Họ lo người già diễn đạt không rõ ràng, bỏ sót thông tin quan trọng, khiến việc thăm khám và điều trị bị chậm trễ.
Tâm lý ấy hoàn toàn dễ hiểu. Khi cha mẹ ngày càng lớn tuổi, con cái muốn chăm sóc và hỗ trợ nhiều hơn là điều tự nhiên. Tuy nhiên, đôi khi sự chu đáo quá mức lại khiến chúng ta vô tình bỏ qua suy nghĩ, mong muốn và quyền tự quyết của đấng sinh thành.
Giúp đỡ cha mẹ và quyết định thay cha mẹ thoạt nhìn chỉ cách nhau một bước, nhưng thực chất lại là hai việc hoàn toàn khác nhau. Dù hiếu thảo đến đâu, khi cha mẹ đã ngoài 70 tuổi, con cái cũng nên tránh làm 3 điều dưới đây.
Ảnh minh họa
1. Đừng tự quyết định phương pháp điều trị cho cha mẹ
Khi đưa cha mẹ lớn tuổi đi khám, con cái có thể giúp sắp xếp hồ sơ bệnh án, kiểm tra các loại thuốc đang sử dụng và ghi lại hướng dẫn của bác sĩ. Tuy nhiên, không nên vì bản thân quen thuộc với các thủ tục ở bệnh viện hơn mà bỏ qua mong muốn của cha mẹ.
Một số người cao tuổi gặp khó khăn khi diễn đạt triệu chứng. Vì quá lo lắng, con cái thường chủ động trả lời thay cha mẹ, thậm chí trình bày cả những nhận định của mình về tình trạng bệnh. Nhưng trên thực tế, chỉ người trực tiếp trải qua mới hiểu rõ nhất mình đau ở đâu, cảm thấy khó chịu như thế nào, có phản ứng gì sau khi uống thuốc và đang lo lắng điều gì về phương pháp điều trị.
Nếu con cái chỉ nói theo góc nhìn của mình, bác sĩ có thể không tiếp nhận được đầy đủ thông tin, còn người bệnh lại mất đi cơ hội trực tiếp bày tỏ cảm nhận và nguyện vọng.
Có một điều đáng suy ngẫm: Giúp đỡ cha mẹ không có nghĩa là đưa ra mọi quyết định thay họ.
Khi đứng trước các phương án điều trị, con cái nên hỗ trợ cha mẹ tìm hiểu ưu, nhược điểm của từng lựa chọn, giải thích những thông tin chưa rõ và giúp họ trao đổi với bác sĩ. Sau khi đã hiểu vấn đề, người cao tuổi nên được tự bày tỏ mong muốn và tham gia quyết định phương án phù hợp với mình.
Tất nhiên, nếu cha mẹ bị lú lẫn hoặc khả năng nhận thức bị ảnh hưởng bởi bệnh tật, gia đình cần tìm kiếm sự tư vấn chuyên môn và đưa ra phương án hỗ trợ dựa trên tình trạng thực tế. Tôn trọng quyền tự quyết của người già không đồng nghĩa với việc bỏ mặc họ tự xoay xở.
Vì vậy, mỗi lần đưa cha mẹ đi khám, hãy thử để ý xem mình có thường xuyên trả lời câu hỏi của bác sĩ trước khi người bệnh kịp lên tiếng hay không. Đôi khi, điều cha mẹ cần không phải là một người nói thay, mà là một người đủ kiên nhẫn để lắng nghe.
2. Đừng cắt đứt những mối quan hệ và hoạt động xã hội bình thường của cha mẹ
Một số người con lo cha mẹ lớn tuổi dễ bị lừa đảo nên thường khuyên họ hạn chế nghe điện thoại từ người lạ, ít ra ngoài hơn, thậm chí ngăn cản liên lạc với một số người thân và bạn bè.
Ảnh minh họa
Lo lắng về nguy cơ mất tiền và bị lợi dụng là điều chính đáng. Tuy nhiên, nếu không phân biệt rõ từng tình huống mà cấm đoán mọi hoạt động, cách làm này chưa chắc đã giải quyết được vấn đề.
Với người cao tuổi, việc giữ liên lạc với những người quen không chỉ để giết thời gian. Đó còn là cách họ cập nhật tin tức, trò chuyện về cuộc sống, chia sẻ những chuyện thường ngày và tìm người tham khảo ý kiến khi gặp khó khăn.
Nếu con cái coi mọi cuộc gọi hay hoạt động giao tiếp đều tiềm ẩn nguy hiểm, cha mẹ sẽ ngày càng ít cơ hội tiếp xúc với thông tin bên ngoài. Khi thực sự gặp vấn đề, họ thậm chí có thể không biết nên tìm ai để nhờ giúp đỡ.
Để phòng tránh rủi ro, điều quan trọng là nhận diện đúng những mối nguy hiểm cụ thể, thay vì xem mọi tương tác xã hội bình thường đều đáng lo ngại.
