện Tim mạch, Bệnh viện 198, Bộ Công an khuyến cáo người hâm mộ không nên cố gắng theo dõi tất cả các trận đấu nếu điều đó khiến cơ thể phải thức trắng nhiều đêm liên tiếp. Nếu muốn xem các trận đấu diễn ra lúc rạng sáng, nên ngủ trước từ 1-2 giờ để giảm thiếu hụt giấc ngủ. Đồng thời, hạn chế tối đa bia rượu, thuốc lá và các loại thức ăn nhiều dầu mỡ.
Thay vào đó, nên lựa chọn các món ăn nhẹ như trái cây, sữa chua, ngũ cốc nguyên hạt hoặc các loại hạt dinh dưỡng. Uống đủ nước cũng giúp giảm gánh nặng chuyển hóa cho gan và hỗ trợ cơ thể đào thải các chất cặn bã hiệu quả hơn.
Sau những đêm thức khuya, cần sắp xếp thời gian nghỉ ngơi hợp lý để cơ thể phục hồi nhịp sinh học. Trường hợp xuất hiện các dấu hiệu bất thường kéo dài hoặc có tiền sử bệnh gan, người dân nên thăm khám chuyên khoa để được tư vấn kịp thời.
World Cup chỉ kéo dài vài tuần, nhưng những tác động của việc thức khuya liên tục có thể ảnh hưởng đến sức khỏe gan trong thời gian dài. Vì vậy, bên cạnh việc tận hưởng niềm vui bóng đá, người hâm mộ cũng cần dành sự quan tâm đúng mức cho cơ quan thầm lặng nhưng vô cùng quan trọng này.
