Lão hóa vốn được xem là một quá trình diễn ra từ từ và liên tục theo thời gian. Tuy nhiên, các nghiên cứu khoa học gần đây đang đặt lại quan niệm này, cho thấy lão hóa không hoàn toàn tuyến tính mà có thể diễn ra theo từng giai đoạn “nhảy vọt”.
Nghiên cứu phát hiện 2 độ tuổi con người lão hóa nhanh nhất
Một nghiên cứu được công bố trên tạp chí Nature do Trường Y Đại học Stanford thực hiện chỉ ra rằng cơ thể con người trải qua những biến đổi sinh học mạnh mẽ trong khoảng từ 44 đến 60 tuổi. Đây là giai đoạn nhiều người cảm nhận rõ rệt sự “già đi nhanh chóng”, thậm chí chỉ trong thời gian ngắn.
Tiến sĩ Michael Snyder, Giáo sư Di truyền học tại Trường Y Đại học Stanford và là tác giả chính, nhấn mạnh rằng giai đoạn từ giữa tuổi 40 đến đầu tuổi 60 là thời kỳ cơ thể xảy ra những thay đổi sâu sắc. Đáng chú ý, các yếu tố thúc đẩy lão hóa không chỉ liên quan đến biến động nội tiết ở phụ nữ trong giai đoạn tiền mãn kinh và mãn kinh, mà còn tác động đến cả nam giới.
Độ tuổi 44 đến 60 là lúc tốc độ lão hóa diễn ra nhanh nhất.
Bác sĩ người Trung Quốc Liu Peng-chi cho biết dù các dấu hiệu lão hóa thường trở nên rõ ràng sau tuổi 40, nhưng nền tảng của quá trình này thực chất đã hình thành từ sớm, thậm chí trước tuổi 25. Từ khoảng tuổi 40, các bệnh lý liên quan đến lão hóa bắt đầu xuất hiện rõ hơn. Sau 15–20 năm, khi bước sang độ tuổi 60, nhiều biến chứng của bệnh mãn tính đã phát triển và ảnh hưởng đáng kể đến sức khỏe tổng thể.
Bác sĩ Liu Peng-chi cũng chỉ ra rằng lối sống hiện đại góp phần đẩy nhanh quá trình lão hóa. Sau khi bước vào lực lượng lao động, nhiều người trẻ phải đối mặt với áp lực công việc cao, sinh hoạt thất thường và chế độ ăn uống thiếu khoa học.
Những thói quen chống lão hóa nên bắt đầu từ trước 40 tuổi
Liệu chúng ta có thể làm gì để hạn chế hoặc làm chậm hiện tượng “lão hóa đột ngột” như nghiên cứu đã chỉ ra? Trên thực tế, các chuyên gia cho rằng hoàn toàn có thể can thiệp bằng lối sống phù hợp.
1. Ưu tiên giấc ngủ
Nếu cần một lời khuyên mang tính lâu dài, thì đó chính là ngủ đủ và ngủ chất lượng. Giấc ngủ không chỉ giúp cơ thể phục hồi năng lượng mà còn đóng vai trò then chốt trong việc duy trì hoạt động ổn định của hệ miễn dịch và quá trình tái tạo tế bào.
Theo bác sĩ da liễu Garshick, ban đêm là thời điểm quan trọng để làn da tự sửa chữa và tái tạo, vì vậy một giấc ngủ ngon có giá trị không kém bất kỳ liệu pháp chăm sóc nào. Về thời lượng, Học viện Y học Giấc ngủ Hoa Kỳ khuyến nghị người trưởng thành nên ngủ tối thiểu 7 giờ mỗi đêm để đảm bảo sức khỏe tổng thể và làm chậm các dấu hiệu lão hóa.
2. Giảm lượng rượu tiêu thụ
Rượu bia là một trong những yếu tố âm thầm nhưng có tác động rõ rệt đến chất lượng giấc ngủ và tốc độ lão hóa. Theo bác sĩ nội khoa Peterson, khi tuổi tác tăng lên, khả năng chuyển hóa rượu của cơ thể suy giảm, khiến tác động tiêu cực của rượu trở nên rõ ràng hơn, đặc biệt vào ban đêm.