Chẳng hạn, nếu có người gọi điện yêu cầu chuyển tiền, cung cấp mã xác minh hoặc vay tiền dưới danh nghĩa người quen, con cái nên hỗ trợ cha mẹ xác minh danh tính. Khi cần thiết, gia đình có thể liên hệ ngân hàng hoặc cơ quan liên quan để được hướng dẫn xử lý.
Ngược lại, nếu đó chỉ là những cuộc trò chuyện bình thường giữa bạn bè, người thân, không cần thiết phải quyết định thay cha mẹ rằng họ có nên tiếp tục liên lạc hay không chỉ vì tuổi tác đã cao.
Muốn bảo vệ cha mẹ, trước tiên cần xác định nguy cơ thực sự nằm ở đâu. Ngăn chặn kịp thời những yêu cầu chuyển tiền đáng ngờ là cần thiết, nhưng hạn chế tùy tiện các cuộc gọi và mối quan hệ thông thường chỉ khiến cuộc sống của người cao tuổi thêm bó hẹp.
3. Đừng làm tất cả những việc cha mẹ vẫn có thể tự làm
Khi cha mẹ ngày càng lớn tuổi, con cái thường muốn chăm sóc họ nhiều hơn. Từ việc giặt giũ, sắp xếp đồ đạc đến mặc quần áo, tắm rửa, có người đều chủ động làm thay dù cha mẹ vẫn đủ khả năng tự thực hiện.
Ảnh minh họa
Ban đầu, đây có thể chỉ là cách thể hiện sự quan tâm. Nhưng nếu kéo dài, người cao tuổi sẽ ngày càng ít cơ hội tự làm những việc thường ngày. Con cái cũng dần quen với việc xử lý mọi thứ thay cha mẹ, vô tình khiến họ phụ thuộc nhiều hơn và khả năng tự chăm sóc bản thân không còn được duy trì.
Điều đó không có nghĩa là người già phải tự làm tất cả mọi việc. Một số người đi lại không vững, dễ bị ngã khi cúi xuống hoặc gặp khó khăn trong sinh hoạt sau khi ốm. Trong những trường hợp này, con cái cần hỗ trợ kịp thời, không nên nhân danh sự độc lập để đẩy cha mẹ vào những rủi ro không cần thiết.
Cách phù hợp hơn là đánh giá khả năng hiện tại của cha mẹ, từ đó xác định mức độ giúp đỡ cần thiết. Nếu họ vẫn có thể tự sắp xếp quần áo, hãy để họ tiếp tục làm việc đó. Nếu việc đi lại không còn an toàn, con cái có thể dọn bớt chướng ngại vật trên sàn, cải thiện ánh sáng trong nhà và hỗ trợ khi cha mẹ di chuyển, thay vì đơn giản là ngăn họ tự đi lại.
Một vấn đề khác cũng cần được quan tâm là trách nhiệm chăm sóc cha mẹ không nên dồn hết lên vai một người con.
Sức khỏe của người già có thể thay đổi theo thời gian, trong khi con cái cũng có công việc, gia đình và những trách nhiệm riêng. Nếu một người phải đảm nhận mọi việc, từ mua sắm thực phẩm, đưa cha mẹ đi khám đến chăm sóc hàng ngày, họ rất dễ kiệt sức. Trong khi đó, những thành viên khác có thể dần quen với việc đứng ngoài và mặc nhiên coi đó là trách nhiệm của người đang trực tiếp chăm sóc.
Thay vì chờ đến khi mâu thuẫn phát sinh, các thành viên nên chủ động bàn bạc và phân chia công việc. Ai sẽ đưa cha mẹ đi khám? Ai phụ trách những sinh hoạt thường ngày? Nếu có tình huống khẩn cấp, gia đình sẽ phối hợp và sắp xếp ra sao?
Cha mẹ cũng cần được tham gia vào những cuộc thảo luận này. Khi họ vẫn có thể diễn đạt rõ ràng suy nghĩ và mong muốn của mình, không nên để mọi quyết định được đưa ra sau cánh cửa đóng kín mà không có sự góp mặt của chính người sẽ chịu ảnh hưởng.
Đôi khi, cha mẹ muốn tự dọn dẹp theo thói quen hoặc không đồng ý với một cách sắp xếp nào đó khiến con cái cảm thấy phiền phức. Nhưng trước khi làm thay, hãy tự hỏi liệu việc cha mẹ đang làm có thực sự tiềm ẩn rủi ro hay chỉ đơn giản là cách làm ấy không giống với suy nghĩ của mình.
Suy cho cùng, chăm sóc cha mẹ khi về già không phải là giành lấy mọi quyền quyết định hay làm thay tất cả mọi việc. Điều quan trọng là hỗ trợ đúng lúc, đúng mức, để cha mẹ vừa được bảo vệ, vừa giữ được sự chủ động và phẩm giá trong cuộc sống. Đôi khi, cách thể hiện lòng hiếu thảo tốt nhất không phải là làm mọi thứ thay cha mẹ, mà là giúp họ tiếp tục làm những điều bản thân vẫn có thể làm được.
