Nắng nóng khiến nhu cầu uống nước tăng cao, nhất là sau khi đi ngoài trời, vận động nhiều hoặc làm việc trong môi trường oi bức. Khi đó, nhiều người thường tìm đến các loại đồ uống được cho là giúp giải nhiệt cơ thể. Thường những loại đồ uống này phải đạt tiêu chí đầu tiên đó là mát (lạnh), tiếp theo là hương vị hấp dẫn tùy theo sở thích mỗi người.
Đồ uống "càng uống càng khát", chị em vẫn thích mê
ThS.BS Dương Thị Phượng, Khoa Dinh dưỡng, Bệnh viện Đại học Y Dược – cơ sở Linh Đàm cho biết, với nhiều chị em phụ nữ và trẻ nhỏ, các loại đồ uống nhiều đường như trà sữa, nước ngọt, trà đường ướp lạnh thường được lựa chọn để giải nhiệt mùa nắng nóng. Với độ lạnh sâu và vị ngọt kích thích vị giác, nhiều người có xu hướng uống nhanh, uống nhiều và mong uống thêm.
Bác sĩ Phượng cho rằng, đây chính là điều rất đáng cảnh báo vì đồ uống ngọt chứa lượng đường cao. Nếu sử dụng thường xuyên, đặc biệt là dùng thay nước lọc, cơ thể dễ nạp dư năng lượng. Về lâu dài, thói quen này có thể góp phần làm tăng nguy cơ thừa cân, béo phì, rối loạn chuyển hóa và đái tháo đường type 2.
Các đồ uống nhiều đường, càng uống sẽ càng khát không giúp cơ thể giải nhiệt. Ảnh minh họa.
“Việc sử dụng thường xuyên đồ uống nhiều đường có thể làm tăng đề kháng insulin, từ đó làm gia tăng nguy cơ thừa cân, béo phì, bệnh lý gan và cả đái tháo đường. Đáng nói, với đồ uống chứa nhiều đường, càng uống sẽ càng cảm thấy khát và kích thích việc sử dụng nhiều hơn, dẫn tới nhiều nguy cơ với sức khỏe”, bác sĩ Phượng cảnh báo.
Dù vậy, bác sĩ Phượng cũng cho rằng, không cần thiết phải loại bỏ hoàn toàn đồ uống ngọt, tốt nhất nên dùng với tần suất ít (1 tuần/lần), không nên xem là nước giải khát chính.
“Nắng nóng khiến cơ thể cần được bù nước nhiều hơn, nhưng lựa chọn đồ uống cần đúng cách. Một ly trà sữa hay nước ngọt lạnh có thể mang lại cảm giác dễ chịu tức thì, nhưng nếu dùng thường xuyên, cơ thể có thể phải gánh thêm lượng đường và năng lượng không cần thiết. Trong mùa hè, giải nhiệt đúng cách không nằm ở vị ngọt hay cảm giác mát lạnh, mà ở việc bù đủ nước, ăn uống điều độ và hạn chế đồ uống nhiều đường”, bác sĩ Phượng tư vấn.
Đồ uống giải khát tưởng bù nước nhưng lại mất nước nhiều hơn
Nếu như chị em ưa thích đồ ngọt để giải khát trong ngày nắng nóng, thì anh em lại dùng bia hơi như một thức uống giúp hạ thân nhiệt cơ thể. Bác sĩ Dương Thị Phượng cho biết, thực tế khi đang nắng nóng, uống cốc bia lạnh sẽ tạo cảm giác dễ chịu tức thì do nhiệt độ thấp của đồ uống tiếp xúc với vùng miệng và họng. Chính điều này khiến nhiều người nhầm tưởng bia có thể giúp giải khát hiệu quả.
Tuy nhiên, cảm giác mát này chỉ mang tính nhất thời. Sau đó, bia không những không giúp bù nước mà còn có thể khiến cơ thể mất nước nhiều hơn. Theo phân tích của bác sĩ Phượng, trong bia có chứa cồn (ethanol) chất có khả năng ức chế hormone vasopressin (còn gọi là hormone chống bài niệu). Hormone này có vai trò giúp cơ thể giữ nước. Khi bị ức chế, thận sẽ tăng đào thải nước qua đường tiểu, khiến người uống đi tiểu nhiều hơn.
Bia chỉ cho cảm giác lạnh ban đầu, sau đó sẽ khiến cơ thể càng mất nước và ảnh hưởng đến nhiều bộ phận khác. Ảnh minh họa.
Đây cũng là lý do vì sao sau khi uống bia, nhiều người có cảm giác khát trở lại, khô miệng, thậm chí mệt mỏi, đau đầu dù trước đó vừa “giải khát”. Bác sĩ Phượng cảnh báo, nguyên nhân là do cơ thể khi đó không được bù nước mà ngược lại còn mất thêm dịch.
Ngoài làm mất nước, uống bia còn tăng gánh nặng cho gan, thận khi phải xử lý ethanol liên tục trong thời gian dài. Khi đó, gan dễ bị tổn thương, làm tăng nguy cơ gan nhiễm mỡ, viêm gan do rượu, thậm chí xơ gan và ung thư biểu mô tế bào gan. Đồng thời, thận cũng phải làm việc nhiều hơn để lọc và đào thải nước, lâu dài có thể ảnh hưởng đến cân bằng điện giải và chức năng thận.
Thực tế, cảm giác “mát” khi uống bia chủ yếu đến từ nhiệt độ thấp của đồ uống, không phải do bản thân bia có khả năng làm mát hay bù nước. Do đó, việc dùng bia như một cách giải nhiệt trong mùa hè là quan niệm sai lầm.
Làm sao để biết cơ thể đang thiếu nước?
Bác sĩ Dương Thị Phượng cho rằng, cách bù nước tốt nhất là sử dụng nước lọc ở nhiệt độ phòng bình thường, cùng với đó là kết hợp chế độ ăn uống hợp lý như tăng cường ăn rau xanh, trái cây mỗi ngày. Trường hợp cơ thể không được bổ sung nước đầy đủ, khoa học cơ thể sẽ nhanh chóng rơi vào tình trạng mất nước.
Dấu hiệu khi cơ thể mất nước bao gồm, khát nhiều, khô miệng, mệt mỏi, đau đầu, chóng mặt, buồn nôn, tiểu ít hoặc nước tiểu sẫm màu. Đây là những biểu hiện cho thấy cơ thể đang thiếu nước và cần được bù nước kịp thời.
Nước lọc là đồ uống bổ sung nước an toàn, hiệu quả nhất cho cơ thể. Ảnh minh họa.
Ở mức độ nặng hơn, người bệnh có thể bị chuột rút, vã mồ hôi nhiều, cảm giác lả đi, thậm chí có nguy cơ gặp các vấn đề liên quan đến sốc nhiệt. Những dấu hiệu này cần được theo dõi sát vì có thể liên quan đến kiệt sức do nóng hoặc các rối loạn nghiêm trọng hơn do nắng nóng.
Đáng lưu ý, tình trạng này dễ xảy ra hơn ở những người thường xuyên sử dụng nước ngọt, bia hoặc trà sữa nhưng lại uống rất ít nước lọc. Các loại đồ uống này có thể tạo cảm giác dễ chịu trong thời gian ngắn, nhưng không nên xem là nguồn bù nước chính cho cơ thể trong mùa hè. “Nguyên tắc quan trọng nhất trong mùa hè là ưu tiên bổ sung nước và điện giải, đồng thời hạn chế tối đa các loại đồ uống nhiều đường”, bác sĩ Dương Thị Phượng khuyến nghị.