Các sản phẩm chuyển hóa của rượu có tính kích thích thần kinh, dễ gây tỉnh giấc vào khoảng rạng sáng. Khi chất lượng giấc ngủ bị gián đoạn do rượu, quá trình tái tạo da ban đêm cũng bị ảnh hưởng, khiến da trông mệt mỏi và già hơn tuổi thật. Vì vậy, nên hạn chế tối đa, thậm chí kiêng rượu hoàn toàn, bởi chỉ một ly nhỏ cũng có thể đủ để làm gián đoạn giấc ngủ và ảnh hưởng đến khả năng phục hồi của cơ thể.
3. Lập kế hoạch tập luyện sức mạnh
Phụ nữ bắt đầu mất khối lượng cơ bắp từ đầu tuổi 30, với mức suy giảm trung bình 3–5% mỗi thập kỷ. Tuy nhiên, điểm tích cực là khối lượng cơ hoàn toàn có thể được duy trì, thậm chí cải thiện, nếu tập luyện sức mạnh đúng cách. Tập luyện sức mạnh không chỉ giúp duy trì cơ bắp mà còn cải thiện cấu trúc nâng đỡ bên dưới da. Khi khối cơ được duy trì tốt, làn da phía trên sẽ ít bị chảy xệ hơn, đặc biệt ở vùng mặt, cổ, cánh tay và đùi.
Chỉ cần hai buổi tập tạ toàn thân mỗi tuần đã mang lại lợi ích rõ rệt. Yếu tố then chốt nằm ở nguyên tắc “tăng dần cường độ”, tức là từng bước nâng mức tạ hoặc số lần lặp lại để kích thích cơ bắp phát triển. Mỗi buổi tập kéo dài khoảng 30–60 phút, tập trung vào các nhóm cơ lớn và duy trì tính thử thách cho cơ thể.
4. Bổ sung đủ protein để hỗ trợ cơ bắp
Protein không chỉ cần thiết cho cơ bắp mà còn là nguyên liệu chính để cơ thể sản xuất collagen và elastin – hai thành phần quyết định độ đàn hồi và săn chắc của da. Khi chế độ ăn thiếu protein, da dễ mỏng, chảy xệ, lâu phục hồi sau tổn thương và xuất hiện nếp nhăn sớm hơn. Việc cung cấp đủ protein, kết hợp tập luyện, giúp duy trì cấu trúc da vững chắc từ bên trong, đặc biệt quan trọng khi cơ thể bước vào giai đoạn suy giảm tổng hợp collagen sau tuổi 40.
5. Không bỏ qua tập luyện tim mạch
Tim cũng là một cơ bắp và cần được rèn luyện thường xuyên. Nghiên cứu của Đại học Stanford cho thấy quá trình lão hóa có mối liên hệ chặt chẽ với nguy cơ bệnh tim mạch. Theo hướng dẫn hoạt động thể chất của Hoa Kỳ, người trưởng thành nên duy trì ít nhất 150 phút vận động nhịp điệu cường độ trung bình mỗi tuần, như đi bộ nhanh, đạp xe, leo dốc hoặc chạy bộ nhẹ. Dấu hiệu nhận biết cường độ phù hợp là nhịp tim tăng, hơi thở gấp hơn bình thường nhưng vẫn có thể nói chuyện ngắn.
6. Bảo vệ da mỗi ngày bằng kem chống nắng
Tia cực tím là một trong những tác nhân hàng đầu thúc đẩy lão hóa da, gây tổn thương DNA và làm tăng nguy cơ ung thư da. Bác sĩ Garshick khuyến cáo nên sử dụng kem chống nắng phổ rộng có chỉ số SPF từ 30 trở lên mỗi ngày, đặc biệt cho các vùng da thường xuyên tiếp xúc với ánh nắng như mặt, cổ, ngực và tay. Đây là bước đơn giản nhưng có ý nghĩa lâu dài trong việc bảo vệ làn da và làm chậm các dấu hiệu lão hóa.
