Trong tâm lý học có một hiệu ứng rất nổi tiếng gọi là "Hiệu ứng Pygmalion" (hay còn gọi là hiệu ứng kỳ vọng): "Lời khen ngợi, sự tin tưởng và kỳ vọng sẽ tạo ra một sức mạnh tâm lý, từ đó thay đổi hành vi của một người".
Nói cách khác, khi một người nhận được lời khen ngợi và công nhận từ người khác, họ sẽ có thêm điểm tựa tinh thần, gia tăng giá trị bản thân và trở nên tự tin hơn rất nhiều. Trong đời sống gia đình, điều này lại càng đúng đắn.
Thực tế, rất nhiều gia đình không hề thiếu tình yêu thương, thứ họ thiếu duy nhất chính là sự cất lời. Để rồi dần dần hình thành một hiện tượng phổ biến: Ta luôn giữ sự lịch sự, nhã nhặn với người ngoài, nhưng lại trút sự khắt khe, trách móc lên đầu người thân. Ta nghĩ người một nhà quá thân thiết thì chẳng cần phải khen ngợi, nhưng kết quả là người càng gần gũi lại càng dễ bị ngó lơ.
Phong thủy tốt nhất của một gia đình chưa bao giờ nằm ở việc nhà to thế nào hay tiền tiết kiệm có bao nhiêu, mà nằm ở việc các thành viên biết dành cho nhau những lời khen ngợi trong từng nếp sinh hoạt đời thường. Hãy nhớ rằng, cách tốt nhất để gia đạo hưng vượng gói gọn trong hai chữ: Khen ngợi.
1. Khen ngợi là nhìn thấy sự hy sinh và vất vả của người thân
Rất nhiều mâu thuẫn và khoảng cách trong gia đình không phải xuất phát từ những rắc rối bất khả thi, mà vì sự vất vả thầm lặng của một người không hề được công nhận, đã vậy còn phải nhận lại sự trách móc. Sự vô tình ấy khiến căn nhà luôn phảng phất mùi khói bụi của những cuộc cãi vã, dù chỉ một chuyện vụn vặt bằng móng tay cũng đủ làm đảo lộn sự bình yên.
Trong khi đó, khen ngợi chính là sự ghi nhận. Một câu "Anh/em/con vất vả rồi", hay "Có anh/em/con thật tốt" có thể xua tan biết bao tủi thân ẩn giấu.
Khen ngợi chưa bao giờ là sự tâng bốc gượng ép, mà là sự công nhận, trân trọng thông qua lời khẳng định, biểu dương dành cho những hy sinh của người thân. Sống dưới một mái nhà, bớt một chút khắt khe, thêm một lời khen ngợi, gia đạo tự khắc gieo trồng được phong thủy tốt nhất để ngày một đi lên.
2. Khen ngợi là tiếp thêm tiếp niềm tin cho người thân bước tiếp
“CEO của thế kỷ” Jack Welch từng nói: "Trao cho người khác sự tự tin là điều quan trọng nhất mà tôi có thể làm".
Lời khen ngợi mang lại sức mạnh, giúp một người trở nên vững vàng để đối mặt với những dông bão của đời người. Với người thân lại càng như vậy. Từ lâu, chúng ta thường rơi vào một lối mòn tư duy: Cho rằng người nhà mà khen nhau thì thật khách khí, xáo rỗng; ngược lại, càng thân thiết thì càng phải chê bai, chỉ trích nhiều hơn. Kịch bản là, phần lớn mâu thuẫn gia đình xảy ra đều thiếu vắng lời khen, chỉ tràn ngập sự chê trách.
Học cách khen ngợi chính là trao cho người thân niềm tin để vững bước. Bởi vì thân thiết, chúng ta lại càng coi trọng thái độ của người nhà dành cho mình. Một lời khen đơn sơ đôi khi lại nạp đầy năng lượng để người ta nỗ lực vươn lên.
Nếu con trẻ làm bài thi chưa tốt, thay vì mang con ra so sánh với "con nhà người ta", hãy nhẹ nhàng bảo: "Lần này con đã có tiến bộ so với lần trước rồi, mẹ thấy được sự cố gắng của con và tin lần sau con sẽ làm tốt hơn". Khẳng định nỗ lực của con chính là lời khen tuyệt vời nhất, giúp con thấy được điểm mạnh của mình để thể hiện tốt hơn ở những lần sau.
Nếu bạn đời muốn thử sức làm một việc gì đó, thay vì dội gáo nước lạnh hay phủ nhận, hãy khích lệ: "Anh/em trước giờ làm việc rất chu đáo, em/anh tin anh/em sẽ làm tốt, chỉ cần suy tính cẩn thận là được". Trân trọng ưu điểm của bạn đời chính là trao cho họ niềm tin. Khi cảm nhận được sự ủng hộ từ gia đình, họ sẽ dốc toàn lực để thực hiện.
Bạn trao đi sự tin tưởng và kỳ vọng, họ sẽ tiến về phía trước theo đúng hướng đó. Lời khen ngợi chính là điểm tựa phía sau, tiếp thêm dũng khí để người thân vượt qua mọi thử thách trên chặng đường dài.
3. Khen ngợi là giá trị cảm xúc tuyệt vời nhất của một gia đình
Nếu một ngôi nhà luôn tràn ngập lời phàn nàn, trách móc và bới lông tìm vết, các thành viên sẽ tự dựng lên bức tường phòng thủ, chọn cách im lặng và sống trong sự ngột ngạt. Ngoài cảm giác muốn trốn chạy, mọi người chỉ đang âm thầm bào mòn lẫn nhau. Một gia đình như vậy khó mà hưng vượng, thậm chí sẽ dần suy vi.
Ngược lại, nếu ngôi nhà luôn đong đầy những lời khen ngợi, nơi đó sẽ biến thành một "trạm nạp năng lượng". Mọi người cùng nhau sưởi ấm, nắm tay nhau vượt qua khó khăn.
Bản chất của nền tảng hạnh phúc gia đình không chỉ nằm ở vật chất, mà còn ở giá trị cảm xúc lưu chuyển giữa các thành viên. Giá trị cảm xúc tốt nhất bản chất là giảm thiểu nội hao tiêu cực, trao cho nhau sức mạnh, và khen ngợi chính là con đường ngắn nhất. Khi một gia đình tràn ngập những lời khen, thứ lưu chuyển giữa các thành viên chính là sự tin tưởng, bao dung và ấm áp. Lòng người gắn kết, gia đạo tự khắc hưng vượng, hòa thuận.
Muốn gia đình mình ngày càng hưng vượng, nhất định phải nhớ học cách khen ngợi. Khen ngợi là nhìn thấy sự vất vả của người thân, hiểu rằng mọi sự hy sinh đều không phải là điều hiển nhiên, từ đó biết trân trọng và cảm ơn. Khen ngợi là trao cho người thân niềm tin tiến bước, một câu khẳng định giúp họ có thêm dũng khí không sợ dông bão. Khen ngợi là giá trị cảm xúc tốt nhất của gia đình, để sự tin tưởng, ấm áp và tình yêu thương chảy trôi giữa các thành viên. Đồng tâm đồng lòng, gia đình mới ngày một đi lên.
