Không còn đơn thuần là thứ quả chín rụng đầy gốc cây rồi được trẻ nhỏ nhặt lên ăn chơi, me chín ngày nay đã trở thành món quà quê được nhiều người tìm mua. Phần cơm nâu óng, dẻo mềm, quyện giữa vị chua dịu và ngọt hậu tạo nên hương vị rất riêng. Từ me ta quen thuộc đến me Thái quả lớn, nhiều thịt, loại quả này còn có thể biến tấu thành hàng loạt món ăn hấp dẫn.
Me có tên khoa học Tamarindus indica, thuộc nhóm cây ăn quả nhiệt đới và được trồng ở nhiều vùng tại Việt Nam. Cây có sức sống khỏe, tán rộng nên trước đây thường được trồng lấy bóng mát, dọc đường hoặc quanh vườn. Khi nhu cầu tiêu thụ me chín tăng, nhiều nhà vườn bắt đầu lựa chọn các giống cho trái lớn, năng suất cao để trồng theo hướng hàng hóa.
Trên thị trường hiện nay, me ta và me Thái là hai loại được biết đến phổ biến. Me ta có quả tương đối nhỏ, vỏ chuyển nâu khi chín, phần thịt ôm sát hạt. Khi ăn, cơm me có vị chua thanh, xen chút ngọt và mùi thơm đặc trưng. Loại này thường được dùng làm nguyên liệu nấu ăn, pha nước me hoặc chế biến các món ăn dân dã.
Me Thái có hình dáng nổi bật hơn với quả dài, kích thước lớn, phần cơm dày, ít xơ và hạt nhỏ. Khi chín kỹ, thịt me mềm, vị ngọt đậm hơn, độ chua nhẹ nên có thể bóc vỏ ăn trực tiếp. Đây cũng là lý do me Thái ngày càng được ưa chuộng, đặc biệt trên thị trường trái cây ăn vặt.
Me chín cây thường được thu hoạch khi lớp vỏ chuyển sang màu nâu vàng. Tách lớp vỏ giòn bên ngoài, phần cơm màu nâu cánh gián hiện ra, dẻo và bám quanh hạt. Cắn một miếng, vị chua nhẹ nhanh chóng hòa cùng vị ngọt, sau đó để lại mùi thơm đặc trưng nơi đầu lưỡi. Với nhiều người, chính sự cân bằng giữa chua và ngọt khiến me chín có sức hấp dẫn khó thay thế.
Ngoài ăn trực tiếp, me chín còn được sử dụng theo nhiều cách. Phần cơm có thể ngâm đường, làm mứt, ô mai, kẹo me, me sấy dẻo hoặc nấu thành siro, nước giải khát. Trong chế biến món ăn, nước cốt me là nguyên liệu quen thuộc để tạo vị chua tự nhiên cho canh chua, cá kho, sườn rim, gỏi, tôm rang me hay các loại nước sốt. Đặc biệt, vị chua của me khá dịu và có độ thơm riêng nên thường giúp món ăn đậm đà mà không bị gắt.
Giá me chín phụ thuộc vào giống, độ đẹp của quả và thời điểm thu hoạch. Me ta chín tươi thường được bán khoảng 50.000-60.000 đồng/kg. Trong khi đó, me Thái loại quả lớn, đẹp mã có thể đạt 100.000-140.000 đồng/kg. Trên chợ mạng, me chín cây được đóng theo túi hoặc hộp, phục vụ nhu cầu ăn trực tiếp và làm quà.
Không chỉ có quả tươi, thị trường còn xuất hiện nhiều sản phẩm từ me như me tách hạt đông lạnh, me cô đặc, mứt, siro và me sấy dẻo. Nhờ đó, hương vị của loại quả này không còn bị giới hạn trong mùa thu hoạch mà có thể sử dụng quanh năm.
Lợi ích của quả me với sức khỏe
Tăng cường sức khỏe tim mạch
Trái me cung cấp kali và một số vitamin nhóm B, trong đó có niacin (vitamin B3). Kali đóng vai trò quan trọng trong cân bằng điện giải và hoạt động bình thường của tim, trong khi niacin tham gia vào quá trình chuyển hóa chất dinh dưỡng. Ăn me với lượng phù hợp, kết hợp chế độ ăn uống lành mạnh, có thể góp phần chăm sóc sức khỏe tim mạch.
Hỗ trợ hệ thần kinh
Vitamin B1 (thiamine) có trong trái me là dưỡng chất cần thiết cho quá trình chuyển hóa năng lượng và hoạt động của hệ thần kinh, cơ bắp. Bổ sung vitamin B1 đầy đủ từ các thực phẩm khác nhau giúp cơ thể duy trì những chức năng này ổn định, đồng thời hỗ trợ quá trình chuyển hóa thức ăn thành năng lượng.
Góp phần ổn định huyết áp
Me chứa kali, khoáng chất tham gia vào quá trình cân bằng chất lỏng và điện giải trong cơ thể. Một chế độ ăn cung cấp đủ kali, đồng thời kiểm soát lượng natri, có thể góp phần duy trì huyết áp ở mức phù hợp và hỗ trợ sức khỏe tim mạch.
Hỗ trợ tiêu hóa
Nhờ có chất xơ, trái me có thể góp phần kích thích nhu động ruột và giúp hệ tiêu hóa hoạt động hiệu quả hơn. Bổ sung thực phẩm giàu chất xơ trong khẩu phần ăn cũng hỗ trợ duy trì sức khỏe đường ruột và hạn chế tình trạng táo bón.
Bổ sung sắt
Trong trái me có chứa sắt, khoáng chất cần thiết cho quá trình hình thành hemoglobin và vận chuyển oxy trong máu. Đưa me vào chế độ ăn đa dạng có thể góp phần bổ sung thêm sắt cho cơ thể. Tuy nhiên, đây không phải là thực phẩm thay thế cho việc điều trị thiếu máu.
Hỗ trợ hệ miễn dịch
Me chứa vitamin C cùng một số hợp chất chống oxy hóa, giúp bảo vệ tế bào trước tác động của các gốc tự do và hỗ trợ hoạt động bình thường của hệ miễn dịch. Ăn me với lượng vừa phải có thể góp phần bổ sung dưỡng chất cho cơ thể.
Tốt cho xương
Không chỉ có vitamin, trái me còn cung cấp một số khoáng chất như canxi, magie và kali. Những dưỡng chất này đều có vai trò nhất định đối với cấu trúc và hoạt động của hệ xương. Vì vậy, me có thể trở thành một phần trong chế độ ăn đa dạng hướng tới việc duy trì xương khỏe mạnh.
