Từng là loại quả mọc dại ven đường, bờ ruộng, tầm bóp nay được nhiều người tìm mua nhờ hương vị lạ miệng và hình thức bắt mắt. Đặc biệt, giống tầm bóp vàng được trồng theo hướng hàng hóa có giá lên tới 250.000 đồng/kg, trở thành loại trái cây được ưa chuộng tại các cửa hàng nông sản và thực phẩm cao cấp.
Tầm bóp có tên khoa học là Physalis angulata, quen thuộc với nhiều vùng quê Việt Nam. Quả nhỏ, tròn, nằm bên trong lớp vỏ mỏng giống chiếc đèn lồng. Khi còn xanh, quả có vị chua nhẹ, hơi đắng; lúc chín chuyển vàng, lớp vỏ bên ngoài cũng dần khô lại, để lộ phần quả căng mọng bên trong.
Điểm hấp dẫn nhất của tầm bóp nằm ở hương vị. Quả chín có vị ngọt dịu xen chút chua thanh, mọng nước và thơm nhẹ. Khi ăn, những hạt nhỏ bên trong tạo cảm giác vui miệng nhưng không quá cứng. Vị ngọt và chua cân bằng khiến loại quả này có thể ăn trực tiếp mà không cần chế biến cầu kỳ. So với tầm bóp mọc dại, các giống tầm bóp vàng được trồng thương mại thường có quả lớn hơn, màu vàng cam đẹp mắt, vị ngọt rõ và hương thơm đậm hơn.
Không chỉ dùng để ăn tươi, tầm bóp còn được đưa vào nhiều món ăn và đồ uống hiện đại. Quả có thể làm salad, sinh tố, nước ép, mứt hoặc dùng trang trí bánh ngọt, món tráng miệng. Vị chua nhẹ giúp tầm bóp kết hợp khá hài hòa với các nguyên liệu có vị béo, ngọt, đồng thời lớp vỏ giấy tự nhiên cũng tạo điểm nhấn đẹp mắt khi trang trí món ăn.
Trên thị trường hiện nay, tầm bóp vàng được bán với giá khoảng 180.000-250.000 đồng/kg, tùy chất lượng và thời điểm. Khi nguồn cung hạn chế, giá có thể tăng lên 350.000-400.000 đồng/kg. Mức giá này cao hơn nhiều so với những quả tầm bóp mọc hoang trước đây, phần nào cho thấy sự thay đổi trong cách nhìn nhận về loại trái cây dân dã này.
Về trồng trọt, tầm bóp không quá khó chăm sóc nhưng muốn cho quả đẹp và đồng đều cần đảm bảo điều kiện đất và nước phù hợp. Cây thích hợp với nền nhiệt khoảng 18-28 độ C, đất tơi xốp, giàu dinh dưỡng và thoát nước tốt. Cây thường được nhân giống bằng hạt; sau khoảng 25-30 ngày có thể đem cây con ra trồng. Khoảng 70-90 ngày sau khi trồng, cây bắt đầu cho lứa quả đầu tiên. Khi lớp vỏ bao bên ngoài chuyển vàng nhạt và bắt đầu khô, quả thường đạt độ chín ngon nhất. Nếu chăm sóc tốt, cây có thể cho thu hoạch liên tục trong nhiều tháng.
Lợi ích của quả tầm bóp với sức khỏe
Hỗ trợ sức khỏe mắt
Quả tầm bóp chứa vitamin A cùng các chất chống oxy hóa, những dưỡng chất cần thiết cho hoạt động của mắt. Bổ sung thực phẩm giàu vitamin A trong chế độ ăn có thể giúp duy trì thị lực và hỗ trợ khả năng nhìn trong điều kiện ánh sáng yếu.
Hỗ trợ tiêu hóa
Tầm bóp có chứa chất xơ và pectin, góp phần thúc đẩy nhu động ruột và hỗ trợ quá trình tiêu hóa. Chất xơ cũng giúp làm mềm phân, từ đó hạn chế tình trạng táo bón và giúp đường ruột hoạt động thuận lợi hơn.
Tốt cho xương
Trong quả tầm bóp có canxi cùng một số khoáng chất cần thiết cho cơ thể. Canxi đóng vai trò quan trọng trong việc hình thành, duy trì xương và răng chắc khỏe, đồng thời tham gia vào hoạt động của cơ bắp, thần kinh và tim mạch.
Bổ sung sắt
Tầm bóp cung cấp một lượng sắt nhất định, góp phần đáp ứng nhu cầu khoáng chất hằng ngày của cơ thể. Sắt cần thiết cho quá trình sản xuất hemoglobin và vận chuyển oxy trong máu, đặc biệt quan trọng với những người có nhu cầu sắt cao.
Hỗ trợ hệ miễn dịch
Tầm bóp giàu vitamin C, một chất chống oxy hóa giúp bảo vệ tế bào trước tác động của các gốc tự do. Vitamin C đồng thời hỗ trợ hoạt động của hệ miễn dịch, tham gia sản xuất collagen và giúp cơ thể hấp thu sắt hiệu quả hơn.
Hỗ trợ chống viêm
Tầm bóp chứa các hợp chất thực vật như withanolides được quan tâm nhờ đặc tính chống oxy hóa và chống viêm. Một số nghiên cứu đang tìm hiểu tiềm năng của những hợp chất này đối với sức khỏe, nhưng chưa đủ bằng chứng để xem tầm bóp là phương pháp điều trị bệnh.
Hỗ trợ sức khỏe não bộ
Vitamin C và các hợp chất chống oxy hóa trong tầm bóp có thể góp phần bảo vệ tế bào trước tác động của stress oxy hóa. Tuy nhiên, cần thêm nghiên cứu để xác định rõ mức độ ảnh hưởng của loại quả này đối với trí nhớ, khả năng tập trung và chức năng nhận thức.
