Trong những ngày thời tiết chuyển lạnh, không ít người “than vãn” gặp phải tình trạng đau đầu, cảm lạnh nhưng ngại sử dụng thuốc vì nghĩ rằng đây chỉ là ảnh hưởng của thời tiết. Không ít người trong số đó lên mạng nhờ “tư vấn” về những món ăn, bài thuốc để cải thiện tình trạng này. Trong đó, món ăn được nhiều người tư vấn sử dụng nhất đó là óc heo tần ngải cứu, kỷ tử, táo tàu.
Theo lý giải, món ăn này khi sử dụng nóng sẽ giúp ấm người, trừ cảm lạnh. Ngoài ra, ngải cứu có tác dụng hỗ trợ giảm đau đầu cực tốt, kỷ tử và táo tàu giúp ngủ ngon, giữ ấm cơ thể. Đặc biệt, óc heo cũng có tác dụng giảm đau đầu, tăng cường trí nhớ người già, trí thông minh trẻ nhỏ vì dân gian thường có câu “ăn gì bổ nấy”.
Rất nhiều công dụng của món óc heo tần ngải cứu được người dùng mạng chia sẻ. Ảnh chụp màn hình.
Trước thông tin trên, các chuyên gia cho rằng, mọi người cần đặc biệt cẩn trọng trước các thông tin chia sẻ trên mạng, đặc biệt là thông tin liên quan đến sức khỏe. Dưới góc độ y học cổ truyền, lương y Bùi Đắc Sáng (Hội Đông y Hà Nội) cho biết, dù ngải cứu có tác dụng hỗ trợ giảm đau đầu, nhưng phải dùng đúng cách, đúng liều lượng và kết hợp thực phẩm cần phải cân nhắc. Với món ngải cứu tần óc heo, dù có một số tác dụng nhất định, nhưng nếu dùng thường xuyên sẽ gây tác dụng ngược, nhất là những người có rối loạn chuyển hóa.
Còn về y học hiện đại, PGS.TS.BS Nguyễn Trọng Hưng, GĐ Trung tâm Khám, tư vấn dinh dưỡng và Kiểm soát béo phì (Viện Dinh dưỡng Quốc gia) cho biết, quan niệm ăn gì bổ nấy là hoàn toàn sai lầm. “Điều người dân đặc biệt phải lưu ý đó là, khi bồi bổ bất cứ thực phẩm nào cũng cần nhớ ăn vừa đủ cả về tần suất và số lượng”, ông Hưng nói.
Theo vị chuyên gia này, thực tế không có thực phẩm xấu cũng không có thực phẩm nào tốt 100%, mà quan trọng là ăn vừa đủ thực phẩm đó, cân bằng dinh dưỡng. Còn việc thổi phồng công dụng ví dụ như ăn óc heo để giảm đau đầu, tốt cho trí nhớ, trẻ thông minh hơn là không có cơ sở khoa học.
Thực tế, trong óc heo chứa nhiều chất béo, những chất béo này cũng đóng góp vào quá trình hoạt động của não nhưng chỉ ăn với lượng vừa phải. Nếu ăn óc heo trong thời gian dài, ăn quá nhiều mà không kết hợp với các loại thực phẩm khác sẽ khiến cơ thể bị thiếu chất, lượng cholesterol quá cao so với nhu cầu, không tốt cho sức khỏe. Theo đó, trong 100g óc heo chứa 9g đạm, lượng đạm này không giàu đạm bằng thịt nạc nhưng nó lại chứa cholesterol cao gấp 40 lần lượng thịt nạc với trọng lượng tương đương.
Óc heo chứa cực nhiều chất béo và không phải thực phẩm giúp giảm đau đầu, tăng cường trí nhớ như lời đồn. Ảnh minh họa.
Với người trưởng thành, các chuyên gia dinh dưỡng khuyến cáo, không hấp thụ quá 300mg cholesterol/ngày. Trong khi đó, chỉ một bát nhỏ óc heo đã cao gấp nhiều lần mức cho phép. Điều này lý giải vì sao óc heo không phải thực phẩm được khuyến khích trong chế độ ăn hiện đại. Chế độ ăn giàu cholesterol và chất béo bão hòa sẽ lại làm tăng nguy cơ xơ vữa mạch máu, tai biến mạch não và nhồi máu cơ tim - những yếu tố trực tiếp ảnh hưởng đến não bộ.
Nói vậy không có nghĩa là kiêng tuyệt đối óc heo, điều PGS Nguyễn Trọng Hưng muốn truyền tải thông điệp tới cộng đồng đó là, hãy ăn vừa đủ, không lạm dụng. Với thực phẩm nhiều cholesterol như óc heo, tần suất ăn chỉ nên 1 đến 2 lần/tháng và tuyệt đối không ăn thường xuyên, lạm dụng theo kiểu “mỗi tuần một bát”, không dùng vào buổi tối và không ăn kèm nhiều món béo khác.
Ngoài ra, một số nhóm người như người cao tuổi, có mỡ máu cao, tăng huyết áp, mắc đái tháo đường, bệnh tim mạch, thừa cân, béo phì nên hạn chế hoặc không ăn. Việc ăn óc heo, nhất là ăn thường xuyên có thể làm tăng gánh nặng chuyển hóa, đi ngược lại mục tiêu kiểm soát bệnh và bảo vệ sức khỏe lâu dài.
Để ngủ tốt, tinh thần minh mẫn và duy trì sức khỏe não bộ, các chuyên gia cho rằng chế độ ăn cân đối, đủ đạm, tăng cường cá, rau xanh, trái cây, kết hợp vận động đều đặn mang lại hiệu quả an toàn và bền vững hơn nhiều so với việc trông chờ vào các món nội tạng nhiều mỡ.
