Vương Dương Minh là nhà triết học, quân sự và giáo dục nổi tiếng thời nhà Minh, tư tưởng "Tâm học" của ông đã thay đổi cuộc đời của rất nhiều người. Triết lý: "Khi ở trên cao thì độ người, lúc dưới vực sâu thì độ tâm, khi thấy mông lung thì độ kỷ" chứa đựng trí tuệ sâu sắc, chỉ lối cho chúng ta trên đường đời.
1. Khi ở trên cao thì độ người: Giữ lòng trắc ẩn, giúp người khác lớn mạnh
Khi chúng ta ở đỉnh cao của cuộc sống, có trong tay nguồn lực, năng lực và tiếng nói, hãy mang lòng trắc ẩn đi giúp đỡ mọi người.
"Độ người" không chỉ là giúp về tiền bạc, vật chất mà còn là tiếp thêm động lực và dẫn dắt về tinh thần. Vương Dương Minh cả đời tận tụy dạy học, chỉ bảo đệ tử đạo lý làm người. Ông hiểu rõ sức mạnh của tri thức nên đã chọn cách giảng bài, viết sách để nhiều người được hưởng lợi hơn. Thực tế, có nhiều người thành đạt cũng tích cực làm từ thiện, dùng kinh nghiệm và tài sản để giúp đỡ những người khó khăn.
Bởi vậy, khi đang thuận lợi, trước hết phải giữ cái tâm khiêm tốn, đừng kiêu ngạo. Sau đó, tùy vào khả năng và nguồn lực của mình mà chọn cách giúp người cho phù hợp: Có thể làm từ thiện hoặc chia sẻ kinh nghiệm để giúp người khác giải quyết vấn đề. Đồng thời, phải tôn trọng ý muốn của họ, đừng áp đặt suy nghĩ của mình lên người khác.
2. Lúc dưới vực sâu thì độ tâm: Điều chỉnh tâm trạng, lạc quan đối mặt
Cuộc đời chẳng mấy khi bằng phẳng. Lúc rơi vào khó khăn, chúng ta dễ thấy nản lòng, lo âu và bất lực. Những lúc này, điều chúng ta cần làm chính là "độ tâm", tức là chỉnh đốn lại tâm thái của mình để đối diện với nghịch cảnh bằng thái độ lạc quan.
Vương Dương Minh khi bị đày đến Long Trường, sống trong điều kiện cực kỳ tồi tệ nhưng ông không hề oán trời trách người. Thay vào đó, ông tự chiêm nghiệm và tu hành để rồi ngộ ra đạo lý lớn, xoay chuyển hoàn toàn cuộc đời mình. Trong cuộc sống, ai cũng có lúc gặp trắc trở như mất việc, thất tình hay mất mát người thân. Những lúc đó, đừng để cảm xúc tiêu cực dắt mũi, phải học cách tự cân bằng lại.
Khi gặp khó khăn, bạn có thể đi tập thể dục, thiền hoặc đọc sách để xả stress, thả lỏng tâm hồn. Hãy học cách suy nghĩ tích cực để thấy được cơ hội trưởng thành sau những vất vả. Nên tâm sự với người thân, bạn bè để nhận được sự ủng hộ. Ngoài ra, hãy đặt ra những mục tiêu nhỏ để từng bước lấy lại sự tự tin.
3. Khi thấy mông lung thì độ kỷ: Khám phá bản thân, tìm kiếm hướng đi
Trên đường đời, khó tránh khỏi những lúc ta thấy mông lung, chẳng biết đi đâu về đâu. Lúc này, chúng ta cần "độ kỷ", tức là tự khám phá chính mình để tìm ra hướng đi.
Vương Dương Minh thời trẻ cũng từng có lúc mông lung, ông đã không ngừng học tập và trải nghiệm để cuối cùng tìm thấy sứ mệnh của đời mình. Khi thấy lạc lối, hãy ngồi tĩnh lại để soi xét nội tâm, xem mình thực sự thích gì, mạnh ở điểm nào. Hãy đọc sách, đi du lịch hoặc đi học thêm để mở mang tầm mắt.
Bởi vậy, khi mông lung, hãy tự nhìn nhận lại bản thân, xem lại những việc mình đã làm để thấy rõ ưu và khuyết điểm. Có thể hỏi ý kiến các bậc tiền bối, bạn bè hoặc người có chuyên môn. Hãy cứ thử những điều mới mẻ để biết tiềm năng của mình đến đâu. Quan trọng nhất là phải tin vào chính mình và kiên trì với lựa chọn của mình.
Và cuối cùng, triết lý của Vương Dương Minh là một cảnh giới sống khôn ngoan. Ở mỗi giai đoạn khác nhau, chúng ta cần học cách vận dụng để "độ người, độ tâm, độ kỷ", giúp cuộc sống ý nghĩa hơn.
